Video
Jedan od jemaca za kredit Gorčevićeve firme kod finansijske institucije čiji je osnivač Vlada Crne Gore, bila je upravo ministarka Gorčević, koja je u izjavi za ,,Dan” kazala da svoj uticaj u izvršnoj vlasti ni na koji način nije koristila kako bi njenom mužu bila odobrena finansijska podrška za započinjanje biznisa na tržištu reklama, prenosi Dan.
Sead Gorčević je, prema zvaničnim podacima, firmu ,,Brending solušns”, čija je djelatnost proizvodnja i ugradnja svijetlećih reklama i folija, osnovao 12. decembra 2024. godine. Već 31. decembra te godine, kako pokazuju podaci koje je ,,Dan” dobio od Razvojne banke po osnovu zahtjeva za slobodan pristup informacijama (SPI), Gorčević je podnio zahtjev za kredit kod te banke. Iz zahtjeva se zaključuje da je firma u tom trenutku imala jednog zaposlenog. Gorčević je od Razvojne banke tražio 90.000 eura kredita, sa rokom otplate od 120 mjeseci i dvogodišnjim grejs periodom. U dijelu zahtjeva ,,namjena kredita (opis)”, navodi se ,,kupovina opreme”.
Ukupan kapital firme ,,Brending solušns”, na dan osnivanja, iznosio je euro. Prema podacima sa portala Poreske uprave (IRMS), ukupan kapital te firme sada iznosi 30.847 eura. Podaci koje je ,,Dan” dobio po zahtjevu za SPI pokazuju da novčani kapital ove firme iznosi euro, a nenovčani 30.846 eura.
U investicionom projektu, koji je firma dostavila Razvojnoj banci, ocijenjeno je da projekat ,,Brending solušns” predstavlja ,,održivu investiciju koja odgovara na rastuću potrebu za visokokvalitetnim reklamnim proizvodima u Crnoj Gori i regionu”. Uz opis planirane investicije, kupovine potrebne opreme, plan rasta i poslovanja, opis konkurencije, navedeno je da ova firma posluje na iznajmljenoj lokaciji u Podgorici, odnosno u poslovnom objektu firme koja je, pored Maide Gorčević, jedan od jemaca za ovaj kredit, i to bez naknade. Za startovanje preduzeća i pokretanje biznis ideje projektovan je iznos od 120.000 eura, od čega 75 odsto (90.000 eura) iz kredita i 25 odsto (30.000 eura) sopstvenog učešća. Period povraćaja investicije procijenjen je na dvije godine i dva mjeseca.
Ugovor o kreditu između Gorčevićeve firme i Razvojne banke potpisan je 10. februara 2025. U njemu je navedeno da se taj zajam finansira iz sredstava zajma potpisanog između Banke i Evropske banke za obnovu i razvoj (EIB). Prema ugovoru, rok za završetak investicije, odnosno kupovine opreme, bio je 30. april 2025. a rok otplate ugovoren je na 108 mjeseci, ne uključujući grejs period.
Razvojna banka osnovana u decembru 2024.
Na sjednici, održanoj 19. decembra 2024. godine, Vlada Crne Gore je donijela odluku o osnivanju Razvojne banke Crne Gore, čiji je osnivački kapital 107,5 miliona eura. Vladinom odlukom je utvrđeno da se Razvojna banka osniva i posluje u cilju podržavanja i podsticanja privrednog razvoja crnogorske ekonomije u skladu sa zakonom i da je osnivač Razvojne banke država, dok prava i dužnosti osnivača vrši Vlada.
,,Predviđeno je da Razvojna banka može, uz saglasnost Vlade, koristiti međunarodne fondove i zaduživati se u Crnoj Gori i inostranstvu na tržištu novca i kapitala, u svrhu obavljanja djelatnosti, a sredstva za obavljanje poslova osiguranja izvoza obezbjeđuju se iz budžeta Crne Gore”, saopšteno je iz Vlade nakon te sjednice.
Razvojna banka je pravni sljedbenik Investiciono-razvojnog fonda (IRF).
Prema dokumentaciji koju je Razvojna banka dostavila ,,Danu”, ugovor o jemstvu između Razvojne banke i ministarke Maide Gorčević potpisan je takođe 10. februara prošle godine. Prema tom ugovoru, Gorčević se, kao jemac, obavezala da će u korist banke ispuniti sve obaveze firme ,,Brending solušns”, koje je, kao korisnik kredita, preuzela prema RB, ukoliko to ta kompanija ne učini.
