Video
Države koje drže do sopstvene svijesti posebnu pažnju poklanjaju tradiciji i vrijednostima, a crnogorsko Ministarstvo odbrane posebnu pažnju posvećuje tradiciji, imidžu i identitetu Vojske, kazao je za Dnevne novine profesor Srđa Martinović, najmlađi doktor nauka sa univerzitetskim angažmanom i dobitnik najvećeg državnog priznanja “Miroslavljevog jevanđelja” za 2018. godinu. Autor brojnih knjiga, naučnih i stručnih radova na temu istorije Crne Gore ističe da ima sličnosti između crnogorskog ratnika nekad i crnogorskog vojnika danas, te da je ključna patriotizam, odnosno ljubav prema domovini.
Preporučeno
Zrelost jednog društva ili zajednice ogleda se u odnosu prema prošlosti i budućnosti, a među osnovnim postulatima na kojima se izgrađuje savremeno duštvo, kaže za Dnevne novine Martinović, je tradicija kao evolutivni put kroz koji prolazi jedan kolektivitet.
“Prošlost kao dio identiteta, baza koja bi trebalo da predstavlja vrijednost na kojoj se dalje nadograđuju sve oblasti ljudskog djelovanja. Dovoljno je pogledati velike civilizacije i njihov odnos prema tome. Šta su London, Pariz, Sank Peterburg ili Rim bez prošlosti? Na ovim prostorima prošlosti ima napretek. Ona je jedna od glavnih razonoda ali često i glavna determinanta političkih procesa. Njome barjače svi tražeći u njoj potvrdu i argumentaciju sopstvenih ideja i stavova”, kaže Martinović.
Veza između vojnika i istorije je, dodaje, neraskidiva. On u njoj, kaže, pronalazi i motiviše sebe, usvaja prethodna iskustva i znanja i izgrađuje sebe kao vrijednost.
“Predmet Vojna tradicija i istorija sa povećanim fondom časova uveden je na svim nivoima vojnog obrazovanja od
dobrovoljnog služenja vojnog roka, preko osnovnih i naprednih vojničkih i podoficirskih kurseva do specijalističkih i oficirskih obuka. Na ovom predmetu mladi vojnici, podoficiri i oficiri se detaljno upoznavaju sa vojnom istorijom Crne Gore od najstarijih vremena do današnjih dana. Organizuju se kolektivne posjete muzejima i mjestima od značaja za vojnu istoriju, a na kraju školovanja na terenu u datim uslovima sprovode se rekonstrukcije neke od bitaka ili operacija koje je vodila crnogorska vojska”, objasnio je Martinović.
Sve države koje drže do sopstvene svijesti posebnu pažnju poklanjaju tradiciji i vrijednostima, a posljednjih godina, ističe, Ministarstvo odbrane i Vojska, pored modernizacije i opremanja oružanih snaga, podmlađivanja i školovanja kadra i uspjeha na spoljnopolitičkom planu, vrijeme i pažnju posvećuju tradiciji i uopšte imidžu i identitetu crnogorske vojske.
“Gardijska jedinica dobila je svečanu novu uniformu sa crnogorskim kapama koje se vraćaju u vojsku nakon gotovo jednog vijeka. Dan Vojske obilježava se prigodnom ceremonijom u različitim gradovima uz svečano polaganje zakletve, prezentovanje opreme i jedinica. U toku je realizacija dobijanja novog izgleda uniformi i znakova, a sve u skladu sa tradicijom i savremenim potrebama i opredjeljenjima. Stvaranjem zakonskih pretpostavki vodovi i rodovi obilježavaće datume, koji se vezuju za prve početke u crnogorskoj vojsci 19. ili 20. vijeka”, naglašava Martinović.
Uvažavajući vojnički karakter i zainteresovanost mlađih generacija, dodaje, uvedeno je dobrovoljno služenje vojnog roka i sprovedene brojne aktivnosti na popularizaciji vojnog poziva.
