Prisjećajući se protekle dvije godine, zasigurno se možemo sjetiti brojnih apokaliptičnih, ali i komičnih situacija. Virus je bio nepoznanica i vladala je panika u svijetu, snažnije i bogatije države od naše pribojavale su se posljedica i strahovale od velike smrtnosti. Da nam je tada neko kazao da ćemo u jednom trenutku dostići brojku od preko dvije hiljade zaraženih dnevno, vjerovatno ne bismo povjerovali. U neku ruku bili smo disciplinovani, ali je bilo i neslavnih epizoda. Ojačavali smo strategiju i zdravstveni sistem, popuštali i pooštravali mjere, vraćali svoje građane iz drugih zemalja, dekontaminisali javne površine, a danas djeluje ”čudno” i situacija sa zatvaranjem Tuzi zbog 30 slučajeva infekcije, te obezbjeđivanje karantina za Vrela Ribnička na Koniku.
Ipak, da krenemo redom. Kako je sve to izgledalo od marta 2020. godine, do danas, januara 2022. godine.
Prva dva slučaja kovid infekcije u Crnoj Gori, bile su dvije ženske osobe koje su boravile u inostranstvu. Jedna osoba iz Ulcinja je došla iz Sjedinjenih Američkih Država dvanaest dana prije nego je utvrđeno da je zaražena, kada Amerika nije bila kontaminirano područje. Druga osoba, iz Podgorice, je došla iz Španije i bila je pod nadzorom. One su zatim smještene na posebno odjeljenje Kliničkog centra u Podgorici, sa blagim simptomima.
Na samom početku epidemije u Crnoj Gori, formirano je Nacionalno koordinaciono tijelo, koje je u saradnji sa Institutom za javno zdravlje, Ministarstvom zdravlja i brojnim drugim institucijama radilo na analizi epidemijske situacije, donošenju mjera protiv širenja zaraze, te kreiranju strategije za borbu protiv ove pošasti.
Crna Gora u tim danima skoro svakodnevno je dobijala donacije i pomoć u vidu medicinske opreme i ostalog, kako od prijateljskih država, tako i od posvećenih duštveno odgovornih preduzeća i pojedinaca.
Neizostavan je i detalj, da je ova mala država, u tako izazovnom trenutku uspjela da organizuje besplatan povratak avionom svojim građanima koji su se u momentu proglašenja epidemije našli u nekoj stranoj zemlji. U Crnu Goru su stizali avioni iz Frankfurta, Luksemburga, Turske…
TUZI U IZOLACIJI
Krajem marta 2020. godine, Opština Tuzi postala je prvi grad u Crnoj Gori čijim je stanovnicima određena opšta mjera samoizolacije.
U Tuzima je na 25.03.2020. registrovano 15 zaraženih od korona virusa. Tada je ova opština ”zatvorena”. Na ulazima su se nalazile policijske patrole i kontrolisale ulazak, koji je bio dozvoljen samo stanovnicima sa određenim ”propusnicama” i službenim licima. Donijeta je i mjera zabrane izlaska na ulice, osim u hitnim slučajevima.
Svu pomoć stanovnicima tada su pružale Opština Tuzi i država Crna Gora, preko NKT-a. Dostavljane su namirnice, ljekovi i ostale potrepštine. Karantin nije dugo trajao, Tuzani su disciplinovano ”pregrmjeli” najgore.
VOJSKA NA PRVOJ LINIJI ODBRANE – OBEZBJEĐUJE KARANTINE, BOLNICE, UČESTVUJE U DEKONTAMINACIJI POVRŠINA
Od 15. marta primjenjivan je četrnaestodnevni karantin za sve koji uđu u Crnu Goru, period boravka u karantinu bio je 14 dana, što je bila i dužina inkubacije.
Aktivne karantine tada su obezbjeđivali pripadnici Vojske Crne Gore, a oni su u više mjeseci vršili i dekontaminaciju javnih površina.
Takođe, obezbjeđivali su potrebnu podršku i pomoć u dostavi, onima koji nijesu bili u mogućnosti da izađu iz svojih domova.
