To je u intervjuu za “Vijesti” kazao predsjednik odbora direktora “Plantaža” Nikola Tripković.

Akumulirani gubitak kompanije iz ranijih godina iznosi 45 miliona eura, dok je samo dug prema državi za poreze i doprinose 18 miliona.

Šta ste zatekli u Plantažama kada ste preuzeli funkciju prije godinu i po – koje su bile glavne finansijske i operativne slabosti, a koje realne prednosti na kojima se može graditi oporavak kompanije?

Plantaže su danas u znatno boljoj poziciji nego prethodnih godina, a 2025. to potvrđuje kroz poslovne pokazatelje i bilanse. Prema preliminarnim pokazateljima, godina će biti završena sa pozitivnim neto rezultatom od oko 3 miliona eura i EBITDA rezultatom od oko 8 miliona eura. To su rezultati koji potvrđuju da se proces stabilizacije i konsolidacije sada jasno vidi kroz poslovne pokazatelje.

Tokom 2025. ostvareni su veći prinosi po hektaru, uz viši nivo investicija u osnovne proizvodne resurse. Istovremeno, unaprijeđena je finansijska disciplina. Obaveze prema Poreskoj upravi i bankama se smanjuju, dok se obaveze prema dobavljačima i zaposlenima izmiruju uredno i u rokovima. To daje jasan signal da kompanija funkcioniše stabilnije i predvidljivije nego u prethodnom periodu.

Kada govorimo o stanju koje je zatečeno prije godinu i po, važno je biti realan. Plantaže su snažan proizvodni sistem, sa realnim kapacitetima i tržišno potvrđenim brendom, ali su naslijeđena finansijska opterećenja godinama ograničavala investicioni potencijal, razvoj i puni tržišni iskorak. Dodatno, nepovoljna starosna struktura vinograda imala je direktan uticaj na prinose, troškove i profitabilnost. Riječ je o naslijeđenom opterećenju koje zahtijeva vrijeme, kontinuitet i strateško upravljanje.

Sa druge strane, kompanija ima jasne i dugoročne razvojne osnove. Plantaže su ključni nosilac vinogradarsko-vinskog sektora Crne Gore, brend sa visokim povjerenjem potrošača, međunarodno prepoznatljivim vinima i snažnom povezanošću zaposlenih sa kompanijom. Upravo ta kombinacija resursa daje osnov da se proces stabilizacije pretvara u održiv poslovni model.

U posljednjih pet godina ukupne obaveze kompanije su niže, a rezultati pokazuju uzlazni trend. Dobri rezultati ostvareni u 2025. godini potvrđuju da je pravac odgovornog upravljanja, finansijske discipline i fokusiranja na osnovnu djelatnost ispravan.

Zato vjerujemo u ovaj proces i u snagu kompanije “13. Jul – Plantaže” kao sistema od strateškog značaja, sa snažnim brendom i realnim potencijalom, da u punom kapacitetu doprinosi ekonomskom razvoju Crne Gore.

Ove godine ste promijenili model plasmana na tržištu Srbije i distribuciju vratili pod direktnu kontrolu kompanije preko predstavništva u Beogradu. Šta je tačno promijenjeno u odnosu na prethodni period kada je distribuciju radila privatna firma, i koji su bili ključni razlozi za taj potez?

Srbija je naše ključno izvozno tržište i zato smo plasman vratili pod direktnu kontrolu kompanije, da bismo imali jasnije upravljanje brendom i čvršću osnovu za rast. Ovo tržište čini gotovo trećinu našeg biznisa i zahtijeva posebnu pažnju i model upravljanja koji odgovara njegovom značaju. Model plasmana je promijenjen na način da je uloga prodavca prenijeta sa eksternog distributera na ćerku firmu “13. jul” d.o.o. Beograd.

Suština promjene je da komercijalni uslovi, praćenje plasmana i upravljanje brendom budu pod direktnom kontrolom kompanije. Takva struktura je operativno efikasnija i treba da obezbijedi dalji rast na našem najvažnijem izvoznom tržištu.

