Nadležni Kolegijum DRI, koji je rukovodio predmetnom revizijom, u sastavu dr Branislav Radulović, rukovodilac Kolegijuma, i Vesna Mihailović, članica Kolegijuma, ocijenio je da upravljanje komunalnim otpadom, u periodu 2021-2025, nije uspješno.
Sistem upravljanja komunalnim otpadom u Crnoj Gori karakterišu, navode iz DRI, dugogodišnji problemi u planiranju, sprovođenju mjera i kontroli.
“Revizijom je utvrđeno da strateški okvir u ovoj oblasti nije obezbijedio kontinuitet niti efikasnu realizaciju planiranih aktivnosti. Strategija upravljanja otpadom do 2030. godine nije revidirana od njenog donošenja prije deset godina, uprkos značajnim odstupanjima u postizanju ciljeva. Takođe, prethodni Državni plan upravljanja otpadom (2015–2020) nije sproveden planiranom dinamikom, dok u periodu 2021-2024. nije ostvaren mjerljiv napredak. Novi plan je usvojen tek 2025. godine, sa zakašnjenjem i bez adekvatne analitičke osnove”, piše u saopštenju.
Na lokalnom nivou, u Podgorici i Nikšiću, identifikovani su značajni nedostaci u sprovođenju mjera i praćenju učinka sistema.
“Iako postoje formalni uslovi za odvojeno sakupljanje otpada, primarna selekcija nije zaživjela u praksi. Ključni razlozi su nedostatak infrastrukture, ograničena uključenost građana i nepostojanje pouzdanih operativnih podataka”, navode iz DRI.
Sistem reciklaže funkcioniše ispod, kako ističu, svojih kapaciteta.
“U Podgorici se obrađuje tek manji dio raspoloživog kapaciteta reciklažnog centra, dok se čak 98 odsto otpada i dalje odlaže na deponiji. U Nikšiću reciklažna dvorišta nijesu uspostavljena, što dodatno ograničava razvoj sistema. Ukupan procenat otpada koji se vraća u upotrebu iznosi svega oko 2 odsto”, piše u saopštenju.
Nijesu, kako navode, sprovedene mjere zatvaranja popunjenih sanitarnih kada u Podgorici ni nakon više godina, dok u Nikšiću neuređeno odlagalište nije adekvatno sanirano.
“Istovremeno, veliki broj neuređenih odlagališta širom države ukazuje na ozbiljne nedostatke u evidenciji i kontroli. Prema dostupnim podacima, evidentirano je više stotina takvih lokacija sa značajnim količinama otpada. Revizija je takođe utvrdila da sistem prikupljanja i obrade podataka nije pouzdan. Nadležni organi ne raspolažu potpunim informacijama, a informacioni sistemi nijesu funkcionalno uspostavljeni”, navode iz DRI.
Ovo, kako kažu, značajno otežava planiranje i donošenje odluka.
“Dodatni problem predstavlja nedostatak efikasnog nadzora. Državna komunalna inspekcija nije uspostavljena u posmatranom periodu, a monitoring i kontrola na lokalnom nivou nijesu adekvatno definisani niti sprovođeni. U praksi se odgovornost često ne utvrđuje, što umanjuje preventivni efekat sistema”, upozoravaju iz DRI.
Bez sistemskih promjena u planiranju, jačanja institucionalne odgovornosti, unapređenja infrastrukture i pouzdanog sistema podataka, navode iz DRI, nije moguće obezbijediti održivo i efikasno upravljanje komunalnim otpadom u Crnoj Gori.
DRI je dala 27 preporuka koje se odnose na strateška i planska dokumenta na državnom nivou, sakupljanje komunalnog otpada, obradu i odlaganje komunalnog otpada, deponovanje komunalnog otpada, prikupljanje podataka i izvještavanje i nadzor i kontrolu.
Preporučeno
“Subjekti revizije su obavezni da do 12. juna 2026. godine dostave Akcioni plan za realizaciju preporuka, a do 27. aprila 2028. godine Izvještaj o preduzetim radnjama”, zaključuje se u saopštenju.
Video