Video
Zagađen vazduh posljednjih dana bilježi se na više mjernih stanica širom Crne Gore, a najviše koncentracije PM čestica izmjerene su u Nikšiću i Pljevljima. U Podgorici je kvalitet vazduha trenutno na nivou umjerenog do relativnog zagađenja.
Dim od požara koji već nedjeljama bukte širom Crne Gore najveći je razlog zbog kojih se posljednjih dana na mjernim stanicama širom Crne Gore bilježe zabrinjavujuće koncentracije PM čestica u vazduhu.
Podaci Agencije za zaštitu životne sredine pokazuju da je stanje najopasnije u Nikšiću i Pljevljima, gdje su izmjerene najviše vrijednosti PM 10 i PM 2,5 među dostupnim mjerenjima, dok je u dimom pokrivenoj Podgorici, stanje trenutno na nivou relativno zagađenog vazduha.
Prema posljednjim dostupnim podacima sa državne mreže za praćenje kvaliteta vazduha Agencije za zaštitu životne sredine, najveće vrijednosti među dostupnim mjerenjima bilježe se upravo u Nikšiću i Pljevljima, dok su u Baru i Bijelom Polju koncentracije pojedinih zagađujućih materija niže.
U Podgorici, na stanici u Bloku 5, posljednje dostupno mjerenje pokazivalo je 21,9 µg/m³ PM10 i 16,8 µg/m³ PM2,5. CAQI je iznosio 21 za PM10 i 27 za PM2,5.
Na drugoj podgoričkoj stanici, u Ulici zetskih vladara kod kružnog toka, posljednje dostupno mjerenje pokazalo je 21,9 µg/m³ azot-dioksida, 0,42 mg/m³ ugljen-monoksida i manje od 0,1 µg/m³ benzena. CAQI za azot-dioksid bio je 10.
U Nikšiću, na mjerenju od 8. septembra u 6 časova, koncentracija PM10 čestica iznosila je 53,2 mikrograma po kubnom metru, dok je PM2,5 dostigao 43,5. U Pljevljima, posljednje dostupno mjerenje od 8. septembra u 8 časova pokazuje 59,8.
Podaci pokazuju da problem trenutno nije ravnomjerno raspoređen po cijeloj državi. Na mjernoj stanici u Baru, posljednje očitavanje od 8. septembra u 8 časova pokazalo je 40,4 mikrograma po kubnom metru PM10 i 16,5 PM2,5, dok je koncentracija ozona bila 19,8 mikrograma po kubnom metru.
U Bijelom Polju, posljednje dostupno mjerenje od 7. septembra u 20 časova pokazalo je 19,8 mikrograma po kubnom metru PM10 i 14,9 mikrograma po kubnom metru PM2,5.
Na stanici Gradina kod Pljevalja, koja predstavlja izdvojenu mjernu lokaciju u sjevernoj zoni, posljednje dostupno mjerenje od 7. septembra u 19 časova pokazalo je 32,7 mikrograma po kubnom metru azot-dioksida, 4,1 µg/m³ sumpor-dioksida i 27,8 µg/m³ ozona.
PM ČESTICE TRENUTNO NAJVAŽNIJI POKAZATELJ
Podaci sa stanica pokazuju da su upravo lebdeće čestice PM 10 i PM 2,5 među najznačajnijim parametrima koje treba pratiti.
Istovremeno, podaci ne ukazuju na to da je trenutno cijela Crna Gora zahvaćena visokim nivoom svih zagađujućih materija. Na većini dostupnih mjerenja azot-dioksid i sumpor-dioksid su na relativno umjerenim vrijednostima, dok se veće vrijednosti izdvajaju kod čestica, posebno na sjeveru.
ŠTA SU PM ČESTICE?
PM čestice su veoma sitne čestice koje lebde u vazduhu. Skraćenica PM dolazi od engleskog particulate matter, odnosno čestična materija. Mogu nastati iz dima, požara, saobraćaja, industrije, grijanja i drugih izvora.
Najčešće se prate dvije kategorije: PM 10 – čestice prečnika do 10 mikrometara. Toliko su sitne da mogu prodrijeti duboko u disajne puteve i PM 2,5 – još sitnije čestice, prečnika do 2,5 mikrometra.
Zbog svoje veličine mogu prodrijeti još dublje u pluća, a dio njih može dospjeti i u krvotok.
Preporučeno
Kod požara su PM čestice posebno važne jer dim nastao sagorijevanjem vegetacije i drugih materijala sadrži velike količine sitnih čestica. Zbog toga se tokom požara koncentracija PM 10 i naročito PM 2,5 može povećati i na područjima koja nijesu neposredno zahvaćena vatrom, zavisno od vjetra i drugih meteoroloških uslova.
