Video
Kontejneri rasuti po sjeveru Kosova više liče na privremeni smještaj za građevinske radnike nego na biračka mjesta. Oko njih je pusto, tek pokoji karabinjer ili pripadnik Kosovske policije tumara tuda. Vide se i duge cijevi.
U nedjelju (23. april) ovdje treba da se glasa za gradonačelnike četiri većinski srpske opštine, kao i za odbornike opština Zvečan i Leposavić u kosovskom sistemu.
Na izborima Srbi praktično neće učestvovati, nakon što je Srpska lista pozvala na bojkot, a tome se pridružila i većina onih koji se inače suprotstavljaju Srpskoj listi.
Milija Biševac, predsjednik Građanske inicijative Za Zubin Potok i donedavno jedini opozicioni odbornik u ovoj opštini, za DW kaže da bojkot odražava većinski stav građana.
„Mi smo građanska inicijativa, stavovi građana su bili jasni – da se izađe iz institucija usljed jednostranih odluka vlade u Prištini koje dugo prave destabilizaciju na terenu“, kaže Biševac.
„Zato sam i ja kao jedini opozicioni odbornik napustio skupštinu i stao iza zahtjeva da se povuku specijalne jedinice i da se formira Zajednica srpskih opština.“
Samo jedna srpska kandidatkinja
Odluku o bojkotu Srpska lista (SL) je donijela uprkos optimizmu međunarodnih posrednika da bi sastanak na Ohridu u martu mogao da promijeni taj stav. EU i zemlje Kvinte, izrazile su žaljenje što ova partija neće učestvovati na izborima, bez obzira na to što je upravo SL označivana u brojnim izvještajima kao partija koja vrši pritiske na glasače i političke protivnike.
Pred ono malo birača koji u nedjelju ipak odu da glasaju naći će se kandidati Samoopredeljenja i Demokratske partije Kosova, koje imaju albanske kandidate za gradonačelnike i odbornike u svim opštinama u kojima su izbori raspisani. U Sjevernoj Mitrovici kandidate ima i jedna višenacionalna građanska inicijativa.
U Leposaviću je jedina srpska partija prijavljena za ove izbore – Partija kosovskih Srba – u četvrtak saopštila da se povlači iz trke i pozvala je građane da ne glasaju.
Tako je jedina predstavnica srpske zajednice koja ostaje u izbornoj trci za gradonačelnicu nezavisna kandidatkinja u Zvečanu, Slađana Pantović.
Izbori u kontejnerima
Čudnovatu izbornu atmosferu pratila je ista takva organizacija izbora. Nakon što je u decembru bačena bomba na kancelarije Opštinske izborne komisije, odlučeno je da njeni članovi rade iz policijskih stanica.
Zbog odbijanja direktora škola koje rade po srpskom sistemu da odobre pristup Centralnoj izbornoj komisiji (CIK) za organizaciju glasanja, biračka mjesta organizovana su u kontejnerima. Neki od njih nalaze se u dvorištima policijskih stanica, ostali na magistralnom putu.
Broj biračkih mjesta smanjen je sa 44 na 19. Na svakom od tih mjesta upisano je oko dvije hiljade birača, ali se računa da će u nedjelju tek mali broj njih zbilja glasati.
U prostranijim opštinama, kakve su Leposavić i Zubin Potok, glasači bi morali da pješače više kilometara i dobro se raspitaju o lokaciji biračkog mjesta, jer odrednice CIK-a – „put Mitrovica-Brnjak, na izlazu iz Zubinog Potoka“ – ni za lokalce nisu dovoljno jasne.
Uprkos zvaničnim ocjenama ministra unutrašnjih poslova o pojačanoj bezbjednosti na sjeveru, kontejnere čuva veliki broj policajaca sa dugim cijevima. U razgovoru sa novinarima, policajci odaju utisak nelagode, mnogi su iz udaljenih gradova, često ne govore srpski. Nakon što je skoro 600 pretežno srpskih policajaca skinulo uniforme, u policiji je ostalo jedva četrdesetak ljudi sa sjevera.
Pritisci na „bojkot-brejkere“
Kampanju su pratili i navodi o pritiscima na članove Pokreta kosovskih Srba (PKS) iz Leposavića. Njih osmoro ne dobija plate koje Srbija od novembra isplaćuje svim građanima koji su napustili kosovske institucije. U ovoj partiji su to vidjeli kao odmazdu jer su se kandidovali na izborima.
Dan prije saopštenja o povlačenju PKS iz izbornog procesa, advokat Ivan Ninić saopštio je da je njegov branjenik Dragan Nikolić uhapšen na prelazu Jarinje i osumnjičen za „narušavanje ustavnog poretka Srbije“. On je suprug kandidatkinje PKS za odbornicu u Leposaviću, Ivane Nikolić.
Na konferenciji na kojoj je saopštio odluku o povlačenju sa izbora, predsjednik PKS, Aleksandar Jablanović, o slučaju partijske koleginice nije govorio, dok je o obustavi plata pojedinih članova rekao da ga to „nije mnogo pogodilo“.
Uz ogradu da neslaganja i pritisci od SL postoje, Jablanović i drugi članovi PKS u naglašavaju da od vlasti u Beogradu ne trpe pritiske, te da su tim „mudrim i državničkim“ ponašanjem iznenađeni i zbog njega zahvalni.
Prst krivice za povlačenje PKS iz izbornog procesa uperio je na CIK i lošu organizaciju izbora, Aljbina Kurtija i nezainteresovanost međunarodne zajednice za uslove u kojima se izbori organizuju:
„Mi hoćemo čistu pobjedu. Hoćemo da pobijedimo Srpsku listu na izborima koji sjutra, za mjesec dana, godinu dana, neće moći da budu dovedeni u pitanje. Ovi izbori sada, nisu takvi izbori. Da na izborima preuzimamo vlast u policijskim stanicama, mi to nećemo“, poručio je Jablanović.
„To nije demokratija“
Slično kaže i opozicionar Milija Biševac iz Zubinog potoka.
„Pritisci su svakodnevni, bavljenje politikom na Kosovu je specifičan posao. Međutim, to nije razlog što ne učestvujemo. Mi smo se sa pritiscima suočavali od početka bavljenja politikom, pa smo osvajali mandate i još smo ovdje“, objašnjava on za DW.
„Razlog za bojkot je što Priština ne želi da čuje stavove ljudi sa sjevera, odnosno ne želi da ispuni osnovne zahtjeve koji su ujedno i međunarodna obaveza i za koje je garant EU“, dodaje on.
Preporučeno
„Nikada ne bih pozvao svoje birače da idu pored špalira naoružanih specijalaca da glasaju u nekim kontejnerima, to za mene nije demokratija i nije način da se izrazi mišljenje građana. Mi i u normalnim uslovima imamo poteškoća da pozovemo ljude da izađu na glasanje, a ne u ovakvim uslovima. Vjerujem da svako ko bi u ovakvim uslovima pozvao građane da glasaju, uradio to samo iz ličnog interesa“, dodaje Biševac.
