Video
Novi zemljotres zabilježen je u Jadranskom moru kasno sinoć, oko 23:18 minuta. Potres jačine 3,6 stepena po Ricteru zabilježen je u Jadranskom moru, 50-ak kilometara od Tirane. Ovaj zemljotres osjetio se u većem dijelu Albanije i za sada nema vijesti o materijalnoj šteti ili povrijeđenima. Seizmolog Branislav Glavatović, za portal Standard kaže da svakih 50-100 godina na našem prostoru može doći do zemljotresa jačine do šest rihtera, dok se oni razornog inteziteta više od šest jedinica, uglavnom očekuju na od 100 do 300 godina.
Osim samog zemljotresa koji nas preplaši, tu je i njegovo trajanje, koje zna da bude stravično, pogotovo kao zemljotres koji se dogodio u Albaniji prošle sedmice, jer je potres trajao više od deset sekundi. Glavatović ističe da dužina jakih oscilacija tla direktno zavisi od jačine zemljotresa, ali i dubine njegovog žarišta.
“Obično snažni zemljotresi, u intervalu 5-6 jedinica Rihterove skale traju desetak sekundu, do 6.5 jedinica oko dvadesetak, a još snažniji, kao što je bio zemljotres u Crnoj Gori, traju između 20 i 30 sekundi, što se svakako u realnim uslovima na terenu, učini mnogo dužim“, objašnjava seizmolog.
Takođe, stariji građani dobro pamte zemljotres koji je pogodio Crnu Goru 15. aprila 1979 godine, i to stresno iskustvo prenose na mlađe generacije. Prema riječima Glavatovića, u skorijem periodu nas takva katastrofa neće zadesiti.
Preporučeno
“Povratni period vrlo snažnih zemljotresa obično je vrlo dug i da se mjeri vijekovima. Realno je očekivati da se tako snažan zemljotres na prostoru Crne Gore i okruženja ne javi tokom narednih par stotina godina. Međutim, za nešto slabije zemljotrese, sa kraćim povratnim periodom vremena, to se ipak ne može tvrditi”, kazao je Glavatović.
SMIRIVANJE TLA
Nakon jačih zemljotresa, obično magnitude iznad jedinice četiri Rihterove skale, a posebno nakon vrlo snažnih i razornih, dodaje on, u široj zoni epicentra javlja se serija naknadnih podrhtavanja tla, gotovo redovno slabijih od tzv. glavnog u toj seriji.
“Rijetki su primjeri da se u fazi tog „smirivanja tla“ odnosno procesa naponske relaksacije žarišne zone, javlja neki jači zemljotres od prethodnog glavnog. Proces smirivanja tla, odnosno period naknadne aktivnosti traje zavisno od jačine glavnog zemljotresa. Za zemljotrese sa magnitudom 6.4 kao što je to bio onaj od 26. novembra kod Drača u Albaniji, taj proces obično traje oko tri mjeseca. Kod vrlo snažnih zemljotresa, kao što je slučaj sa crnogorskim zemljotresom od 15. aprila 1979. godine, sa magnitudom 7.0 jedinica Rihterove skale, taj period je bio znatno duži od jedne godine“, objašnjava Glavatović.
POVRATNI ZEMLJOTRESI
Da bi jak zemljotres mogao ponoviti i kod nas, ali i u regionu potvrdio je i Glavatović.
“Povratni period zemljotresa se može samo statistički (orijentaciono) utvrditi, na bazi prethodne seizmičke aktivnosti u regionu, za zemljotrese približno iste jačine. Dakle, samo se približno može izraziti vjerovatnoća da će se, na primjer svakih 50 do 100 godina u našem regionu javiti zemljotresi sa štetnim posljedicama (do magnitude 6 jedinica Rihterove skale) odnosno 100 do 300 godina zemljotresi razornog intenziteta – preko 6 jedinica Rihterove skale“, kazao je on.
Ipak, dodaje da je momenat kada će doći do tektonskog loma stijene i oslobađanja akumulirane seizmičke energije kroz prethodni dugotrajni period, za sada nepredvidiv.
“Imajući u vidu da sam mehanički proces akumuliranja seizmičke energije u stijenama izaziva značajne promjene u fizikalnim poljima okruženja (gravitacionom, magnetskom električnom) kao i manifestacije brojnih drugih indikatora, kao što je povećano izlučivanje radioaktivnog gasa Radona iz tla, promjene u režimu podzemnih voda, izdizanje i spuštanje tla u reonu pripreme zemljotresa, kao i brojne druge, danas se vrše brojna naučna istraživanja ovih fenomena u cilju kratkoročne prognoze, koja će vjerovatno jednog dana biti moguća“, istakao je Glavatović.
Zahvaljujući vrlo razvijenim kvalitetnim kartama dugoročne prognoze, koje izražavaju vjerovatnoću i jačinu dejstva narednih zemljotresa u budućnosti, realno se, prema ocjeni Glavatovića, možemo zaštiti adekvatnom gradnjom, odnosno projektovanjem i izgradnjom objekata koji sa sigurnošću mogu pretrpjeti dejstvo takvih zemljotresa.
“Dakle odgovor na takvo pitanje je sadržan u kvalitetu gradnje i poštovanju postojećih seizmičkih propisa. Na državi je da vrši efikasnu kontrolu primjene tih propisa u cilju obezbjeđenja sigurnosti građana, a ona mora biti znatno kvalitetnija u odnosu na dosadašnju praksu“, zaključio je Glavatović.
K.P.