U Crnoj Gori u martu je pokrenut i novi koncept nastave na daljinu, posredstvom televizijskih kanala, portala i internet platformi. Platforma #Učidoma, poslužila je kao podrška sistemu obrazovanja, zahvaljujući kojoj je nastava iz učionica preseljena u domove đaka.
Već krajem mjeseca iz resora prosvjete, na čijem je čelu tada bio Damir Šehović, najavili su da će učenicima osnovnih i srednjih škola na raspolaganju biti internet servis za učenje na daljinu, kako bi u vrijeme širenja koronavirusa imali “i zdravlje i znanje”.
Postavljen je vebsajt www.ucidoma.me, a lekcije u čijem je snimanju učestvovalo preko 100 predavača, emitovane su na televiziji i bile dostupne na YouTube kanalu “Uči doma”. Crnogorski đaci nastavu od kuće pratili su već od 23. marta.
POVRIJEDILI PRAVA LIČNOSTI – PO 300 EURA NAKNADE GRAĐANIMA SA ”KOVID LISTE”
Prvi peh, za koji iz civilnog sektora tvrde da je kršenje prava na privatnost, a iz tadašnjih organa koji su upravljali pandemijom, da je isključivo pokušaj zaštite javnog zdravlja, bilo je objavljivanje liste zaraženih koronavirusom, kako bi se spriječilo kršenje mjera samoizolacije.
U vrijeme proglašenja epidemije korona virusa u Crnoj Gori, Nacionalno koordinaciono tijelo za zarazne bolesti (NKT) donijelo je odluku o objavljivanju spiska lica u samoizolaciji. Nekoliko stotina građana sa spiska je najavilo tužbu nakon što je Ustavni sud utvrdio da je Vlada povrijedila pravo zaštite na privatnost i ličnih podataka, kao i pravo na poštovanje privatnog i porodičnog života.
Vlada Crne Gore je u decembru 2021. godine dala saglasnost da se isplati po 300 eura kao naknada štete građanima čija su se imena našla na spisku osoba u samoizolaciji, objavljenog u martu 2020. godine. Zaštitnik imovinsko-pravnih interesa Crne Gore je zadužen da zaključi poravnanje sa 2.720 lica, što će državni budžet koštato 816.000 eura.
Još jedan interesantan slučaj koji je obilježio kraj prvog mjeseca pandemije koronavirusa u Crnoj Gori, bila je situacija u kojoj su se našli lider Pokreta za promjene Nebojša Medojević i njegova supruga Marina Medojević. Oni su tada odvedeni u karantin u Sutomoru zbog kršenja samoizolacije.
“Njima je uručeno rješenje o karantinu da se uz pratnju policije i zdravstveno sanitarnog inspektora sprovedu u karantin zbog sumnje da su izvršili krivično djelo nepostupanje po zdravstvenim propisima za suzbijanje opasne zarazne bolesti”, saopšteno je iz Osnovnog tužilaštva u Podgorici.
Marina se tada izvinila javnosti, objašnjavajući da je izašla ispred vrata stana da razgovara sa novinarima, nesvjesna ozbiljnosti situacije.
Prva privremena COVID bolnica
U Podgorici je početkom aprila otvorena privremena bolnica za lakše pacijente oboljele od korona virusa, u Bemax areni.
Navijačka grupa Ultra Crna Gora je zajedno sa Vojskom Crne Gore osposobila tu arenu za smještaj 150 lakše oboljenih od korona virusa.
“Danas je naša podgorička ekipa zajedno sa Vojskom Crne Gore odradila prvu akciju otkad smo se stavili na raspolaganje držvi.Za dva sata 40 ultrasa – zajedno sa vojnicima – u potpunosti su osposobili Bemax arenu za smjestaj oko 150 onih kojima će to biti potrebno”, naveli su tada iz navijačke grupe Ultra Crna Gora.
KLASTERI – IZOLACIJA NASELJA VRELA RIBNIČKA
U aprilu je zatim potvrđen slučaj infekcije virusom korona u podgoričkom naselju Vrela Ribnička, a Nacionalno koordinaciono tijelo naredilo je hitnu izolaciju zgrade u kojoj stanuje četrnaestočlana porodica zaraženog.
