Video
Prvi vikend u 2025. godini nudi niz zimskih astronomskih događaja, spektakularnu kišu meteora, januarsko „super Sunce“ i lunarni planetarni par koji se pojavljuje u sumrak. Prvi događaj je kiša meteora nazvana „Kvadrantida“, koja će svoj vrhunac na nebu dostići u noći između 3. i 4. januara 2025. godine.
„Ova astronomska aktivnost počela je 28. decembra 2024. godine, a po najavama meteorski pljusak biće jedan od najboljih u godini pred nama“, naveli su iz Međunarodne meteorske organizacije (IMO).
Kako nastaju meteorske kiše?
Meteorska kiša se javlja kada Zemlja uleti u oblak relativno sitnih kamenih ili metalnih fragmenata koji nastaju pri sudarima asteroida ili isparavanjem materijala sa kometa, poznatim i kao meteoroidi, koji pri ulasku velikom brzinom u atmosferu planete sagorijevaju i ostavljaju svijetli trag za sobom.
Vrhunac meteorskog roja se dešava kada se Zemlja kreće kroz najgušći dio takvog oblaka, i tada je vidljiv najveći broj meteora.
Kada i gdje će se najbolje videti kiša meteora?
Najbolje vrijeme za posmatranje kiše meteora, kako navode naučnici je rano jutro, odnosno svitanje dana, kada je Mjesec nisko na nebeskom svodu. Jaki izvori svjetlosti ili vještačka svjetlost velike su prepreke za posmatranje ovog spektakla na nebu.
Meteori koji će zaparati nebeski svod uglavnom izgledaju kao vatrene lopte i nemaju duge svetleće „repove“. Kako navodi Nasa, za sat vremena je moguće vidjeti oko 120 meteora koji paraju nebo. Izvor Kvadrantida, januarske kiše meteora, su ostaci male planete 2003 EH1.
“Kada ovi svemirski objekti koji se brzo kreću uđu u Zemljinu atmosferu, krhotine nailaze na otpor vazduha, postaju vrele i pri sagorijevanju na noćnom nebu ostavljaju svjetleći trag. Kada dostignu vrhunac i u savršenim uslovima za posmatranje moći će da se vidi do 120 ‘svjetlećih meteora poput vatrenih kugli’ na sat, pri čemu će čestice ulaziti u Zemljinu atmosferu brzinom od oko 40 kilometara u sekundi”, navodi američka svemirska agencija NASA.
Kvadrantidi su nazvani po nekadašnjem sazvežđu Quadrans Muralis, koje je ustanovljeno krajem 18. vijeka, ali ga Međunarodna astronomska unija nije uvrstila u zvanični spisak sazvežđa 1922. godine.
Kvadrantidi će se najbolje videti sa Zemljine sjeverne hemisfere gdje je radijant, tačka na nebeskoj sferi iz koje prividno izlaze meteori određenog meteorskog roja, visoko iznad horizonta.
Nažalost, malo ovih aktivnosti na nebu može da se vidi južno od ekvatora, jer je ugao ili veoma nizak ili se ne vidi zbog kratkih letnjih noći, kaže IMO.
Meteori mogu da se pojave bilo gde na nebu, ali se najbolje uočavaju kada su na oko dve trećine puta iznad horizonta gdje su slojevi atmosfere ređi.
Neki od spektakularnijih meteora mogu ponekad da se vide iz gradskih sredina, ali ih je najbolje posmatrati daleko od svjetlosnog zagađenja urbanih područja.
„Što je nebo tamnije, veće su šanse da se vide i bleđi meteori”, kaže dr Ešli King, naučnik i stručnjak za meteore u Prirodnjačkom muzeju u Londonu.
Pun Mjesec može da osvijetli nebo i oteža uočavanje meteora, tako da se najbolje vide kada se vrhunac meteorskog pljuska podudari sa mladim Mjesecom.
Kada meteorski roj dostigne vrhunac oko 3. i 4. januara, Mjesec će zaći ranije uveče zbog čega će biti manje smetnji za posmatranju ovog astronomskog fenomena.
Za posmatranje meteorske kiše nije potrebna posebna opremu, ali jeste strpljenje.
Dakle, pronađite mračno mjesto daleko od gradskog osvjetljenja, lezite na leđa, stopala okrenite u pravcu severoistoka, i dajte očima 15 do 20 minuta da se prilagode tami.
„Možda nećete moći ništa da vidite prvih 10 minuta, ali kada vam se oči naviknu, počećete da primjećujete ovu pojavu na nebu”, istakao je dr King.
Preporučeno
Sljedeća kiša meteora nazvana“Liridi“, na nebu će biti vidljiva sredinom aprila mjeseca.