“U vojnim objektima i jedinicama započeta je izrada njihovog istorijata i predstavljanje razvojnog puta svih jedinica kroz istoriju. Veći broj vojnih objekata koji nije imao nazive, nazvan je po velikim istorijskim ličnostima, od vojnog aerodoroma na Golubovcima “Knjaz Danilo”, kasarne u Maslinama “Marko Miljanov Popović”, preko kasarne u Kolašinu “Đuro Drašković” i planiranog vojnog objekta na sjeveru “Miljan Vukov Vešović””, ističe Martinović.
Ove godine u organizaciji Ministarstva i lokalne samouprave i SUBNOR-a rekonstruisan je spomenik Božičnim ustanicima u Bajicama, a organizovana je, kako je rekao, do sada najsvečanija akademija i svečanost povodom sto godina od jednog istorijskog događaja.
“Dakle, Ministarstvo i Vojska su pokazali primjerima kako se treba odnositi prema slavnoj tradiciji i kako baštiniti nasljeđe prošlih vjekova, ne propuštajući priliku da se uzme učešće i obilježe jubileji od svih važnih događaja iz crnogorske istorije, koje naredne generacije neće imati priliku da slave, jer jednom je stotinu godina”, ocijenio je Martinović.
Inspiraciju za monografije u kojima do detalja opisuje život crnogorske vojske Martinović je, kaže, pronašao u sredini u kojoj je odrastao a koja je proživljavala istorijske trenutke.
Čini mu se da se više doživljava prošlost nego što živi sadašnjost, a toliko prisustvo prošlosti, dodaje, prati i njeno nepoznavanje, a često i pogrešno interpretiranje.
“Bilo je potrebno napraviti neku vrstu granice između ta dva vremenska susreta, a sve više vjerujući da je nju gotovo nemoguće do kraja napraviti u našim mentalnim sklopovima. S druge strane, istorijska i porodična obaveza i osjećaj da se sačuvaju od zaborava događaji i ličnosti koji su iznjedrili i stvorili Crnu Goru, opredijeli su me da široj javnosti kroz akademski i profesionalni rad približim tu i takvu Crnu Goru”, rekao je Martinović.
Ne može postojati veća satisfakcija, ističe, nego prenositi priču mlađim generacijama, priču o zemlji predaka, probuditi njihovo interesovanje i želju za novim saznanjima.
“Zanimljivo je da su veoma zainteresovani za ove teme ljudi starije generacije. Inspiracija se nalazi i u našim Crnogorkama heroinama prošlosti i sadašnjosti koje su čuvale najviše etičke principe, kao tajnu duboko u sebi poput one ratnice Ivane sa kojom poznata spisateljica Ljiljana Habjanović-Đurović počinje roman o Crnogorkama kroz istoriju”, naglašava Martinović.
Ideja o bavljenju istorijom kod njega bila je prisutna znatno ranije, ali je sazrela i počela da se pretače u pisanu riječ za vrijeme prve godine studija kada je i započeo prvu monografiju “Generali Knjaževine i Kraljevine Crne Gore”.
“U njoj su predstavljeni rezultati mog naučnog istraživanja kroz studiju o eliti crnogorske vojske tj. divizijarima i brigadirima sa biografskim leksikonom. Naredne godine uslijedilo je publikovanje druge mnogorafije “Crnogorski generali u Kraljevini SHS/ Jugoslaviji 1919-1941″ u kojoj je predstavljena studija o vojnoj eliti iz Crne Gore u određenom vremenskom periodu”, kazao je Martinović.
Nedostatak izvora, slabo sređena i nekompletna dokumentacija, dodaje, znatno su otežale nastanak tih djela. Knjige, kaže, nikada ne bi mogle dobiti adekvatan sadržaj i formu da nije sproveden iscrpan istraživački rad koji je podrazumijevao i terenski – pronalaženje živih potomaka i rodbine koji su imali vezu sa crnogorskim generalima.
“U cilju prikupljanja vjerodostojnijih i potpunijih podataka obavio sam preko 200 intervjua. Sve je to zahtijevalo detaljne pripreme, dolaženje do potomaka pratilo je brojne poteškoće, zahtijevalo dosta istrajnosti i upornosti, ali i vremena. Za nekim razgovorima čekalo se više godina, a vođeni su više sati ili dana, a često sa vrlo šturim podacima” prisjeća se Martinović.