NKT je tražilo da se mjera samoizolacije odredi mještanima naselja Vrela Ribnička i da se epidemiološke mjere hitno preduzmu u dijelu romskog naselja, koje obuhvata 23 zgrade.
“Odluka o samoizolaciji stanovnika u objektima stanovanja donijeta je nakon što je sinoć jedan stanovnik toga naselja, u skladu sa zdravstvenim stanjem, upućen u Klinički centar na bolničko liječenje, a prethodno su u toj gusto naseljenoj zajednici ostvareni brojni direktni i indirektni kontakti“, kazali su tada u Nacionalnom koodinacionom tijelu.
Pokrenuta je i hitna nabavka namirnica i sredstava za ličnu higijenu za mještane tog naselja. Prilikom donošenja odluke o samoizolaciji naselja uzet je, kako su objasnili, u obzir pozitivan efekat tih mjera u Tuzima i u selu Biokovac u Bijelom Polju.
Jedne večeri, aprila 2020. policajci su širom Crne Gore dali podršku zdravstvenim radnicima u borbi protiv koronavirusa. Oni su tačno u 20 sati aplaudirali medicinarima koji su na prvoj liniji odbrane od virusa.
U ime Uprave policije tadašnji pomoćnik direktora Nikola Janjušević se zahvalio medicinskim radnicima na svemu što čine da zaštite zdravlje građana Crne Gore u novonastaloj situaciji sa kojom se suočava cijeli svijet.
Ulice su nerijetko bile puste, gradovi sablasni i prazni… U karantinima je bilo entuzijazma, ali je, čini se, život održavala nada da ćemo pobijediti ovu pošast i vratiti se normalnim životima.
CORONA FREE
Nacionalno koordinaciono tijelo redovno je održavalo sjednice, kao i konferencije za medije. Mjere su se povremeno mijenjale, nekad ublažavale, nekad pooštravale.
Vlada Crne Gore je 25. maja državu uspjela da proglasi “corona free” zemljom, nakon što više od 20 dana nije registrovan niti jedan novi slučaj zaraze. To je potrajalo tek do 14. juna, kada je registrovan jedan novi slučaj.
Radilo se o importovanom slučaju koji je boravio u Bosni i Hercegovini i koji je iz preventivnih razloga i na sopstveno insistiranje boravio u samoizolaciji.
Ubrzo kreće novi talas epidemije, i zbog povećanja broja novih slučajeva infekcije korona virusa u Crnoj Gori, Nacionalno koordinaciono tijelo za zarazne bolesti (NKT) 25. juna donosi nove mjere prema kojima su zabranjeni politički skupovi na otvorenim javnim mjestima, prisustvo gledalaca na sportskim događajima, vjerski skupovi na otvorenim javnim mjestima, sahrane samo u užem krugu porodice.
U Crnoj Gori u tom trenutku bilo je aktivno 90 slučajeva COVID19. Najviše oboljelih bilo je u Rožajama 35.
ODRŽAVANJE LITIJA, NEIZVJESNI PARLAMENTARNI IZBORI
U međuvremenu, nakon dvomjesečne pauze, protestne litije koje su započele mjesecima unazad nastavljene su u junu mjesecu, uprkos riziku od prenošenja koronavirusa.
Ponovo su krenule u Beranama, a poslije i u Pljevljima i Plužinama i drugim gradovima. Litije u Podgorici predvodio je, pokojni mitropolit Amfilohije.
Litije su se održavale u znak protesta protiv Zakona o slobodi vjeroispovijesti, koji je krajem 2019. godine usvojen u crnogorskom parlamentu.
Uprava policije Crne Gore podnijela je tada više krivičnih prijava protiv odgovornih lica zbog skupova na kojima je bilo više od 200 ljudi, što je predstavljalo kršenje tadašnjih mjera Nacionalnog koordinacionog tijela.
U tom trenutku neizvjesno je bilo i održavanje parlamentarnih i lokalnih izbora u Crnoj Gori, koji su bili zakazani za 30. avgust 2020. godine, a zbog visokog epidemiološkog rizika.
