To je predviđeno izmjenama Zakona o sprečavanju pranja novca i finansiranja terorizma (SPNFT) od 12. maja, saopšteno je “Vijestima” iz Sektora za finansijsko-obavještajne poslove (FOJ) Uprave policije.
Zakon iz decembra 2023. godine ograničava gotovinske transakcije pravnih i fizičkih lica na iznos od 10.000 eura i više, a od tada je onemogućio notarima i advokatima da sačinjavaju i ovjeravaju kupoprodajne ugovore u kojima se transakcije obavljaju u gotovini iznad tog iznosa. Tadašnji zakon je ostavio nekoliko izuzetaka koji su sada izmjenama izbrisani iz zakona.
“Izmjenama i dopunama Zakona o SPNFT, koje su stupile na snagu 12. maja 2026. godine, dodatno je prošireno ograničenje upotrebe gotovine. Kreditnim institucijama i drugim pružaocima platnih usluga propisana je obaveza da ne dozvole uplate pazara kada se odnose na promet nepokretnosti, osim ako je cijena nepokretnosti niža od 10.000 eura, kao i na uplate po pojedinačnim fakturama u iznosu od 10.000 eura ili više, kada se one odnose na promet motornih vozila, plovnih i vazduhoplovnih objekata, kulturnih dobara, dragocjenih metala, dragog kamenja, proizvoda od dragocjenih metala i dragog kamenja i satova”, naveli su iz FOJ-a.
Pojašnjavaju da se ovim izmjenama od 12. maja primjenjuje opšte ograničenje gotovinskih transakcija na 9.999 eura.
“Od decembra 2023. godine do 12. maja 2026. godine važilo je ograničenje upotrebe gotovine, ali ne kao opšte i za sve, tj. postojali su izuzeci od primjene. Praksa koja je uspostavljena od decembra 2023. u smislu zaobilaženja ove odredbe dovela je do zaoštravanja uslova za ograničenje gotovine tako da sada važi opšte ograničenje, bez izuzetaka”, kazali su iz FOJ-a.
Primjena ograničenja gotovinskih transakcija, kako su pojasnili, kontroliše se kroz postupanje obveznika po Zakonu o sprečavanju pranja novca i finansiranja terorizma, a naročito kroz nadzor nad primjenom zakona, praćenje transakcija i prijavljivanje sumnjivih aktivnosti.
“Dosadašnji podaci ukazuju da je primjena člana 65 Zakona o SPNFT, kojim je ograničena upotreba gotovine, dala konkretne rezultate. U prometu nepokretnosti evidentirano je smanjenje upotrebe gotovine za 13,65 odsto u odnosu na 2024. godinu, odnosno za 46,97 odsto u odnosu na 2023. godinu. Učešće gotovine u ugovorima o prometu nepokretnosti u 2025. godini iznosilo je 7,07 odsto, dok je u 2024. godini iznosilo 10,42 odsto”, naveli su iz ovog sektora.
Na pitanje “Vijesti” o tome da li je bilo do sada izrečenih novčanih kazni na osnovu zakonskih rješenja iz 2023. godine, a koje se odnose na kršenja odredbi o ograničenju gotovinskih transakcija, iz FOJ-a kažu da su prema njima raspoloživim podacima, u 2024. godini izrečene dvije novčane kazne, u ukupnom iznosu od 7.000 eura, dok je u 2025. godini izrečeno pet novčanih kazni, u ukupnom iznosu od 25.500 eura.
Oni su pojasnili i kako se utvrđuje šta su povezane transakcije čiji zbir ne može biti veći od 10.000 eura.
“Članom 6 tačka 68 Zakona o SPNFT propisano je: povezane transakcije su dvije ili više transakcija koje se mogu smatrati međusobno povezanim zbog vremenskog perioda u kojem su izvršene, zbog primaoca ili nalogodavca, načina obavljanja transakcije, razloga zbog kojeg su transakcije izvršene ili drugih faktora na osnovu kojih se transakcije mogu smatrati povezanim. U praksi, to znači da se ne posmatra samo pojedinačna uplata, već i širi kontekst transakcija. Na primjer, ako se jedna obaveza ili jedna kupoprodaja podijeli na više manjih gotovinskih uplata kako bi se izbjegao prag od 10.000 eura, takve transakcije se tretiraju kao povezane. Cilj ove odredbe je da se spriječi zaobilaženje zakonskog ograničenja kroz formalno razdvajanje jedne transakcije na više manjih uplata”, naveli su iz FOJ-a.
Nekoliko notara kazalo je “Vijestima” da i pored zabrane ovjeravanja ugovora o gotovinskim transakcijama koja je na snazi već godinu i po, i dalje im dolaze klijenti koji traže takve usluge jer nisu informisani o zabranama i ograničenjima iz zakona.
Moguće da dozvoljeni iznos bude još manji
Na pitanje “Vijesti” da li će u nastavku pregovora Crne Gore i EU i procesa pridruživanja biti nekih novih pravila ili ograničenja u vezi sa gotovinskim transakcijama, i ako hoće kojih, iz FOJ-a odgovaraju da nije isključena opcija dodatnog postrožavanja određenih pravila.
Preporučeno
“Može se očekivati da ulaskom Crne Gore u EU ograničenje maksimalnog iznosa gotovinskog plaćanja bude smanjeno iz razloga što većina evropskih država propisuje niže ograničenje od 10.000 eura. Primjera radi, ograničenje u Holandiji iznosi 3.000 eura, u Italiji 5.000, u Letoniji 7.200, u Litvaniji 5.000, u Portugalu 3.000, u Sloveniji 5.000, a u Španiji 1.000 eura”, kazali su iz ovog sektora Uprave policije.
Video