,,U cilju blagovremenog i potpunog obezbjeđenja ispunjenja obaveze vraćanja duga od strane glavnog dužnika, jemac se obavezuje prema banci kao jemac-platac i istoj je odgovoran cjelokupnom svojom imovinom, kao solidarni dužnik zajedno sa glavnim dužnikom, slijedom čega je Banka ovlašćena zahtijevati ispunjenje svih obaveza po osnovu osnovnog posla, bilo od glavnog dužnika, bilo od jemca, ili od obje strane istovremeno”, navodi se u ugovoru o jemstvu.
,,Dan” je ministarku Gorčević pitao da li je, s obzirom na to da je lično jedan od jemaca kredita suprugove firme, u banci koja je osnovana odlukom Vlade Crne Gore, čiji je ona član, na bilo koji način koristila svoj uticaj kako bi kompaniji svog bračnog druga omogućila da ostvari ovaj kredit. Gorčević je za ,,Dan” kazala da je kredit koji je dobila firma njenog supruga od Razvojne banke odobren po potpuno istim kriterijumima i uslovima kao i za sve druge aplikante.
Ocijenjeni ocjenom ,visokog rizika”
U zahtjevu podnijetom RB, Gorčević je popunio uputnik za identifikaciju politički eksponiranih lica. S obzirom na javnu i političku funkciju supruge, Gorčević je, kao politički eksponirano lice, Razvojnoj banci odgovarao na pitanje o porijeklu sredstava ili imovine. U tom dijelu upitnika naveo je da je ,,sopstveno učešće obezbijeđeno iz ličnih primanja i ušteđevine iz prethodnog perioda”.
U upitniku iste sadržine, na koji je odgovarala ministarka Gorčević, kao jemac za kredit, u dijelu koji se odnosi na porijeklo imovine ili sredstava koji su predmet poslovne transakcije ili odnosa, ona je navela ,,lična primanja”.
Po osnovu kalkulatora za određivanje faktora rizika od pranja novca i finansiranja terorizma i praćenje poslovnih klijenata, firma ,,Brending solušns” ocijenjena je ocjenom 5,33, a stepen rizika klijenta procijenjen je kao ,,viši – C”. Gorčević je, kao vlasnik firme, ocijenjen ocjenom 5,83, a i njegov stepen rizika procijenjen je kao viši. Ministarka Gorčević, kao jemac za kredit, dobila je istu procjenu rizika. Drugi jemac, jedna podgorička kompanija, dobio je ocjenu rizika 0,33, a stepen rizika procijenjen je kao ,,niži rizik – A”.
,,Nisam na bilo koji način učestvovala, niti sam mogla uticati na odluku banke, jer se odluke o kreditima donose isključivo u skladu sa internim procedurama i procjenama rizika te institucije. Kao i svaki drugi građanin, moj suprug je prošao kroz standardnu proceduru, što se može vrlo lako provjeriti direktnim uvidom u dokumentaciju i kriterijume Razvojne banke”, naglasila je ona u odgovorima dostavljenim ,,Danu” 30. novembra.
Gorčević se, ugovornim odnosom sa Razvojnom bankom, obavezao da će prije realizacije sredstava dostaviti Banci dokaz o sopstvenom učešću u iznosu od 30.000 eura, dok je u Upitniku za identifikaciju politički eksponiranih lica naveo da je sopstveno učešće za ovaj ugovorni odnos obezbijeđeno iz ličnih primanja i ušteđevine iz prethodnog perioda. ,,Dan” je pitao Gorčević da li je ta sredstva prijavljivala Agenciji za sprečavanje korupcije (ASK), s obzirom na to da to, u traženom iznosu (30.000 eura), nije moguće zaključiti iz imovinskih kartona koje je podnosila ASK.
Založio i stan i nestambeni prostor
Za pomenuti kredit, prema podacima koje je ,,Dan” dobio po zahtjevu za SPI, Sead Gorčević je založio i stan od 60 kvadrata i nestambeni prostor od četiri metra kvadratna, koji se nalaze u Ulcinju, a čija je vrijednost procijenjena na 118.900 eura.
Preporučeno
,,Što se tiče sopstvenog učešća, u pitanju nisu novčana sredstva, već nenovčana, što je iskazano i na izvodu iz CRPS-a. Sredstva obezbjeđenja su iskazana kroz garancije koje se odnose na hipoteku na stan čija je vrijednost veća od iznosa kredita, jemstvo i lične mjenice. Dakle, riječ je o uobičajenim instrumentima obezbjeđenja kredita, a ne o gotovinskim sredstvima koja bi se prijavljivala kao prihod ili ušteđevina”, naglasila je Gorčević.
