Oni su, povodom mjeseca prevencije raka dojke, kazali da je to veoma ozbiljno oboljenje i najčešće dijagnostikovana maligna bolest širom svijeta.

Iz IJZ-a su rekli da je, prema podacima Svjetske zdravstvene organizacije (SZO), u 2020. godini registrovano oko 2,3 miliona novih slučajeva raka dojke u svijetu i oko 685 hiljada umrlih od te bolesti, uz velike geografske varijacije uočene između država i svjetskih regija.

Kako su naveli, uz pravovremenu dijagnozu i odgovarajuće liječenje, rak dojke ima dobru prognozu.

Iz IJZ-a su naveli da je, prema podacima Registra malignih neoplazmi u Crnoj Gori za 2013. godinu, od ukupnog broja novoregistrovanih malignih tumora kod žena u Crnoj Gori rak dojke vodeća lokalizacija sa učešćem od 25,5 odsto svih maligniteta.

“Najveći broj oboljelih žena registrovan je u starosnoj grupi između 50 i 64 godine u kojoj je i učestalost ovog raka najveća – čineći više od jedne trećine malignih slučajeva (30,3 odsto)”, kaže se u saopštenju.

Navodi se da je prema procjenama GLOBOCAN-a za 2020. godinu u Crnoj Gori dobna standardizovana stopa obolijevanja od raka dojke bila 72,3 na 100 hiljada žena, a umiranja 23,9 na 100 hiljada žena.

“Ovi podaci su zabrinjavajući jer je prikazana stopa mortaliteta jako visoka i znatno iznad Evropskog prosjeka kao i situacije u region”, rekli su iz IJZ-a.

Kako su kazali, broj oboljelih žena od raka dojke je iznosio 378, što je uslovilo da to oboljenje zauzme vodeću poziciju na rang listi obolijevanja, sa učešćem od 25,5 odsto svih maligniteta.

Iz IJZ-a su rekli da te brojke opominju i ukazuju na ozbiljnost problema obolijevanja i umiranja od raka dojke, naglašavajući značaj kontinuirane brige o zdravlju.

Oni su naglasili da žena brine o zdravlju dojki tako što svakodnevno praktikuje zdrave životne navike, jednom mjesečno obavlja samopregled dojki, redovno odlazi na preporučene preventivne preglede, u skladu sa godinama života i učestvuje u organizovanim ljekarskim pregledima za rano otkrivanje i prevenciju raka dojke.

Iz Instituta su objasnili da u većini slučajeva obolijevaju žene, mada su registrovani slučajevi raka dojke i kod muškaraca.

Oni su kazali da je, što je osoba starija, veći rizik od obolijevanja, pa je više od tri četvrtine oboljelih starije od 50 godina.

“Veći rizik da obole od raka dojke imaju žene koje su imale rak jajnika kao i one žene koje su se već liječile od raka dojke”, naveli su iz Instituta.

Kako su kazali, na faktore rizika od obolijevanja utiču i porodična istorija bolesti, kao i rana prva menstruacija – prije 11 godine i kasna menopauza – nakon 54. godine.

Iz IJZ-a su naveli da su ostali faktori rizika za žene koje nijesu rađale ili su prvi porođaj imale nakon 30. godine, žene koje nijesu bile u mogućnosti da doje djecu, upotreba hormonske terapije – kontraceptivna sredstva i supstituciona terapija nakon ulaska u menopauzu.

Među ostalim faktorima rizika su i loše životne navike – prekomjerna tjelesna težina, nedovoljna fizička aktivnost i prekomjerna konzumacija duvana i alkohola.

“Prisustvo faktora rizika nužno ne znači da će se osoba sigurno razboljeti. Oni samo ukazuju na viši stepen rizika od obolijevanja za razliku od osoba koje nemaju ili nisu izložene ovim faktorima rizika”, istakli su iz IJZ-a.

Oni su objasnili da je rak dojke oboljenje koje se razvija postepeno i da je za razvoj potreban duži vremenski period.

“Međutim, u određenom broju slučajeva rak se razvija veoma brzo i to su agresivne forme raka dojke. Najčešće se razvija na gornjem spoljašnjem dijelu dojke, ali se može pojaviti i bilo gdje na dojci”, rekli su iz IJZ-a.

Kako su kazali, redovni pregledi su jedini pouzdan i najučinkovitiji način za očuvanje i unapređenje zdravlja.

“Oni obuhvataju samopregled dojki i preventivne zdravstvene preglede kojima se omogućava otkrivanje bolesti u ranoj fazi , kada postoje odlične šanse za potpuno izlječenje”, naglasili su iz IJZ-a.

Oni su naveli da je preporuka da svaka ženska osoba poslije 20. godine jednom mjesečno uradi samopregled dojki, od petog do desetog dana računajući od početka menstrualnog ciklusa.

Iz IJZ-a su objasnili da žene u menopauzi samopregled planiraju i izvode uvijek istog datuma u mjesecu.

