Sagovornici “Vijesti” ukazuju da, dok identitetski simboli u Crnoj Gori više ne funkcionišu kao znakovi društvene integracije, već kao simptomi njene dezintegracije, prvi čovjek Skupštine ponovo koristi istoriju, gradeći verziju “istine” koja njemu odgovara, istovremeno pokušavajući da se “proda” Zapadu.

Na događaju koji je organizovao povodom jubileja prijema u UN, Mandić je kazao da nije slučajnost što je Crna Gora primljena u tu organizaciju baš na Vidovdan, već je to “simboličan podsjetnik na istorijske vrijednosti i slobodarsku tradiciju našeg naroda”.

“Na Kosovu polju naši preci su dali svoj odgovor istoriji. Oni su pokazali da pripadaju tadašnjoj hrišćanskoj Evropi, koja je vjerovala u život vječni, u carstvo nebesko, u čast i slobodu kao najviše vrijednosti. Taj odgovor nije bio samo ratnički. On je bio duhovni, moralni i civilizacijski. Današnja Crna Gora, koja stremi Evropskoj uniji (EU), ne ide u nepoznato. Ona se vraća svojoj evropskoj porodici. Vraća se onom civilizacijskom krugu čije je temelje branila i 1389. godine, i u svim kasnijim vjekovima svoje borbe”, naveo je on.

Mandiću ovo nije prvi izlet u pohode kojima “čisti” državne jubileje i važne datume od njihove suštine, dajući im novo značenje – njegovi govori na obilježavanju godišnjice Mojkovačke bitke i stradanja na Zidanom mostu, kao i izjave visokih funkcionera njegove stranke povodom obilježavanja jubileja bitaka na Vučjem dolu i Grahovcu, primjeri su tih narativa.

Iz Mandićevog kabineta nisu odgovorili na pitanje “Vijesti” da li šef Skupštine smatra da je govorom povodom 20. godišnjice ulaska Crne Gore u UN zloupotrijebio ulogu parlamenta za promociju svoje ideologije i partijske politike.

Poruka ključna, tema prolazna

Politikolog i politički konsultant Aleksandar Musić rekao je “Vijestima” da Mandić, tj. oni čije savjete sluša, i te kako shvata da su manje bitni tema i povod, već da je važnije za šta će se iskoristiti, u što će se pretvoriti, šta će se unaprijed pripremljeno plasirati, dodajući da je tema prolazna, a poruka ključna.

Najsvježija potvrda te teze je Mandićev nastup neposredno uoči obilježavanja dvije decenije od obnove nezavisnosti, kad je na otvaranju izložbe u zgradi Crnogorske akademije nauka i umjetnosti (CANU), najavio da će prisustvovati prijemu koji je povodom velikog jubileja organizovao premijer Milojko Spajić (Pokret Evropa sad).

Musić ukazuje da, kad se pogleda istupanje predsjednika parlamenta povodom 20 godina prijema nezavisne države u UN, vidi se sve osim onoga što je bilo nominalna tema – nezavisna država.

“Mandić n-ti put koristi instrument politike istorije – gradi nit i tumači istoriju onako kako njemu odgovara, shvatajući da su i istorija i politika igralište i bojno polje naracija, tumačenja i različitih optika”, podvukao je on.

Teatar apsurda

Docent na Fakultetu pravnih nauka Univerziteta Donja Gorica Nikola Šaranović rekao je za “Vijesti” da se na pitanje kako je Mandić “očistio” državne jubileje od njihove suštine i priveo svojoj namjeni, ne može odgovoriti izvan šireg konteksta identitetskih sporova u Crnoj Gori.

On ističe da ti sporovi pokazuju da identitetski simboli više ne funkcionišu kao znakovi društvene integracije, već kao simptomi njene dezintegracije.

“Crna Gora je umorna od simboličkih sukoba – od borbe simbolima, za simbole i protiv simbola”, ocijenio je Šaranović.

On je kazao da, ako Crna Gora za dvije godine postane članica EU, prvi put će Dan Evrope obilježiti iznutra, kao njena članica, dok se javnost spori oko Vidovdana.

“Jedna od naših zastava biće plava s dvanaest zlatnih zvijezda, a sporimo se oko trobojke. Jedna od naših himni biće ‘Oda radosti’, a sporimo se oko stihova ‘Oj svijetla majska zoro’”, konstatovao je on.

Šaranović je rekao da je Crna Gora iz “bratstva i jedinstva”, kao jugoslovenskog slogana, izašla u drami razumijevanja, a da u “jedinstvo u različitostima”, kao evropski moto, ulazi u drami nerazumijevanja.

“A obje su, zapravo, jedna – drama samorazumijevanja, koja je odavno ušla u žanr teatra apsurda”, poručio je on.

“Demohrišćanin kom se nazire četnički gunj”

Pojašnjavajući komunikacioni aspekt Mandićeve poruke, Aleksandar Musić rekao je da čelnik najvišeg zakonodavnog doma neiskreno koristi motiv Kosova i 1389. kao zgodan ideološki most da sebe, “suštinski antievropskog aktera”, proda kao novoevropskog kroz na Zapadu popularne motive hrišćanskog otpora tuđinu (muslimanskom okupatoru), a Crnu Goru kao onu koja se preko kosovskog momenta “vraća Evropi”, odakle je bila istrgnuta komunizmom, jugoslovenstvom…

Musić napominje da je posrijedi narativna operacija, kojom se nastoji povezati nepovezivo – srpski nacionalizam i evropska civilizacija.

