Sa Aerodroma “Majka Tereza” u Tirani prošle godine poletjelo je oko 53.000 putnika iz Crne Gore a do aprila ove godine 20.000, kazao je operativni direktor aerodroma u Tirani Pjervitorio Farabi za Radio Slobodna Evropa.

Kako tvrdi, vazdušna luka u albanskoj prijestonici u prvom kvartalu ove godine najbolje je poslovala u regionu. Sa njega je, samo do aprila ove godine, poletjelo gotovo 1,6 miliona putnika, što je rekord među državama u okruženju.

Od Podgorice je udaljen oko 140 kilometara i do njega je potrebno oko tri sata vožnje.

U Crnoj Gori postoje aerodromi u Podgorici i Tivtu. No, nedovoljan broj letova, loš izbor destinacija i skupe karte razlozi su zbog kojih građani sa kojima smo razgovarali biraju aerodrom susjedne države.

Jedan od njih, Nikola, upravo se vratio sa Sicilije, koju je prvi put posjetio.

“Povratna karta Tirana – Katanija košta manje od 20 eura. Ima manjih propusta, ali ništa strašno. Stići ćete tamo gdje ste naumili.”

Nije prvi put da je letio s tiranskog aerodroma.

“Iz Podgorice i Tivta možete da letite avionom na desetak destinacija, a iz Tirane birate gdje god hoćete. Doslovce avioni polijeću na svakih 15 minuta i to su često low-cost letovi. Zašto to nemamo na našim aerodromima – pitanje je za političare.”

Podgoričanin Bojan leti uglavnom četiri puta godišnje, uvijek iz Tirane.

“Prosti su razlozi. Jeftini letovi i veliki izbor destinacija. I sa troškovima transporta i ostavljanja auta na parkingu pored aerodroma bude značajno povoljnije. Izbor destinacija z Crne Gore je toliko mali da je krajnje neprimamljiv.”

Kakvo je stanje u Crnoj Gori sa aerodromima?

Niskobudžetne kompanije Ryanair i Wizzair iz Podgorice su letjele godinu i po, ka više evropskih destinacija. Međutim, nakon što je podgorički aerodrom podigao cijenu taksi 2022. ukinuli su letove ka Barseloni, Bolonji, Zagrebu, Mančesteru, Beču, Rimu…

Najavu otkazivanja letova u Vladi su tada ocijenili kao “uobičajeno poslovanje ovih komapnija u regionu i šire”.

Od ovog maja neke linije su vraćene. Ipak, Crna Gora 17. maja, na pragu ljeta, ima svega tridesetak dolaznih i isto toliko odlaznih letova s podgoričkog i tivatskog aerodroma.

S druge strane, Tirana svakodnevno ima više od 120 odlaznih i 120 dolaznih letova.

Wizz Air je posljednje tri godine uložilo više od 1,3 milijarde eura u albansku avio-industriju, rekao je direktor te kompanije Jožeš Vardi.

Oni su zbog porasta posla u Tirani zaposlili oko 500 članova posade.

Nikola kaže da mu od Podgorice do Tirane treba oko tri sata vožnje.

“Do tamo sam išao svaki put svojim kolima. Oko aerodroma ima niz privatnih parkinga, koji su upola jeftiniji od aerodromskog, a cijena po vozilu je oko pet eura za dan”.

Iskustva su kaže, pozitivna.

“Ako ne tražite švajcarsku profesionalnost na Balkanu, niti presrećnu stjuardesu u low-cost kompaniji, bićete zadovoljni”, zaključuje Nikola.

Manje dobre utiske nosi Jovan iz Bara, koji je više puta letio iz Tirane.

“Ponuda letova je nesumnjivo privlačna ali me sve ostalo odbija. Gužve, putna infrastruktura, prilaz aerodromu i odlazak sa njega je pravi pakao. Da iz Podgorice ili Tivta ima makar trećina letova kao otud, ne bi me Tirana nikad gledala.”

“Željeli smo da napravimo most između Tirane i Podgorice”

Za one koji nemaju auto ili ne žele da voze do Tirane postoje firme koje organizuju prevoz.

Direktor jedne od njih Andrija Rogošić kaže za RSE da su ideju o osnivanju dobili kada su pročitali da je aerodrom u Tirani povećao poslovanje za 116 odsto u odnosu na period prije početka pandemije korona virusa.

“Osim toga, imamo naše ljude koji žive u inostranstvu. Iako su udaljeni na tri sata leta od Podgorice, za dolazak kući treba im i do 12 sati, zbog loše vazdušne povezanosti sa Crnom Gorom. Onda smo došli na ideju da napravimo ‘most’ između Tirane i Podgorice kako bismo im olakšali vezu sa kućom.”

“Vozač naše firme putnike preuzima na njihovoj kućnoj adresi i prevozi do aerodroma. Cijena za ovu uslugu je 30 eura”, navodi Rogošić.

Agencije iz Crne Gore u problemu s manjkom letova

Prednost aerodroma Tirane koriste gotovo sve turističke agencije iz Crne Gore koji nude aranžmane ka evropskim i drugim destinacijama.

“Poneki aranžman uključuje let s pogoričkog aerodroma ali velika većina je iz Tirane. Veći izbor i jeftinije mnogo. Organizujemo prevoz autobusima do tamo”, kazala nam je predstavnica jedne turističke agencije iz Podgorice.

Za razliku od njih, turistička agencija koja iz Evrope i sa Bliskog Istoka, dovodi turiste u Crnu Goru ne razmatra uključivanje letova iz Tirane u ponudu.

“Naše ture uglavnom su vezane za primorje ili sjever Crne Gore. U praksi to bi značilo da vožnja u jednom pravcu traje i do pet sati a to ljudima koji dolaze na odmor od par dana ne nudimo “, kaže za RSE direktor agencije, Ivan Durović.

Kako objašnjava, prilagođavaju se postojećim letovima iz i ka Crnoj Gori.

“Koristimo to što imamo, koliko god slabo bilo. Naravno da nas ograničava u radu.”

Kaže da se dešava da klijenti odustanu od putovanja u Crnu Goru zbog nedostatka letova i odluče se za druge, manje atraktivne, ali sa njihovim državama bolje povezane destinacije.

“Avio-povezanost jedan je od preduslova za uspješnu turističku sezonu i Crna Gora je zavisna od letova. Neophodno je da se svi na pozicijama odlučivanja uključe kako bi je učinili atraktivnom ostalim avio kompanijama.”

Iako, prema ocjeni mnogih, nedovoljan broj letova, Aerodrom Podgorica je imao u ovoj 370.000 putnika što je 45 odsto više u odnosu na isti period 2019. godine.