Video
Kako navode, informacija o potrebi uvođenja novog sistema izdavanja dozvola za boravak i rad stranaca, koju je usvojila Vlada Crne Gore, najavljuje značajne promjene u načinu na koji bi u narednom periodu moglo biti uređeno zapošljavanje stranih državljana u Crnoj Gori.
“Posebnu pažnju privrede zahtijeva najavljeno uvođenje saglasnosti Zavoda za zapošljavanje, odnosno prethodne provjere tržišta rada. Prema najavljenom modelu, bez pozitivne saglasnosti Zavoda dozvola za boravak i rad stranca ne bi mogla biti izdata. Ovo nije samo tehnička izmjena procedure. Ukoliko takvo rješenje bude pretočeno u zakon, ono može neposredno uticati na mogućnost i brzinu poslodavaca da obezbijede radnu snagu koja im nedostaje, posebno u djelatnostima koje već godinama imaju ozbiljan problem sa nedostatkom odgovarajućih radnika”, piše u saopštenju.
Dodaju da, za Uniju poslodavaca Crne Gore (UPCG) Vladina Informacija bila je neposredan povod da višegodišnje praćenje ove oblasti i iskustva privrede objedini u sveobuhvatnu analizu postojećeg sistema i najavljenih pravaca njegove reforme.
Cilj je da se, kako kažu, prije nego što najavljene promjene dobiju formu konkretnih zakonskih rješenja, sagledaju slabosti sadašnjeg modela, stvarne potrebe tržišta rada, relevantni propisi Evropske unije i iskustva država članica i ponude konkretna rješenja za njegovo unapređenje.
“Potreba za unapređenjem sistema nije sporna. Država mora imati efikasne mehanizme za sprečavanje nezakonitog rada, zaštitu prava stranih radnika, urednu naplatu javnih prihoda i suzbijanje nelojalne konkurencije. Međutim, bolja kontrola ne mora i ne treba da znači uvođenje novih administrativnih prepreka za poslodavce koji posluju zakonito. Digitalizacija postupaka, povezivanje evidencija i razmjena podataka između institucija mogu omogućiti kvalitetniju kontrolu uz jednostavnije, brže i predvidivije procedure”, ističe se u saopštenju.
Kako poručuju, posebno pitanje predstavlja način na koji bi najavljeni test tržišta rada funkcionisao u crnogorskim uslovima.
“Broj lica evidentiranih kao nezaposlena ne govori sam po sebi koliko je radnika stvarno raspoloživo da prihvati konkretan posao, u konkretnom zanimanju, mjestu i periodu rada. Ovo pitanje dobija dodatnu težinu u zemlji u kojoj nedostatak odgovarajuće radne snage već godinama predstavlja jedno od ozbiljnih ograničenja poslovanja, naročito u turizmu, ugostiteljstvu, građevinarstvu i drugim djelatnostima sa izraženim sezonskim i deficitarnim potrebama”, stoji u saopštenju.
Dodaju da, UPCG probleme u funkcionisanju postojećeg sistema dobro poznaje kroz višegodišnju svakodnevnu komunikaciju sa privredom i neposredan dijalog sa MUP-om, Ministarstvom rada, Zavodom za zapošljavanje, Poreskom upravom i nadležnim inspekcijama i drugim institucijama.
“Upravo zato smatramo da najavljenu reformu treba iskoristiti da se postojeći problemi otklone, a ne da se postojećim procedurama doda nova kontrolna tačka koja bi mogla dodatno usporiti zakonito zapošljavanje stranaca”, naglašava se u saopštenju.
Dodaju da, za potrebe analize UPCG je već pribavila informacije i iskustva partnerskih poslodavačkih organizacija iz Austrije, Slovenije, Hrvatske, Poljske, Rumunije, Italije, Slovačke i Bugarske. Dosadašnji uporedni pregled pokazuje da u državama članicama EU ne postoji jedan jedinstveni model koji bi Crna Gora bila dužna da preuzme.
Kako poručuju, razlikuju se način provjere tržišta rada, uloga službi za zapošljavanje i obim izuzetaka za deficitarna zanimanja, visokokvalifikovane radnike i druge kategorije, dok je u brojnim državama pravac reformi usmjeren ka digitalizaciji, pojednostavljenju i ubrzavanju procedura.
Zato je, kako ističu, važno da privreda ovu temu ne posmatra tek kada predlog zakona bude završen. Rješenja koja se sada najavljuju mogu neposredno uticati na dostupnost radne snage i poslovanje velikog broja crnogorskih preduzeća.
Preporučeno
“Rezultati analize, zvanični podaci, evropski pravni okvir, uporedna praksa i stavovi privrede biće objedinjeni u pozicionom dokumentu UPCG sa konkretnim preporukama za unapređenje sistema zapošljavanja stranaca u Crnoj Gori. Cilj reforme treba da bude jasan: otkloniti slabosti postojećeg sistema i izgraditi model koji je jednostavniji i predvidiviji za one koji posluju zakonito, a efikasniji u otkrivanju i sprečavanju zloupotreba”, zaključuje se u saopštenju.
