Evropska unija ponovo je ušla u zonu trgovinskog deficita. Prema najnovijim podacima Eurostata, zemlje EU su od aprila do juna iz država van Unije uvezle robu vrijednu 701,8 milijardi eura, dok je vrijednost izvoza iznosila 680 milijardi eura. Razlika je 21,8 milijardi eura u korist uvoza, što je prvi kvartalni deficit EU u trgovini robom od drugog kvartala 2023. godine.

Podaci Eurostata pokazuju da problem nije nastao zbog dramatičnog pada ukupnog izvoza. Naprotiv, u odnosu na prvi kvartal izvoz je povećan 5,4 odsto, odnosno za 34,9 milijardi eura. Međutim, uvoz je porastao znatno brže – 9,9 odsto, odnosno za 63,4 milijarde eura.

ENERGIJA JEDAN OD KLJUČNIH PROBLEMA

Najvažniji dio priče nalazi se u energetici.

Prema Eurostatu, EU je u prvom kvartalu ove godine imala deficit u trgovini energetskim proizvodima od 71,3 milijarde eura. U drugom kvartalu taj deficit povećan je na čak 101,1 milijardu eura.

To znači da je energetski minus za samo tri mjeseca povećan za gotovo 30 milijardi eura. Upravo energetski proizvodi predstavljaju najveću pojedinačnu stavku koja opterećuje evropski trgovinski bilans.

Međutim, Eurostat upozorava da energija nije jedini razlog pogoršanja trgovinskog bilansa. Prema detaljnoj analizi te institucije, na smanjenje evropskog suficita uticale su i trgovinske tenzije između EU i SAD, kao i promjene u strukturi evropskog izvoza i uvoza.

EU je istovremeno zadržala suficit u pojedinim oblastima. Prema podacima Eurostata, najveći suficit ostvaruje u trgovini hemijskim proizvodima, dok je pozitivna bilansa zadržala i trgovina hranom i pićem. S druge strane, suficit u mašinama i transportnoj opremi je smanjen.

KINA NAJVEĆI DOBAVLJAČ, SAD NAJVEĆE IZVOZNO TRŽIŠTE

Struktura trgovine pokazuje i koliko je EU zavisna od velikih svjetskih ekonomija.

Prema Eurostatu, Kina je u drugom kvartalu bila najveći dobavljač robe Evropskoj uniji. Iz Kine je uvezeno 153,6 milijardi eura robe, što predstavlja 21,9 odsto ukupnog uvoza EU iz zemalja van Unije.

Slijede Sjedinjene Američke Države sa 98,7 milijardi eura, Ujedinjeno Kraljevstvo sa 43,4 milijarde, Švajcarska sa 36,9 milijardi i Turska sa 25,5 milijardi eura.

Na strani izvoza slika je drugačija. SAD su najveće tržište za evropsku robu, sa 127,7 milijardi eura izvoza u drugom kvartalu. To je 18,8 odsto ukupnog izvoza EU prema državama van Unije.

Slijede Ujedinjeno Kraljevstvo sa 92,7 milijardi, Švajcarska sa 60,5 milijardi, Kina sa 50,3 milijarde i Turska sa 27,3 milijarde eura.

Posebno je značajna trgovina sa Kinom. Prema Eurostatu, deficit EU u trgovini robom sa Kinom u drugom kvartalu iznosio je 103 milijarde eura, što je najveći deficit zabilježen od trećeg kvartala 2022. godine. Najveći dio tog minusa dolazi iz trgovine električnom opremom, mašinama i mehaničkim djelovima.

ŠTA SE DEŠAVA SA TRGOVINOM EU I SAD?

Odnosi sa Sjedinjenim Američkim Državama dodatno komplikuju sliku.

Prema analizi Eurostata, trgovinske tenzije između SAD i EU dovele su tokom 2025. do snažnog rasta evropskog izvoza u SAD, nakon čega je uslijedio pad. U drugom kvartalu 2026. EU je i dalje imala trgovinski suficit sa SAD, ali je on smanjen na 29 milijardi eura, sa čak 80 milijardi eura u prvom kvartalu 2025. godine.

Istovremeno, prema najnovijim podacima Eurostata, uvoz iz SAD u drugom kvartalu ove godine povećan je za 11,5 odsto u odnosu na isti period prošle godine, dok je izvoz EU na američko tržište smanjen za 5,6 odsto.

To znači da evropski trgovinski problem nije moguće svesti samo na energiju. EU se istovremeno suočava sa većim troškovima uvoza energije, promjenama u globalnim lancima snabdijevanja i pritiskom na izvoz na pojedinim velikim tržištima.

EVROPSKI IZAZOV NIJE SAMO TRGOVINSKI

Najnoviji podaci Eurostata pokazuju da je evropski trgovinski bilans u drugom kvartalu prešao iz suficita u deficit, ali istovremeno pokazuju i mnogo širu sliku.

EU je između velikih svjetskih ekonomija istovremeno veliki izvoznik i veliki uvoznik. Kina je njen najveći dobavljač, dok su SAD najveće izvozno tržište. U energetici, međutim, EU ostaje snažno zavisna od uvoza.

Zbog toga će za evropsku ekonomiju u narednom periodu biti ključno nekoliko pitanja – cijene energije, odnosi sa SAD i Kinom, konkurentnost evropske industrije i sposobnost EU da poveća proizvodnju strateških proizvoda unutar svojih granica.

Za sada, međutim, najvažniji podatak ostaje da je EU u drugom kvartalu uvezla 21,8 milijardi eura više robe nego što je izvezla, dok je samo energetski deficit premašio 100 milijardi eura.

To je prvi trgovinski deficit EU od 2023. godine i signal da se evropska ekonomija ponovo suočava sa ozbiljnim pritiscima na svoju spoljnotrgovinsku poziciju.