“Manje mu je bitan knez Lazar kao takav, manje su mu bitni kosovski motivi u crnogorskoj istoriji 19. vijeka – bitno je prodati se Zapadu danas i ovdje, u 2026… Novokomponovani ‘demohrišćanin’ kojem se ispod odijela nazire prikriveni četnički gunj”, ocijenio je Musić.

On ukazuje da je šef parlamenta slično radio i ranije, navodeći da je u slučaju komemoriranja stradanja crnogorskih četnika u Sloveniji “bestidno” u igru ubacio traumu Jasenovca.

“… Kao da su crnogorski četnici i njihova sudbina isto što i srpski civili ubijani u Jasenovcu, kao što je povodom proslave godišnjice Mojkovačke bitke niotkuda ubacio Nemanjiće, kao što je u slučaju proslave godišnjice bitke na Vučjem dolu (kroz Marka Kovačevića) forsirao istočnu Hercegovinu i entitet Republika Srpska, a ne Crnu Goru i njenog pobjedničkog knjaza, a kamoli ostale učesnike tih događaja u širokom frontu od zapadne Hercegovine do Crne Gore, da bi na silu gurao ‘svesrpski efekt’ SNS-ovskog začina”, kazao je Musić.

Prema njegovim riječima, Mandić sada i godišnjicu prijema nezavisne države u UN koristi za nešto sasvim drugo – inteligentnu poruku svojim biračima da ne brinu, da je onaj stari, onaj isti – “srpski nacionalizam udbaškog tipa lažno zaogrnut u tradiciju i to specifično tumačenu”.

Predsjednik parlamenta je prošle godine u Kamniškoj bistrici, na obilježavanju godišnjice stradanja na Zidanom mostu, rekao da se osjeća “jednako žalosno” kao kad je posjetio nekadašnje stratište – ustaški koncentracioni logor Jasenovac. Ove godine je obilježavanje Mojkovačke bitke počeo odom Nemanjićima, a njegov partijski kolega i prvi čovjek Nikšića Marko Kovačevića je bitke na Grahovcu i Vučjem dolu gledao kroz cara Dušana, napomenuvši da “znaju da naši preci nisu ratovali da bi ovdje bila međa, već da bi bio centar bratske ljubavi”.

Mandić je preksinoć saopštio da će ubuduće njegov kabinet krasiti reprodukcija slike “Kosovski boj” Petra Lubarde, a Musić takav potez vidi kao vrhunski detalj.

“Petar Lubarda je svjetska klasa, a slika kojom Mandić manipuliše vanserijsko je umjetničko djelo. Kad je nešto tako kvalitetno zloupotrijebljeno – utoliko je teže to napadati”, prokomentarisao je on.

Musić: Mandić nije nepobjediva mašina, ali protiv sebe ima amatere

Aleksandar Musić ocijenio je da ova vrsta strateškog pristupa i inovacije Mandiću ne bi prolazila tako lako kad bi protiv sebe imao “iole kapacitetne i kreativne protivnike”.

“No nema. I to obilato koristi. Uz sebe u vlasti ima one prolazne, apanažno orijentisane koje politika ne zanima, a nasuprot sebe ima one koji nemaju strategiju, koji ne znaju, koji ne uče ili su im ruke djelovanja vezane, koji iste gubitničke obrasce ponašanja guraju u radikalno drugačijem vremenu i radikalno drugačijem političkom bojnom polju”, podvukao je on.

Poručio je da Mandić nije nikakva nepobjediva politička ili ideološka mašina, ali da protiv sebe ima amatere.

“Nažalost, ukupni dugoročni gubitnik te jednačine, ako se stvari ovako nastave, neće biti samo opozicija, nego Crna Gora kao takva”, tvrdi Musić.

Nikolić: Mandić pokušava da promijeni karakter države

Šef poslaničkog kluba opozicione Demokratske partije socijalista Andrija Nikolić juče je na sjednici Skupštine kazao da je Mandić zloupotrijebio parlament, iskoristivši jubilej da nametne ideološki narativ o Kosovu, Lazaru i Milošu, koji nema veze s prijemom Crne Gore u UN.

“To nije slučajno. Dok je predsjednik parlamenta bio u opoziciji, nije priznavao nezavisnost Crne Gore. Danas, kad to više nije moguće, pokušava da promijeni karakter države”, rekao je on.

Istakao je da Mandić sad ne napada više postojanje Crne Gore, već njene vrijednosti i identitet, nastojeći da referendum iz 2006. potisne u drugi plan, a da umjesto njega kao temelj savremene države nametne kosovske mitove i narative koji nikako ne mogu biti izvor demokratskog legitimiteta referenduma.

“Dok Mandić to radi, ostatak parlamentarne većine koji je bio prisutan na ovom događaju mu aplaudira. Predsjednik Skupštine nema mandat da državne jubileje pretvara u platformu za reviziju karaktera crnogorske države, i to dok navodno prosipa suze za Kosovom, a prethodno je davanjem kvoruma na sjednici Odbora za međunarodne odnose, upravo njegova stranka omogućila slanje crnogorskog ambasadora u Prištinu”, poručio je Nikolić.