Video
Fond za zaštitu depozita će od januara 2021. garantovani depozit morati da isplati u roku od deset radnih dana, umjesto sadašnjih 15. Ulaskom u EU garantovani depozit će biti 100, umjesto dosadašnjih 50 hiljada eura.
Preporučeno
Kada Crna Gora uđe u EU garantovani depozit biće do 100 hiljada eura, umjesto do sadašnjih 50.000. Od januara 2021. ovaj depozit, u slučaju da banka ode u stečaj ili bankrotira, Fond za zaštitu depozita moraće da isplati u roku od deset radnih dana, umjesto sadašnjih 15. To je, između ostalog predviđeno Prijedlogom zakona o zaštiti depozita, koji je u petak ušao u skupštinsku proceduru i o kom će poslanici uskoro glasati.
Direktor Fonda za zaštitu depozira Predrag Marković Pobjedi je kazao da se danom pristupanja Crne Gore EU visina garantovanog depozita harmonizuje sa visinom u EU, odnosno biće na 100.000 eura. On objašnjava da ima promjena i u klasifikaciji garantovanih depozita. Proširen je obim zaštite pored ostalog i na depozite koji predstavljaju privremeni visoki saldo.
Ti depoziti imaju pravo na isplatu u dodatnom iznosu do 30.000 eura, šest mjeseci nakon knjiženja ili od trenutka kada ti depoziti postanu pravno prenosivi. –
“Pod depozitima koji imaju privremeni veliki saldo podrazumijevaju se depoziti koji potiču od prodaje stambene nepokretnosti u kojoj je deponent imao prebivalište, transakcija vezanih za: sklapanje braka, razvod, otpremnine za penzionisanje, otpuštanje, invaliditet ili smrt. Na tom spisku su i isplate naknade iz osiguranja ili odštete za žrtve krivičnih djela ili grešaka pravosudnih organa, državnih organa, organa državne uprave i organa lokalne samouprave”, objašnjava Marković.
To praktično znači da bi do ulaska Crne Gore u EU deponenti sa depozitima koji imaju „privremeni veliki saldo“ imali pravo na isplatu do 80 hiljada eura (50 plus 30 hiljada) a nakon ulaska u EU 130 hiljada eura.
Rokovi
Novim zakonom skraćeni su rokovi za isplatu garantovanih depozita na sedam dana do kojih će se dostupno dolaziti.
“Rok za početak isplate harmonizuje se sa rokovima datim u Direktivi 2014/49 na način da od dana stupanja na snagu ovog zakona do 31. decembra 2020. godine najkasnije u roku od 15 radnih dana, od dana nastanka zaštićenog slučaja, u periodu od 1. januara 2021. do 31. decembra 2023. godine najkasnije u roku od deset radnih dana, od dana nastanka zaštićenog slučaja, nakon toga rok je 7 radnih dana”, kaže Marković. On podsjeća da je novina i to što će Fond za zaštitu depozita učestvovati u sanaciji banaka. – Fond će imati veću nezavisnost i samostalnost.
Moći će da sprovodi testove otpornosti na stres u bankama koristeći realne podatke koje do sada nijesmo mogli koristiti. Ovim zakonom Fond dobija veću nezavisnost, dok se organizaciono ništa ne mijenja – kazao je Marković našoj redakciji. Novina je i to što se uvodi premija koju banke plaćaju na bazi rizika. – Uvođenje premije na bazi rizika podrazumijeva da banke, koje budu svrstane u veću rizičnu grupu, plaćaju veću premiju i obrnuto.
To će dovesti do smanjenja moralnog hazarda i smanjiti mogućnost da se desi „zaštićeni slučaj“ – ocijenio je direktor Fonda. Zakon predviđa da Fond može pozajmiti novac i od drugih fondova u slučaju da u stečaj ode ili bankrotira neka ili neke od velikih banaka u kojima su visoki depoziti.
“Ako se ipak desi „zaštićeni slučaj“ a Fond ne bude imao dovoljno sredstava za isplatu garantovanih depozita, Fond može pozajmiti sredstva, pored ostalog i od drugih fondova za zaštitu depozita. To je značajno operativnije nego da se zadužujemo na drugoj strani – kod banaka, finansijskih institucija ili države – smatra Marković. Stupanjem na snagu ovog zakona, dobijaju, kaže direktor, i deponenti i banke. – Daje se doprinos većoj finansijskoj stabilnosti bankarskog, a time i cjelokupnog finansijskog sistema države”, kaže Marković.
Račun
Podsjetimo da je Marković nedavno saopštio da je Fond do sada od 22,3 miliona eura deponentima IBM u stečaju isplatio 20,8 miliona. Deponentima Atlas banke u stečaju od 90,1 milion isplaćeno je 78,5 miliona. On je objasnio da Fond na računu ima 34,6 miliona, u obveznicama 2,2 miliona, a u zapisima 18 miliona – ukupno oko 55 miliona, a obaveze prema bankama su 9,6 miliona.
“Na našim računima je čisto 45,2 miliona, a do kraja ovog mjeseca ćemo naplatiti 4,1 milion premije. Najvjerovatnije ćemo produžiti aranžman sa IBRD, a očekujemo određeni povrat iz Atlas banke do kraja godine. Raspolažemo sa ozbiljnim sredstvima sa kojima možemo u principu reagovati, u slučaju da zatreba, kod šest manjih banaka”, objasnio je Marković i dodao da nema nagovještaja loših stanja u bankarskom sektoru.
