Video
Do kraja godine, kazala je za Dnevne novine rukovodilac projekta doc.dr Milena Đukanović, završiće i drugi dio istraživanja i ponuditi rješenje kako uštedjeti na materijalu prilikom 3D štampanja.
“Naše kolege i partneri sa Univerziteta Vrije iz Brisela, koji su sami autori jednog patenta maske za Covid-19 situaciju, jako su zadovoljni i puni hvale za ova otkrića. U skorije vrijeme očekujemo i vrijedne publikacije naših naučnih rezultata, ali i komercijalizaciju ovog više nego korisnog 3D štampanog proizvoda koji je brendiran u Crnoj Gori”, najavila je Đukanović.
Projekat “3DP istraživanje i inovacije za Covid-19”, smatra Đukanović, nije slučajno prvorangiran na konkursu Ministarstva nauke za Covid-19 projekte jer se, kako ističe, bavi aktuelnom temom i donosi dva izuzetno kvalitetna rješenja za cijeli svijet.
Nosilac projekta je Elektrotehnički fakultet Univerziteta Crne Gore koji ga realizuje u saradnji sa Naučno-tehnološkim parkom Crne Gore, Kliničkim centrom Crne Gore i Vrije Univerzitetom iz Brisela.
“Glavni finansijer je Ministarstvo nauke sa 38.500 eura, dok su Elektrotehnički fakultet i Naučno-tehnološki park sufinansirali projekat da 3.850 eura”, rekla je Đukanović.
Realizacija projekta započela je 15. juna i, prema njenim riječima, realizovani su svi zacrtani ciljevi.
“Svjedoci smo da su sve zemlje i njihovi zdravstveni sistemi preopterećeni i umoreni od strane COVID-19. Takođe, i dalje svim zemljama nedostaje potrebna medicinska oprema pa su zato mnogi 3D štampani subjekti kreirali medicinske djelove otvorenog izvora, poput respiratornih ventila, svih vrsta zaštitnih maski, zaštita za lice, ali takođe i neke nemedicinske djelove koji mogu dovesti do ublažavanja prenosa SARS-Cov2, kao što su 3D štampani rukohvati”, kazala je Đukanović.
U Crnoj Gori je, kaže, upravo inicijativa za 3D štampanu pomoć krenula od Elektrotehničkog fakulteta i Naučnotehnološkog parka Crne Gore.
“Naučno-tehnološki park Crne Gore dobio je ulogu glavnog koordinatora zajednice za 3D štampu i sve 3D štampane komponente morale su da budu verifikovane od strane Instituta za Javno zdravlje Crne Gore prije same upotrebe. Nakon toga, kao rezultat ovih aktivnosti, stvorena je platforma za direktnu saradnju sa Kriznim medicinskim štabom i drugim sjedištem Nacionalnog tijela za koordinaciju zaraznim bolestima”, pojašnjava Đukanović.
Glavna 3D štamparska aktivnost u Crnoj Gori bila je proizvodnja zaštitnih maski i vizira za lice i do danas, dodaje, odštampano je preko 17.000 zaštitnih vizira koji su dostavljeni Nacionalnom koordinacionom tijelu kroz koordinaciju Naučno-tehnološkog parka Crne Gore.
“Tokom ovog procesa primijećeno je da se 3D štampanje može koristiti za rješavanje složenijih problema i dizajniranje novih efikasnih proizvoda, a sve to prate detaljna istraživanja, ispitivanja i analize. Iz tog razloga se Elektrotehnički fakultet Univerziteta Crne Gore u koordinaciji sa Naučno-tehnološkim parkom Crne Gore i Kliničkim centrom Crne Gore odlučio da zajedno rade na dizajnu novog proizvoda”, naglasila je Đukanović.
Novi proizvod, objašnjava, sastoji se iz dva dijela: regularnog PLA filamenta (materijal za 3D štampu, plastika) i temperaturno zavisnog PLA filamenta koji u zavisnosti od temperature mijenja boju.
“Naša testiranja i istraživanja su išla u pravcu dizajniranja maske, ali je uočeno da filter i dio koji su postavljeni za disanje utiču na samu temperaturu filamenta. Zato smo dizajnirali narukvicu sa okvirima crnogorske mape koja će mijenjati boju mape ukoliko osoba koja je nosi ima povišenu temperaturu”, ističe Đukanović.
Ovaj 3D štampani proizvod, smatra, biće pravi reprezent crnogorskih inovacija na temu Covid-19 i dobar brend za Crnu Goru, a u saradnji sa crnogorskih kompanijama, na čelu sa 3D sobom ići će i u komercijalizaciju ovog proizvoda.
“Sami proizvod smatramo praktičnijim i više upotrebljivim, korisnim ne samo za doktore, već i za same pacijente koji će u svakom trenutku imati informaciju da li imaju povišenu temperaturu koja je česti simptom zaraženosti novim virusom korona”, kazala je Đukanović.
Testiranja su radili u saradnji sa direktorom Naučno-tehnološkog parka Veliborom Boškovićem i doktorima Kliničkog centra Crne Gore Eraković i Roganović, a mladi istraživači Mavrić, Jovanović i Radunović intenzivno istražuju, dizajniraju, štampaju, ali i oblikuju rezultate za naučnoistraživačke radove koji će, prema riječima Đukanović, plasirati ova saznanja koja su interesantna i up-to-date i na svjetskom nivou.
“Projekat će trajati do kraja decembra, a zahvaljujući modernoj opremi koju smo dobili kroz ovaj projekat, upravo su nam 3D štampač sa dvije glave, termovizijska kamera i 3D skener pomogli da odradimo sva ova istraživanja na kvalitetan način. Drugi dio istraživanja koji ćemo završiti tokom decembra odnosi se na uštedu filamenata prilikom 3D štampe, jer je i tokom pandemije situacija u svim zemljama u jednom trenutku bila slična, a odnosila se na deficit materijala za štampu”, rekla je Đukanović.
Ovaj problem nije bio lako rješiv, jer su granice bile zatvorene i svuda je bio deficit materijala, a kako u Crnoj Gori ne postoji proizvodnja filamenta, jedini način koji je bio moguć dok je postojalo zaliha materijala jeste, kaže, optimizacija modela i kasnija termička obrada odštampanog elementa radi uštede.
Preporučeno
“Na taj način, novim metodama koje se odnose na ispitivanje čvrstoće materijala doprinijećemo tome da će svi biti u prilici da “pečenjem” materijala dobiju na uštedi. Naime, ispitujemo termički neobrađene i obrađene testne epruvete, nakon čega će se podaci obrađivati i dobićemo grafike optimalnog načina očvršćavanja, procenat za koji je epruveta “ojačala”, kao i procenat njenog dimenzionog skupljanja. Ovaj proces rezultiraće smanjenjem potrošenog materijala prilikom 3D štampanja”, zaključila je Đukanović.
