Video
Samit je svečano otvorio predsjednik Saveza ekonomista Srbije, Aleksandar Vlahović koji je u svom uvodu sumirao kompleksnu ekonomsku situaciju u kojoj se trenutno nalaze zemlje Zapadnog Balkana, ali i eurozone.
“Živimo u vremenu geopolitičkog i geoekonomskog konteksta koji je izuzetno složen, živimo u vremenu polikriza – istovremenih kriza sa različitim uzrocima i mogućim rješenjima. Sve je počelo sa kovid pandemijom kada su prekinuti globalni lanci snabdijevanja, rat u Ukrajini je 2022. dodatno afirmisao problem snabdijevanja hranom i energentima, inflacija i porast troškova života su bili karakteristike 2022. na globalnom nivou. Prošle godine je rat na Bliskom istoku pojačao geopolitičke tenzije na novi maksimum. Uprkos svemu, u protekloj godini svjetska globalna ekonomija nije doživjela dramatični pad, otpornost je bila na zavidnom nivou, globalna recesija se uprkos mnogim predviđanjima nije desila. Ono što želim posebno da istaknem da je Evropa svim ovim polikrizama bila najviše pogođena,” naveo je Vlahović.
Vlahović je podsjetio da je Zapadni Balkan imao relativno dobar rast u 2022 godini, ali i da je u 2023. došlo do usporavanja kada se ostvaruje prosječni rast od 2,6 procenata.
“To je posljedica slabog rasta evrospke ekonomije i posebno eurozone. Nakon kovid pandemije primjećuje se jedna dualnost u tempu rasta zemalja Zapadnog Balkana – zemlje koje svoj razvoj dominantno baziraju na realnom sektoru, industriji, poljoprivredi, energetici su više pogođene ekonomskim padom ekonomske aktivnosti u eurozoni, a to su prije svega Bosna i Hercegovina, Sjeverna Makedonija i donekle Srbija. Nasuprot tome su zemlje koje svoj rast baziraju na sektoru usluga – turizmu i saobraćaju, te imaju velike koristi od robusnog rasta tražnje i to se posebno odnosi na Crnu Goru i Albaniju i donekle Kosovo. Zajedničko za sve države je da je u 2023. dostignut pretpandemijski nivo BDP, s tim što su neke zemlje poput Srbije to uspjele već u 2021. godini,” ispričao je Vlahović.
Predsjednik Saveza ekonomista Srbije takođe je istakao da su dobre fiskalne performanse i solidne stope rasta su uticale na dalji pad javnog duga u odnosu na BDP i on je u prosjeku iznosio 47,3 procenta. Izuzetak je Sjeverna Makedonija gdje je došlo do porasta javnog duga, a značajno smanjenje ostvareno u Crnoj Gori.
“Sve zemlje Zapadnog Balkana su prema Heritage fondaciji rangirane kao djelimično slobodne sa aspekta ekonomskih sloboda, pri čemu je Crna Gora bitno pokvarila svoju poziciju i nalazi se u grupi uglavnom neslobodnih zemalja. Kod indeksa percepcije korupcije vidimo da je situacija još lošija izuzev u Crnoj Gori i Sjevernoj Makedoniji. Ovaj region je percipiran kao region u kojem je korupcija jedan od gorućih problema,” naveo je Vlahović.
Vlahović je u zaključku istakao da strukturne reforme ostaju uslov bržeg rasta i vidljivog povećanja životnog standarda.
Preporučeno
“To važi za sve zemlje Zapadnog Balkana. Prije svega je potrebna reforma javnih preduzeća, reforma sistema obrazovanja, zdravstva, unapređenje ljudskog kapitala, reforma javnih institucija, elimisanje gap-ova u kritičnoj infrastrukturi. Ostaje pitanje zelene tranzicije koje je vjerovatno tema kojom ćemo se baviti u narednom periodu,” podvukao je Vlahović.