Ujedno, Plantaže ne treba da se oslanjaju na jedno tržište. Na domaćem tržištu smo lideri, a dalji rast se mora graditi na drugim inostranim tržištima. Kada ovaj model u Srbiji pokaže puni efekat, razmatraćemo slične pristupe i na drugim ključnim tržištima, u skladu sa izvoznom strategijom kompanije. Naš strateški pravac je da Plantaže u narednom periodu budu snažnije izvozno orijentisane.

Koliko je taj potez uticao na ukupne prihode i profitabilnost u 2025, i u kojoj mjeri očekujete da se efekti preuzete distribucije preliju na završni poslovni rezultat godine?

Njegovi puni efekti biće mjerljivi u narednom periodu, imajući u vidu da je novi model uveden relativno kasno u toku 2025. godine. Ipak, već sada je jasno da su prihodi na tržištu Srbije u prvih devet mjeseci veći u odnosu na isti period prošle godine, a projekcije ukazuju da će se godina završiti pozitivno i da će tržište Srbije ponovo biti profitabilna jedinica nakon više godina.

Značajnije efekte očekujemo kroz stabilnije prihode, bolju kontrolu komercijalnih uslova i optimizaciju profitabilnosti po kanalima prodaje.

Jedan od najvećih problema koje ste naslijedili je visoka zaduženost Plantaža – i prema državi kroz poreski dug, i prema bankama kroz kredite. Koliki je danas ukupan iznos tih obaveza i koji je Vaš konkretan plan da ih postepeno smanjite u narednom periodu? Da li su redovno plaćane obaveze prema bankama, dobavljačima i zaposlenima u 2025. godini?

Visoka zaduženost je ključno opterećenje. Kao što sam prethodno istakao, da naslijeđenog duga nema, kompanija bi, već sada, mogla da posluje održivo. Zato je plan pune finansijske konsolidacije i jačanja bilansa ključni prioritet.

Osnovni princip je jasan, a to je da se obaveze, prvenstveno dug prema Poreskoj upravi, servisiraju iz tekućeg poslovanja, kroz bolji rezultat osnovne djelatnosti. Cilj je da se dug prema državi u kontinuitetu smanjuje i svede na nulu. Paralelno sa tim, jačom kontrolom troškova stvaramo dodatni prostor za smanjenje ukupnog zaduženja, bez ugrožavanja redovnog poslovanja i neophodnih ulaganja u proizvodnju.

Imovinom koja nije u funkciji osnovne djelatnosti upravljamo kao ograničenim i ciljano usmjerenim mehanizmom, samo tamo gdje je ekonomski opravdano i to isključivo za rješavanje naslijeđenih obaveza ili obezbjeđenje sredstva za nužne investicije. To nije i neće biti osnovni model smanjenja duga i takve odluke se ne donose olako. Ključna imovina za osnovnu djelatnost se ne dovodi u pitanje.

U 2025. godini obaveze prema bankama izmiruju se u skladu sa ugovorenim rokovima, obaveze prema dobavljačima drže se pod kontrolom, a zarade zaposlenima isplaćuju se uredno i bez kašnjenja.

U konačnom, naš prioritet je da se kroz jačanje osnovne djelatnosti i finansijsku disciplinu, uz odgovorno upravljanje vrijednošću kompanije, obezbijedi trajna održivost Plantaža i kontinuitet profitabilnog poslovanja.

Koliko su iznosile investicije obavljene u Plantažama u 2025. godini i na šta su se odnosile? Šta od investicija planirate uraditi 2026. godine? Planirate li sadnju novih vinograda i voćnjaka i zanavljanje istih?

Do kraja godine očekujemo da ukupna vrijednost realizovanih kapitalnih ulaganja premaši 4,4 miliona eura, što je značajan rast u odnosu na 2024. godinu, kada su realizovane investicije od tri miliona eura. To pokazuje da je kompanija ušla u fazu intenzivnijeg investicionog ciklusa, jer bez snažnijih ulaganja u osnovne proizvodne resurse nije moguće obezbijediti rast i dugoročnu konkurentnost.