Kako su kazali, mjesečni samopregled dojki sastoji se od vizuelne inspekcije dojki i pregleda strukture dojki u više položaja tijela, tokom tuširanja i ležećem položaju.

Iz Insittuta su objasnili da je, ukoliko se tokom samopregleda dojki primijeti promjena, potrebno je da se žena hitno, bez odlaganja, javi izabranom doktoru ili radiologu.

Oni su objasnili da to može biti promenja u veličini jedne od dojki, promjena boje i izgleda kože dojke, naročito ako podsjeća na pomorandžinu koru, pojava bilo koje tečnosti iz bradavice (van perioda dojenja), uvučena bradavica (koja to prethodno nije bila), prisustvo čvorića u dojci, uvećan čvor u pazušnoj jami.

Iz IJZ-a su naglasili da su i ultrazvučni pregled dojki i mamografija veoma važne metode preventivnih pregleda, jer se pomoću njih mogu otkriti promjene koje nijesu dovoljno velike da se mogu osjetiti dodirom.

Ultrazvučni pregled dojki je metoda izbora za mlađe žene i trudnice, a pregled može trajati i do 30 minuta.

“Zakazuje se odmah po završetku menstrualnog ciklusa, kada su dojke manje bolne i napete, kod specijaliste radiologa koji je edukovan za tu vrstu pregleda”, kazali su iz IJZ-a.

Oni su preporučili da se bar jednom godišnje zakaže i ode na ultrazvučni pregled dojki.

Kako su rekli iz IJZ-a, mamografija je široko prihvaćena kao zlatni standard za otkrivanje raka dojke u ranoj fazi kada je u velikom procentu izlječiv.

“Mamografijom se otkrivaju promjene u dojci koje se ne mogu napipati ili otkriti drugim vrstama pregleda. Prilikom mamografije se koriste male i neškodljive doze zračenja”, kaže se u saopštenju.

Navodi se da se, prema novim smjernicama, mamografija obavezno preporučuje ženama nakon 40. godine ili ranije u dogovoru sa radiologom.

U Crnoj Gori je u opštinama Podgorica, Cetinje, Danilovgrad i Kolašin uspostavljen organizovan i centralizovan skrining program ranog otkrivanja raka dojke.

Taj program, objasnili su iz IJZ-a, namijenjen je ženama starosti od 50 do 69 godina, a u skriningu se kao primarni test koristi digitalna mamografija.

Iz Instituta su naglasili da će zdravstveno-vaspitne aktivnosti u okviru kampanje biti sprovođene tokom čitavog oktobra, a pojedine značajne aktivnosti biće nastavljene i nakon toga.

“Povodom Ružičastog oktobra planirano je organizovanje događaja u zajednici i informisanje stanovništva o raku dojke, faktorima rizika za obolijevanje i značaju redovnih preventivnih pregleda putem elektronskih, štampanih medija i društvenih mreža”, kazali su iz IJZ-a.

U saopštenju se navodi da je IJZ, pod pokroviteljstvom Ministarstva zdravlja, a u saradnji sa Domom zdravlja Glavni grad i Kliničkim centrum, osmislio edukativni video spot posvećen Ružičastom oktobru.

To je spot koji će biti proslijeđen elektronskim medijima i koji će se prikazivati tokom oktobra, sa značajnim porukama usmjerenim ka svim građanima Crne Gore.

Iz IJZ-a su istakli da su planirali uspostavljanje i jačanje saradnje sa nevladinim organizacijama, kako bi poruka Ružičastog oktobra bila prenešena što većem auditorijumu.

“U cilju podizanja svijesti o prevenciji, pregledima i samopregledima Dom zdravlja Glavni grad Podgorica u koordinaciji sa domovima zdravlja na nivou cijele Crne Gore će do kraja oktobra omogućiti ženama dodatne mamografske preglede u Domu zdravlja na Starom Aerodromu, u Podgorici”, kazali su iz IJZ-a.

Kako su naveli, žene iz gradova koji nijesu obuhvaćeni skrining programom, nezavisno od uzrasta, biće u prilici da zakažu mamografski pregled u konsultaciji sa svojim izabranim doktorom, dok se žene iz Podgorice (od 40 do 49 godina) mogu javiti u Domu zdravlja na Starom Aerodromu kako bi zakazale termin.

Iz IJZ-a su kazali da će na taj način biti obezbijeđena ravnopravna zdravstvena zaštita za sve građanke u okviru kampanje “Ružičasti oktobar”, pri čemu je akcenat na prevenciji i sprečavanju obolijevanja od raka dojke.

“Prihvatanjem zdravih životnih navika znatno se može smanjiti rizik obolijevanja od malignih bolesti, pa i raka dojke. Preventivni pregledi za rano otkrivanje raka dojke su besplatni i dostupni svima”, kaže se u saopštenju.

Navodi se da se preventivni pregledi planiraju tokom čitave godine, a ne samo tokom oktobra mjeseca.

“Nemojte čekati, odmah zakažite preventivni pregled”, zaključili su iz IJZ-a.