Video
“Crna Gora je građanska država koja je ponosna na svoj multietnički sklad”, to je parola upotrebljavana u skoro svakom govoru crnogorskih ali i regionalnih i evropskih zvničnika. Međutim, posljedjih godina svjedoci smo događaja koji se baš i ne podudaraju sa idejom međunacionanle tolerancije – slavlje Albanaca uz zastave OVK, proslava Podgoričke skupštine i nestanka crnogorske države, traženje da se na crnogorskoj zastavi postavi polumjesec… Ako to uzmemo u obzir moramo postaviti pitanje – da li je nacionalistička priča otišla predaleko i da li predstavlja prijetnju crnogorskom građanskom konceptu i multietničkom skladu?
Slavlje pristalica Albanskog foruma nakon pobjede na nedavnim izborima u Tuzima, bilo je sve samo ne građansko i multietničko – zastave OVK, skandiranje toj paravojnoj organizaciji, ukrštanje šaka u obliku albanskog orla, skidanje crnogorske zastave sa gimnazije i postavljanje albanske…
Pored toga što je proslava prosto odisala albanskim nacionalizmom, uz odsutvo bilo kakvog obilježja države Crne Gore, ono što zabrinjava su izjave albanskih lidera koje se mogu svesti u jednu rečenicu – “šta ste drugo očekivali, nije bilo incidenata i nema ništa sporno”.
Zloupšotreba Skenderbega, Tito i velika Albanija
Ono što su albanski političari zaboravili da napomenu je da je ovaj najskoriji ispad, samo jedan u nizu koji se redovno dešavaju posljednjih nekoliko godina na teritoriji Tuzi.
Prošle godine, svega nekoliko sati nakon što je savjet mladih DPS-a Tuzi obnovio ime bivšeg doživotnog predsjednika SFRJ Josipa Broza Tita na brdu Dečić iznad Tuzi, stanovnici te opštine, albanske nacionalnosti, uklonili su taj natpis i postavili albansku zastavu.
Albancima iz Tuzi zasmetao je tada natpis sa Titovim imenom, ali im zato nije smetalo da u Skupštini Opštine Tuzi, krajem maja prošle godine, iniciraju podizanje spomenika albanskom nacionalnom junaku Đerđ Kastriotu Skenderbegu. Lokalna vlast u Ulcinju takođe je najavila podizanje spomenika Skenderbegu u centru grada. Treba napomenuti da je u ovom slučaju Skenderbeg zloupotrebljen od strane dijela Albanaca, koji su ga, ni krivog ni dužnog, predstavili kao nacionalistički simbol. Skenderbeg, međutim, nije imao veze sa nacionalizmom, poštovao je sve narode sa ovih prostora a za života se borio jedino protiv turske okupacije.
Naveći incident se dogodio prije nekoliko godina kada su na Dan zastave učenici albanske nacionalnosti u gimnaziji u Tuzima, reširili albnaske zastave i nijesu dozvolili da se održi nastava.
Treba podsjetiti i da je, nakon što je 2014. godine prekinuta fudbalska utakmica Srbije i Albanije u Beogradu, stanovnici Ulcinja, Plava i Tuzi izašli su na ulice u znak podrške reprezentaciji Albanije. Skandalozno je što se uz poklike veličanja tzv. velike Albanije na ulicama Ulcinja, Plava i Tuzi čulo i šovinističko vrijeđanje ostalih naroda u Crnoj Gori.
Negiranje države
Iako je očigledno da primjera koji ukazuju na jaku nacionalističku struju među Albancima u Crnoj Gori ima na pretek, oni nekako uvijek ostanu u drugom planu u odnosu na ispoljavaljavanja velikosrpstva. O srpskom nacionalizmu ne treba trošiti previše riječi jer je on veoma jak, kako u Srbiji tako i u Crnoj Gori, među narodom, ali i među političkim partijama.
Neizostavni dio u priči o nacionalizmu je Srpska pravoslavna crkva na čelu sa mitropolitom Amfilohijem (Radovićem), koji već decenijama negira crnogorsku naciju, omalovažava pripadnike drugih naroda, drži parastos političarima, proklinje izdajnike, a Crnogorce je čak jednom prilikom nazvao volovima. Što uostalom reći o organizaciji pod čijim je okriljem postavljena crkva na Rumiji, mestu koje je važilo za simbol multietničkog sklada.