Najveći dio investicija bio je usmjeren na podizanje novih zasada i obnovu vinograda, uz modernizaciju opreme u vinogradu i podrumu, kako bismo riješili nepovoljnu starosnu strukturu vinograda i povećali efikasnost proizvodnje.

U 2025. godini podignuto je 61,94 ha novih vinograda. Plan za 2026. predviđa dodatnih 54,05 ha, a za 2027. još 45,61 ha. Kako novi zasadi budu ulazili u rod, cilj je da se proizvodnja u potpunosti oslanja na sopstvenu sirovinsku bazu, uz bolju kontrolu kvaliteta i troškova. Uporedo sa tim, aktivnosti u voćnjacima planiraju se i realizuju selektivno, u skladu sa tržišnim potencijalom i raspoloživim resursima, ali naš primarni fokus u ovom investicionom ciklusu jesu vinogradi kao osnovni proizvodni resurs kompanije.

Plan investicija za 2026. godinu je u proceduri usvajanja, a vrednosno je projektovan na nivou iz 2025. godine. Pored nastavka sadnje, plan obuhvata ulaganja u mehanizaciju i opremu, unapređenje kapaciteta i adaptacije objekata, remont elektroenergetske mreže i uvođenje novog informacionog sistema.

Da li postoji plan restrukturiranja Plantaža, kao što je urađeno za Institut Igalo? Na koji način se mogu riješiti nagomilani gubici iz prethodnog perioda?

Model restrukturiranja koji je primijenjen u slučaju Instituta Igalo vezan je za specifičnosti te ustanove, njen zdravstveno-turistički karakter i ulogu koju ima u sistemu. Situacija Plantaža je drugačija. Riječ je o velikoj agro-industrijskoj kompaniji, sa drugačijom strukturom imovine, tržišnim položajem i načinom generisanja prihoda. Na drugi dio pitanja sam djelimično prethodno dao odgovor. Naš je cilj da jačanjem osnovne djelatnosti i pažljivo vođenom diversifikacijom obezbijedimo stabilnije i veće prihode, koji će biti primarni izvor servisiranja obaveza i jačanja bilansa. Suština je da se teret iz prošlosti pokriva prvenstveno iz redovnog poslovanja, uz finansijsku disciplinu i kontinuirano poboljšanje rezultata.

Kakva je situacija sa imovinsko-pravnim pitanjima na zemljištu koje je bilo planirano za prodaju – šta je tu bilo sporno i šta je sada riješeno?

Imovinsko-pravni odnosi u vezi sa ovim dijelom imovine su u potpunosti uređeni i po tom pitanju ne postoje formalne ni pravne prepreke. Govorimo o nepokretnostima koje su u vlasništvu kompanije, a odluke u vezi sa njima donose se uz puno poštovanje važećih propisa i principa odgovornog upravljanja.

U pitanju je neaktivni dio imovine koji se decenijama ne koristi, nije u funkciji proizvodne djelatnosti i ne predstavlja strateški resurs za kompaniju. Istovremeno, u aktuelnim uslovima, naročito u urbanizovanim zonama sa visokim porezom na nepokretnosti, ova imovina generiše troškove. Prihod od prodaje dijela te imovine usmjeren je isključivo na saniranje naslijeđenih dugova i ulaganja koja unapređuju osnovnu djelatnost i efikasnost poslovanja, tako da imovina koja se ne koristi postaje sredstvo za jačanje kompanije, a ne izvor dodatnog opterećenja.

Sačekati odluke sudova u vezi sa spornim porezom Opštine Tuzi

Kakva je sudbina sporova sa Opštinom Tuzi u vezi sa spornim obračunavanjem poreza na imovinu proteklih godina? Kako očekujete da se ovi sporovi okončaju?

