Video
S druge strane, ključni argument opozicionih partija u odgovorima na premijerov poziv na razgovor o ovom dokumentu bio je potpuno isti – ne žele da stave potpis na nešto što, prije svega, neće poštovati dio vladajuće većine.
Da se iza kulisa prave brojni kompromisi i ustupci, pokazuje i jučerašnja objava na društvenim mrežama predsjednika DNP-a Milana Kneževića. Naime, nakon što je Vlada potvrdila platformu „Barometar 26” i ovlastila premijera Milojka Spajića da sa opozicijom potpiše taj dokument, stigao je odgovor najjače opozicione stranke DPS – da neće podržati „Barometar 26”. Knežević je to iskoristio da objavi nešto čemu se mnogi nijesu nadali.
,,DPS i njegovi sateliti još jednom su pokazali da su glavni kočničari na našem putu u EU. Svaka koalicija sa antievropskim snagama predvođenim DPS-om bila bi nož u leđa Briselu. A to ne smijemo dozvoliti, jer EU nema alternativu. I još jednom da ponovim: da je DF ranije bio u prilici da vrši vlast, Crna Gora bi odavno bila članica EU. A božja je pravda što će DF uvesti Crnu Goru u porodicu evropskih naroda”, saopštio je Knežević.
PLATFORMA
„Bartometar 26” zvanično je prezentovan prije dvije sedmice kao platforma kojom bi Crna Gora i, prvenstveno, njena Vlada pokazala potpunu posvećenost svih aktera političkog i društvenog života zatvaranju svih pregovaračkih poglavlja sa Evropskom unijom do kraja 2026. godine.
U samoj platformi stoji da su potpisnici saglasni „da će se uzdržati od bilo kakvih postupaka koji bi mogli narušiti dobrosusjedske odnose ili odnose sa državama članicama EU”.
,,Potpisnici se obavezuju da će se fokusirati na državno jedinstvo i saradnju u oblasti EU integracija, ostavljajući polarizujuća pitanja koja bi mogla ugroziti proces pristupanja Crne Gore u EU posebnom mehanizmu razrješenja tih pitanja. Takva pitanja uključuju identitetske teme i druga pitanja koja mogu izazvati etničke ili vjerske tenzije ili destabilizovati nacionalnu bezbjednost Crne Gore”, piše u platformi.
Na poziv Spajića da se političke partije ujedine oko principa iz „Barometra 26“, među prvima je odgovorio Vladimir Joković, predsjednik SNP-a i ministar poljoprivrede.
,,'Barometar 26’ je potpuno prihvatljiv za SNP, pogotovo iz razloga što su lideri SNP, Građanskog pokreta Ura, CIVIS-a i političkih partija manje brojnih naroda prije tri godine potpisali Memorandum o saradnji, kojim se ovi subjekti obavezuju na saradnju na polju EU integracija i u cilju stabilizacije političkih prilika u Crnoj Gori, te deblokadi institucija. Smatram da je pomirenje u Crnoj Gori zaista potrebno, da ne smiju da nas opterećuju različite nacionalne, vjerske, političke, etničke i brojne druge podjele. Crna Gora mora biti država u kojoj će svi građani imati jednaka prava, država solidarnosti i jednakosti, ali i država u kojoj se neće sprovoditi bilo koji vid revanšizma”, rekao je on.
Iz Demokratske Crne Gore i Albanskog foruma istovremeno su za Pobjedu potvrdili da će i te stranke koje participiraju u izvršnoj vlasti, biti među potpisnicima platforme.
Boris Bogdanović, generalni sekretar Demokrata i šef poslaničkog kluba te stranke, kratko je potvrdio da je „upoznat sa sadržinom dokumenta”, te da će „staviti potpis saglasnosti kada za to dođe vrijeme”.
Nikola Camaj, potpredsjednik Skupštine Crne Gore iz redova Albanskog foruma tada je rekao da „ne vidi razlog” da ta stranka ne podrži „nešto što je u duhu i skladu sa ranije potpisanim sporazumom o saradnji na niovou vladajuće koalicije”.
No, ove sedmice situacija se značajno promijenila, i to nakon što je Spajić započeo konsultacije sa političkim partijama o samoj platformi. Premijer se prvo susreo sa predstavnicima Pokreta Evropa sad, na čijem je čelu, te predstavnicima Albanskog foruma, a zaključci sastanka nijesu zvanično poznati.
ODBIJANJA
No, Maraš Dukaj, ministar javne uprave i funkcioner Albanskog foruma, par dana kasnije je ukazao na otvorenu polemiku između predstavnika njegove stranke i onih iz koalicije „Za budućnost Crne Gore”.
