To zapažanje dovelo je 1990-ih do hipoteze o postojanju kosmičke sile nazvane ,,tamna energija”, jer se njeno postojanje ne može direktno detektovati.
Rezultati studije opovrgavaju nalaze istraživanja, objavljenog prošle godine, koje je zaključilo da se ovo širenje svemira više ne ubrzava, što je bio zaključak koji je doveo u pitanje suštinsko razumijevanje svemira, javlja Beta, prenosi N1.
,,Svemir se i dalje širi”, rekao je astrofizičar Brodi Popović sa Univerziteta u Sautemptonu u Engleskoj, jedan od vodećih autora studije objavljene u časopisu Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.
,,Postoji mnogo stvari koje ne znamo i željni smo da ih otkrijemo i vjerujemo da smo na pravom putu”, dodao je on.
Rezultati ove studije, koju je sproveo tim s dva dobitnika Nobelove nagrade, zasnovani su na posmatranjima dva skupa podataka o tipu zvjezdane eksplozije, nazvane ,,supernova tipa Ia”, koja se koristi za izračunavanje ogromnih kosmičkih udaljenosti.
Ove supernove uzrokuju uništenje objekta nazvanog ,,bijeli patuljak” – gustog ostatka zvijezde male do srednje mase na kraju njenog životnog ciklusa.
Ovaj tip supernove pokazao se neprocjenjivim za proučavanje strukture univerzuma, jer te eksplozije pokazuju približno istu jačinu svjetlosti.
Njihova posmatrana svjetlost varira u zavisnosti od njihove udaljenosti od Zemlje – svjetlije kada su blizu, slabije kada su dalje – što ih čini vrijednim kosmičkim markerima.
Mjerenjem svjetlosti ovih supernova kako se vide sa Zemlje, naučnici mogu da procijene brzinu širenja svemira i kako se ta brzina mijenja tokom vremena. Zbog vremena koje je potrebno svjetlosti da putuje kroz svemir, posmatranje udaljenih objekata je kao putovanje u prošlost.
,,Veliki prasak” koji se dogodio prije otprilike 13,8 milijardi godina, ,,rodio je” svemir koji se od tada širi.
Naučnici su 1998. otkrili da se ovo širenje ubrzava i predložili su postojanje nevidljive sile nazvane ,,tamna energija” kako bi to objasnili pošto drugih objašnjenja nema.
Od čega se sastoji svemir
Svemir se sastoji od obične materije – zvijezda, planeta, gasa, prašine i svega ostalog što je poznato, a i od ,,tamne materije” i ,,tamne energije” od kojih se ni jedna ne može neposredno detektovati već samo uticaju svog djelovanja.
Procjenjuje se da obična materija čini svega oko pet odsto sadržaja svemira. ,,Tamna materija” čije se postojanje pretpostavlja zahvaljujući uticaju njene gravitacije na galaksije i zvijezde, procjenjuje se da predstavlja oko 27 odsto mase svemira, a ,,tamna energija” se procjenjuje da čini skoro 68 odsto.
Po studiji objavljenoj 2025. godine u istom časopisu, a koja izgleda da je sada opovrgnuta, ,,tamna energija” je slabila i više nije doprinosila ubrzanom širenju svemira.
,,Supernove tipa Ia su primarni alat za mjerenje istorije širenja univerzuma. Godine 1998, pružile su prvi dokaz da se kosmičko širenje ubrzava pod uticajem ‘tamne energije’ “, rekao je astrofizičar Adam Ris sa Univerziteta Džons Hopkins u Merilendu, koautor nove studije i dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 2011. godine za zajedničko otkriće ubrzanog širenja univerzuma.
Istraživači koji stoje iza ove nove studije izrazili su povjerenje u svoju metodologiju i zaključke koji potvrđuju ubrzavanje širenja svemira.
Fizička priroda ,,tamne energije” nije nepoznata, ali istraživači se nadaju da će novi podaci iz nove opservatorije Vera Rubin u Čileu i rimskog svemirskog teleskopa Nensi Grejs čije je lansiranje zakazano za avgust, omoćiti bolje razumijevanje šta je zapravo ,,tamna energija”.
Preporučeno
Video