Video
Programeri programskog jezika PHP objavili su u srijedu hitne ispravke za ranjivosti koje su godinama postojale u njihovom softveru, sve dok nisu otkrivene uz pomoć vještačke inteligencije, uz poruku da se svim korisnicima „preporučuje da odmah izvrše ažuriranje“, prenosi Rojters.
Dok su tehnološke kompanije upozoravale da pojedini hakeri već iskorišćavaju ove propuste, državne institucije širom Evrope bile su među onima koje su iz predostrožnosti privremeno isključile svoje sajtove.
Pošto je ispravka sada javno dostupna, a alati vještačke inteligencije mogu uz malo napora da obrnutim inženjeringom otkriju način funkcionisanja greške, stručnjaci očekuju talas upada, dok hakeri nastoje da preduhitre primjenu ažuriranja.
Vještačka inteligencija pokreće „trku u iskorišćavanju ranjivosti“, izjavio je Kostin Raj, suosnivač kompanije TLP:Black, koja se bavi istraživanjem sajber-bezbjednosti i reagovanjem na incidente.
On je rekao da je sljedeći korak „masovno kompromitovanje svakog ranjivog veb-servera na internetu“.
“Problem koji pogađa veći dio interneta”
PHP, programski jezik koji datira iz ranih devedesetih godina prošlog vijeka i čiji je naziv prvobitno bio skraćenica od „Personal Home Page“, osnova je velikog dijela javno dostupnog interneta i ugrađen je u sisteme kao što su WordPress, Drupal, Joomla i Magento, što znači da svaka kritična ranjivost može imati ogromne posljedice.
“Svi serveri koji koriste bilo koju verziju PHP-a objavljenu u posljednjih 20 godina biće ranjivi. Ovaj problem pogađa većinu interneta“, izjavila je Tifani Faris, privremena izvršna direktorka Udruženja Drupal.
Agencije za sajber-bezbjednost širom svijeta pozvale su korisnike PHP-a da odmah izvrše ažuriranje ili privremeno isključe veb-sajtove dok ne budu primijenjene bezbjednosne ispravke.
Prema podacima kompanije Sensi, koja se bavi analizom internet infrastrukture, oko 1,5 miliona od ukupno 2,6 miliona hostova prijavljuje da koristi verziju PHP-a za koju ne postoji bezbjednosna ispravka.
I sama holandska agencija za sajber-bezbjednost bila je nedostupna, uz obrazloženje da je sajt preventivno isključen zbog otkrivenih ranjivosti.
Operater onlajn enciklopedije Vikipedija takođe je saopštio da je isključio nepreciziran broj sistema dok ne budu bezbjedno ažurirani, dok je Internet arhiv, velika onlajn biblioteka, naveo da je i ona nakratko bila van mreže kako bi riješila ovaj problem.
Čak su se i pojedini svjetski lideri oglasili ovim povodom.
Holandski premijer Rob Jeten izjavio je da pažljivo prati situaciju.
Japanska premijerka Sanae Takaiči napisala je u objavi na društvenoj mreži X da bi vlasnici veb-sajtova trebalo da „provjere da li njihovi aktivni sajtovi koriste PHP i pripreme se za primjenu nove ispravke“.
Greška otkrivena uz pomoć vještačke inteligencije
Dvije kompanije za sajber-bezbjednost saopštile su u nezavisnim izvještajima da je ranjivost u PHP-u otkrivena uz pomoć vještačke inteligencije, što su objavile različite kompanije.
Bijela kuća saopštila je da je u petak obaviještena o ovom bezbjednosnom propustu.
U objavi na blogu kasno u srijedu, direktor bezbjednosti kompanije Amazon Si Džej Mozes rekao je da je bezbjednosni tim tehnološkog giganta 17. oktobra, četiri dana prije javnog objavljivanja informacija o ranjivostima, otkrio pokušaj njihovog iskorišćavanja na jednom od svojih sistema mamaca, poznatih kao „honeypot“.
Pokušaj napada na sistem potekao je sa anonimne internet adrese, što ukazuje na to da ga je izveo zlonamjerni akter, rekao je Mozes, dodajući da nije jasno kako je taj akter saznao za propuste dok je na njih još važila zabrana objavljivanja informacija.
Prije nego što je zabrana objavljivanja informacija ukinuta, u srijedu je uslijedilo još nekoliko pokušaja napada, koje je izvelo više različitih aktera.
Amazon je saopštio da još nije jasno da li bi neki od tih pokušaja bio uspješan protiv stvarnih veb-sajtova, ali je dodao da se ranjivosti „sada uveliko iskorišćavaju u praksi“.
Kritičan softver
PHP je programski jezik koji se koristi za pokretanje veb-sajtova, podsjeća Rojters.
Kada posjetilac otvori neku stranicu, server koji koristi PHP sastavlja njen sadržaj i šalje ga pregledaču. Riječ je o besplatnom softveru otvorenog koda koji održavaju volonteri.
Njegova sveprisutnost – PHP pokreće oko 75 odsto veb-sajtova čiji se programski jezik može identifikovati, prema podacima servisa za praćenje veb-tehnologija V3Tek – izazvala je zabrinutost stručnjaka.
Kampanje hakerskih napada potpomognute vještačkom inteligencijom, koje su se posljednjih nedjelja namnožile, mogle bi da izazovu haos na serverima na kojima bezbjednosne ispravke još nisu instalirane, izjavio je Lukaš Olejnik, gostujući viši istraživač na Kraljevskom koledžu u Londonu.
“Razmjere su ogromne i, uz vještačku inteligenciju, iskorišćavanje ranjivosti moglo bi da se dogodi istog trenutka“, rekao je Olejnik.
Kompanija Automatik, operater platforme Vordpres (WordPress.com), saopštila je da su korisnici njenih hostovanih usluga, kao i platforme Tumbler, zaštićeni od ovog propusta.
Rizik je bio veći za manje veb-sajtove zasnovane na PHP-u, kojima upravljaju pojedinci ili organizacije sa ograničenim tehničkim resursima, često na zajedničkim hosting servisima, gdje korisnici nemaju direktnu kontrolu nad osnovnim serverima.
Masovni prekidi rada
U Holandiji je nekoliko organizacija slijedilo primjer Nacionalnog centra za sajber-bezbjednost i privremeno isključilo javno dostupne veb-sajtove. Među njima su luka Roterdam, državni portal Overheid.nl, nacionalni fudbalski savez KNVB, veb-sajtovi pet najvećih političkih stranaka u zemlji i nekoliko bolnica.
Danska opštinska IT kompanija Kombit saopštila je da je isključila nekoliko usluga, uključujući nacionalnu platformu za komunikaciju između škola.
Prekidi su bili još rasprostranjeniji u Finskoj, gdje je državni pružalac IT usluga Valtori saopštio da su javne mrežne usluge državnih institucija isključene „iz predostrožnosti“.
Preporučeno
Francusko Ministarstvo unutrašnjih poslova saopštilo je da je sve svoje veb-sajtove stavilo u režim preventivnog održavanja.
