Ovo su najbitniji zaključci izvještaja “Rast desničarskog ekstremizma u Crnoj Gori: Građanska država na ispitu” u Crnoj Gori koji je Centar za demokratsku tranziciju (CDT) pripremio uz podršku Biroa za borbu protiv međunarodne trgovine drogom i sprovođenje zakona (INL) State Departmenta.

Koordinatorka projekata u CDT-u Tijana Velimirović kazala je da je mantra o Crnoj Gori kao ostrvu multikulturalizma i tolerancije na Zapadnom Balkanu održiva samo ako se slučaju prazne parole zvaničnika i bez dublje analize gledaju zvanične statistike.

– U praksi, a to nam govore i percepcije građana, i diskurs političke komunikacije, ali i sve učestaliji etnički i vjerski motivisani incidenti, taj dugo njegovani pozitivni narativ o Crnoj Gori nema stvarno utemeljenje – rekla je Velimirović.

Ona je istakla da je odgovor nadležnih na ove probleme najčešće bio ćutanje i ignorisanje.

– Incidenti motivisani vjerskom i etničkom mržnjom ostavljeni su van sudskih statistika i u zoni prekršaja javnog reda i dok su se kod nas širile ekstremističke ideologije i povećavao broj radikalnih grupa i pojedinaca. I dok statistika iz pravosuđa govori da su djela motivisana mržnjom rijetkost, iz analize incidenata vidi se da se oni dešavaju iz mržnje, ali se ne procesuiraju, da djelotvornih, proporcionalnih i odvraćajućih sankcija nema – rekla je Velimirović.

Ona je dodala da je tokom godina koje su prethodile crnogorskom članstvu u NATO i u kojima je bio izražen povećani ruski uticaj u zemlji zapaženo je osnivanje većeg broja organizacija i grupa okupljenih oko antizapadnih vrijednosti.

– Ova je infrastruktura poslužila za novi talas širenja velikosrpskog etnonacionalizma, jednako opasnog kao onaj pogubni iz devedesetih godina prošlog vijeka. Takođe, tenzije povodom Zakona o slobodi vjeroispovijesti uzrokovale su novi način organizovanja sa ideološkim elementima religijskog i nacionalnog konzervativizma – kazala je Velimirović.

Prema njenim riječima, i na “crnogorskoj strani” se manifestuju etnonacionalističke ideje, “čija ideologija počiva na slavljenju crnogorskih kvislinga iz II svjetskog rata, prenalgašenoj distanci od potreba srpskog naroda, ne samo od etnonacionalista i u novije vrijeme ogorčenosti prema zapadnim saveznicima Crne Gore koje krive za izdaju nalik na onu iz 1918. godine. Ni manjinski narodi nijesu ostali imuni na pojave ovog tipa”.

– Umjesto da se svaki građanin suprotstavlja “svom” nacionalizmu zbog pogubnih posljedica koji je taj način razmišljanja vjekovima unazad prouzrokovao na ovom prostoru, ove grupacije nalaze opravdanje za svoje opasne aktivnosti i krivicu svaljuju na one “druge”. Ovo nadmetanje prati i desničarski aktivizam koji je posebno izražen na Fejsbuku gdje se u desetinama povezanih grupa i stranica okupljaju pristalice desničarskih ideologija. Njihov metod borbe je blaćenje i satanizacija neistomišljenika, koje često prerasta i u progon u stvarnom životu. Rezultat ove strategije je ućutkivanje neistomišljenika i sve veće povlačenje slobodoumnih pojedinaca, utišavanje glasova onih koji se zalažu za demokratsko društvo jednakih pojedinaca – zaključila je Velimirović.