Sa Opštinom Tuzi imamo otvorenu, profesionalnu i korektnu komunikaciju, što posebno cijenimo, jer dijelimo zajednički cilj kroz očuvanje privredne aktivnosti u ovom području i razvoj lokalne zajednice. Postoje pitanja u kojima se naši stavovi poklapaju, kao i ona u kojima imamo različita pravna tumačenja, a jedno od njih odnosi se na obračun poreza na nepokretnosti za prethodni period.

Smatramo da je u ovom trenutku najodgovornije da, uz očuvanje korektnih odnosa sa Opštinom Tuzi, sačekamo odluke nadležnih organa, koje ćemo poštovati, i kroz dalji dijalog tražiti rješenje u skladu sa zakonom, prihvatljivo i za kompaniju i za opštinu.

Uzurpatori zemljišta “Plantaža” popisani, biće im ponuđen otkup

Dio zemljišta Plantaža, naročito kod Tuzi, bio je proteklih godina uzurpiran nelegalnom gradnjom privatnih objekata. Da li će Plantaže omogućiti tim graditeljima da otkupe to zemljište kako bi mogli legalizovati svoje objekte? Koliko ima takvih slučajeva?

Plantaže gazduju velikom imovinom, a njen manji dio uzurpiran je od strane pojedinaca još prije više od 20 godina, pretežno na teritoriji Glavnog grada Podgorica i Opštine Tuzi, ali i na drugim lokacijama. Odlučni smo da ovo pitanje, konačno, riješimo i zaštitimo interese kompanije. U proteklih godinu dana ostvaren je najveći napredak do sada. Prvi put izrađen je Registar uzurpirane imovine. Ovaj posao bio je veoma intenzivan i zahtjevan, ali je uspješno okončan. Registar sadrži precizne podatke o svim uzurpiranim parcelama, identitet uzurpatora, površinu i način uzurpacije, uz kompletnu foto dokumentaciju i satelitske snimke. Time je stvorena stabilna i pouzdana baza podataka koja će se ubuduće redovno ažurirati.

Unutar kompanije formirane su dvije komisije koje aktivno rade na svakom pojedinačnom predmetu. Naš cilj je da u prvoj polovini naredne godine u najvećem broju slučajeva u potpunosti riješimo imovinsko-pravne odnose, prije svega sporazumno, uz jasno definisan princip da svi koji koriste imovinu Plantaža treba da je otkupe po tržišnoj cijeni, uz mogućnost plaćanja na više rata. Ukoliko ne bude postojala volja da se ovaj proces završi sporazumno, Plantaže će zaštitu svojih prava tražiti kroz sudske postupke.

Razmatraju mogući rebrending

Da li razmatrate rebrending Plantaža – od vizuelnog identiteta i etiketa do pozicioniranja brenda na tržištu? Šta bi taj rebrending trebalo da promijeni u percepciji potrošača i kakvi bi prvi rezultati mogli biti vidljivi?

Po ovom pitanju trenutno smo u fazi istraživanja i razmatramo dobre uporedne prakse upravljanja portfoliom, prvenstveno one koje se odnose na jasnije pregrupisavanje ponude po kanalima prodaje, odnosno diferenciranje linija za HoReCa (“out of home”) i za maloprodaju (“at home”).

Cilj ovakvog pristupa je preciznije pozicioniranje i bolja preglednost portfolija, a očekivani efekti bi se ogledali u boljoj vidljivosti na policama i vinskim kartama, konzistentnijoj komunikaciji i efikasnijem plasmanu po kanalima.

Plantaže su jedan od najznačajnijih brendova Crne Gore, sa vinima koja su prepoznata na međunarodnoj sceni. Zato će svaka, eventualna, promjena biti vođena pažljivo i odgovorno, sa namjerom da se dodatno učvrsti percepcija kvaliteta, autentičnosti i vrijednosti brenda, uz jasnu korist i za potrošače i za tržišne partnere.