,,Kada te neko jednom prevari, onda u redu. Kad te neko drugi put prevari, onda smo mi krivi. Zato mi nećemo potpisati ‘Barometar 26’, a sve što piše u tom dokumentu, piše i u sporazumu o formiranju Vlade. Mi ćemo ostati u Vladi sve dok ona ne prekrši neki od principa za koji se zalažemo”, izjavio je on i dodao da bi premijer „trebalo da shvati ko su pravi prijatelji i istinski partneri”.
Na sjednici Vlade koja je održana u četvrtak, njeni članovi su se saglasili da platforma „Barometar 26” bude polazna tačka za završetak pregovora Crne Gore za pristup Evropskoj uniji. Takođe, Spajić je ovlašćen da u ime Vlade potpiše platformu sa predstavnicima opozicije u državnom parlamentu.
Istog dana iz DPS-a su ozvaničili da neće prisustvovati sastanku sa premijerom. Kako su naveli, razlog odluke je to što dio parlamentarne većine čine „subjekti koji ne samo što su suštinski suprotstavljeni EU vrijednostima, već sa pozicija vlasti, aktivno rade protiv članstva Crne Gore u EU“.
,,Smatramo da navedena platforma nema za cilj istinski konsenzus o ključnom preostalom spoljno-političkom prioritetu, već predstavlja pokušaj stabilizacije delegitimisane Spajićeve vlade, kao i još jedan manevar kojim bi se Andrija Mandić predstavio kao evropski činilac na političkoj sceni Crne Gore”, dodali su iz DPS-a.
Narednog jutra, Damir Šehović, predsjednik Socijaldemokrata Crne Gore (SD) i jedan od lidera Evropskog saveza, obavijestio je premijera da ta partija neće prisustvovati sastanku o „Barometru 26”, jer dokument „ne ispunjava osnovne kriterijume”.
,,Umjesto da ponudi konkretna i mjerljiva rješenja za značajne izazove s kojima se Crna Gora suočava na evropskom putu, platforma sadrži niz opštih fraza i uopštenih ocjena koje ne adresiraju ključne prepreke u procesu evropskih integracija… Političkog krivca za izazove u evropskim integracijama ne treba tražiti u parlamentarnoj opoziciji, već u aktuelnoj vladajućoj strukturi… Decenijama su te snage pokazivale jasnu antizapadnu orijentaciju, što se ni danas nije promijenilo, uprkos sitnim, tj. politički jeftinim retoričkim prilagođavanjima”, precizirao je Šehović.
Juče je svoj stav takođe objavio GP Ura, ističući da se principi iz „Barometra 26” za njih podrazumijevaju.
,,Prinicipe koji se nalaze na manje od dvije stranice teksta krše upravo Vlada i većina: i transparentnost, i dobrosusjedske odnose i smirivanje tenzija i podjela u društvu… Ovaj papir je politički pojas za spasavanje Spajića, koji je svjestan da u Vladi i većini nema konsenzus o evropskom putu. U parlamentu ćemo uvijek voditi dijalog o svim pitanjima, jer se dijalog vodi u Skupštini, i podržavati, kao i do sada, sve zakone i rješenja koji nas približavaju EU”, stoji u odgovoru ove opozicione stranke.
Iako su izostali stavovi više ključnih političkih aktera, rasplet se već nazire: „Barometar 26” mogao bi da bude „vezivno tkivo” za ostanak na vlasti aktuelne većine barem dok se ne okončaju pristupni pregovori sa EU i ozvaniči datum kada će Crna Gora biti članica tog saveza država.
Sekulović: Test za partije koje čine izvršnu vlast
Politički analitičar Sergej Sekulović smatra da se sudbina evropskih integracija ne može vezati za uspjeh ili neuspjeh Vladine inicijative „Barometar 26”.
,,Ona će zavisiti od konkretnog ponašanja političkih subjekata, tačnije od toga kako će se pokazati u praksi. Tu će se jasno vidjeti ko se iskreno zalaže za evropske integracije Crne Gore. Ako se vladajuće partije saglase da ne potenciraju teme koje dodatno polarizuju društvo, to će učvrstiti njihovo jedinstvo koje je inače narušeno javnim izjavama određenih aktera”, istakao je on.
Odluku opozicije da mahom odbije da potpiše ovaj dokument, Sekulović obrazlaže time da oni u ovom trenutku očigledno procjenjuju da im „nije u interesu da ga potpišu, jer ne vide konkretan interes za sebe”. Zbog toga će, dodaje, prvo sačekati reakciju određenih subjekata u vladajućoj većini.
Preporučeno
,,U najkraćem, potpisivanje ili nepotpisivanje samo po sebi nema značaj za put Crne Gore u EU, ali jeste test za partije koje čine izvršnu vlast”, zaključuje Sekulović.