Prošle godine u Budvi, na proslavi stogodišnice Podgoričke skuptšine, otvoreno je glorifikovan nestanak crnogorske države, da bi samo nekoliko dana nakon toga u kripti Hrama Hristovog vaskrsenja i u Podgorici bio obilježen vijek od nestanka Crne Gore.
Ne treba ni napominjati što se dešava na skupovima opozicionih stranka u bilo kojem djelu Crne Gore – srpske zastave, glorifikacija Draže Mihailovića, četničkog porketa, Rusije i negacija crnogorske države. Velikosrpska i četnička koreografija postale su uobičajen dio političkh skupova većeg dijela opozicije, a na to su građani već i navikli.
Da se čuju Crnogorci i Bošnjaci
Pokušaj negiranja crnogorske državnosti probudio je i dio Crnogoraca koji nijesu mogli tek tako da ostanu ravnodušni na slavljenje 1918 godine. Nakon slavlja pobornika velikosrpstva u Budvi i Podgorici, u Glavnom gradu je uskoro održana protestna šetnja pod sloganom “Nikad više 1918”, koju je organizovala nevladina organizacija “Dukljani”, sa čijeg skupa je poručeno da se “više nikad ne sme desiti da iko u Crnoj Gori slavi izdaju Crne Gore”.
Šetnja je održana neposredno prije nego što su poslanici parlamenta Crne Gore usvojili prijedlog rezolucije kojim se odluke Podgoričke skupštine iz 1918. godine proglašavaju ništavnim. Ono što su pobornici Podgoričke skupštine u ovom slučaju uspjeli da urade je da isprovociraju većinski crnogroski narod, koji je počeo da se osjeća kao stranac u sopstvenoj državi.
Ako svemu tome dodamo da je više bošnjačkih organizacija prošle godine uputilo apel ministarstvima prosvjete i kulture Crne Gore da zabrane i uklone iz školskog programa Njegošev “Gorski vijenac” i “Peščanik” Danila Kiša, kao i da je Bošnjačka stranka, u Skupštini zvanično predložila da na grbu crnogorske zastave bude i polumjesec, onda zaista treba da se zapitamo da li nam prijeti opasnost od nacionalizma koji očigledno sve jači u Crnoj Gori.
Podloga za sukobe
Da situacija nije nimalo bezazlena, opominje i događaj iz jula prošle godine, kada je grupa od dvadesetak Albanaca predvođena Hadžijem Sulejmanijem, odbornikom Demokratske partije, članice ulcinjske vladajuće koalicije, pokušala da spriječi mitropolita crnogorsko-primorskog Amfilohija da sa sveštenstvom i vjernicima služi Svetu liturgiju na temeljima Crkve Svetog Jovana Krstitelja na Svaču u Ulcinju.
Video koji je tada objavljen na društvenim mrežama svjedoči da je, u tom sukobu dvije religijsko-nacionalistički ostrašćene grupe, atmosfera bila “na ivici incidenta” i pitanje je da li će se takva situacija ponoviti, ili eskalirati u nešto mnogo gore?
Prije desetak dana lider Nove srpske demokratije Andrija Mandić na sjednici Skupštine izvrijeđao je predsjednika Sobranja Republike Sjeverne Makedonije Talata Džaferija.
“On je najpoznatiji po nošenje automata i pucanju na makedonske policajce. Sram vas bilo što ste mu priredili doček”, poručio je Mandić.
Ako u državi imamo političare koji opravdavaju mahanje zastavama OVK i skandiranje toj paravojnoj organizciji, partije koje negiraju dražvnost, glorifikaciju četničkog pokreta, crkvu na Rumiji, mitropolita koji redovno vrijeđa na nacionlnoj osnovi, buđenje bošnjačkog i crnogorskog nacionalizma, pitanje je koliko će koncept multietničke građanske države biti održiv. I na kraju treba postaviti pitanje – da li imamo razloga da strahujemo da će nacionlizam i međunacionalna mržnja progutrati državu, kao što je to bio slučaj 90-ih?
Preporučeno
Balša Knežević