Naglo povećanje broja zaraženih korona virusom, zabrinjavalo je zdravstvene vlasti budući da se bližila predizborna kampanja i izborni proces, a na snazi su bile i propisane mjere za suzbijanje širenja zaraznih bolesti.
Budući da su mnoge zemlje bezbjedno održale izbore i Crna Gora se odlučila na takav korak.
Nova Vlada Crne Gore izabrana je tri mjeseca poslije parlamentarnih izbora, a tadašnji mandatar Zdravko Krivokapić najavio je novu strategiju u borbi protiv koronavirusa.
„Ići ćemo u dva pravca: donosićemo nove mjere i tražićemo njihovo striktno poštovanje. Planiramo da sprovedemo istraživanja među građanima i na osnovu njihovih rezultata prilagodimo dalji plan mjera“, kazao je Krivokapić u novembru 2020. za Dojče vele (DW).
On je najavio raspuštanje Nacionalnog koordinacionog tijela (NKT) za zarazne bolesti koje je do tada upravljalo borbom protiv epidemije.
Mjesec kasnije formiran je Savjet za borbu protiv koronavirusa, a nedugo poslije toga premijer Zdravko Krivokapić postavljen je za predsjednika Savjeta. Aktivnosti ovog Savjeta do danas nijesu poznate, a Krivokapić je i nakon nabavke vakcina protiv COVID 19, i dalje nevakcinisan.
STIGLE VAKCINE PROTIV COVID 19
U Crnoj Gori je 4. maja 2021. godine počela masovna vakcinacija stanovništva protiv korona virusa vakcinama Sinofarma i Astrazeneke, a na taj dan je stigao i prvi kontingent Fajzer-Biontek vakcine.
Na dan 15. januar 2021. godine, u Crnoj Gori prvom dozom vakcine protiv koronavirusa vakcinisano je 62,5 odsto punoljetnog stanovništva, a revakcinisano 60,3 odsto.
Prvu dozu vakcine primile su 285.593 osobe ili 46,1 odsto, a drugu 275.641 ili 44,5 odsto ukupnog stanovništva.
Treću dozu primilo je 84.350 osoba.
Već mjesecima se u našoj zemlji vodi kampanja o imunizaciji, pa javne ličnosti koriste svaku priliku da pozovu građane da odgovorno pristupe zaštiti zdravlja. Svi koji su primili vakcinu, objavljivali su to na društvenim mrežama i slali poruke o važnosti imunizacije i vrijednostima medicinskih dostignuća u ovim izazovnim vremenima.
JANUAR 2022. GODINE – DNEVNO PREKO HILJADU ZARAŽENIH
Pred kraj 2021. godine brojke novozaraženih počele su rapidno da rastu.
U januaru ove godine svakog dana broj novih slučajeva zaraze koronavirusom prelazi hiljadu.
Tako je 4. januara 2022. registrovano 2590 novih slučajeva koronavirusa, dok je od posljedica infekcije preminulo dvoje ljudi.
U međuvremenu, pojavili su se novi sojevi virusa COVID 19, a danas je najviše osoba zaraženo DELTA i OMIKRON sojem.
Jučerašnji presjek, na dan 16. januar 2022. pokazao je da je u Crnoj Gori registrovano još 1.398 slučajeva koronavirusa, a da je preminulo osam osoba.
Ukupan broj trenutno aktivnih slučajeva COVID-19 u Crnoj Gori iznosi 13.712.
Takođe, nekoliko dana unazad, slučaj koji je uznemirio javnost, bila je smrt do sada najmlađeg pacijenta u našoj zemlji, a to je beba od dva i po mjeseca koja je preminula u Danilovgradu i kako je saopšteno bila je kovid pozitivna, ali je imala i urođene srčane probleme zbog kojih je nakon rođenja provela 17 dana na bolničkom liječenju.
Koronavirus je promijenio naše živote. Zatvarao nas u karantine, onemogućio da normalno obavljamo svakodnevne aktivnosti, lišio nas prisnosti, zagrljaja, posjeta, druženja, zabava, liječenja u normalnim uslovima, putovanja i još mnogo čega. Sa jedne strane natjerao da više vrednujemo slobodu i zajedništvo, a sa druge strane nas je psihički, zdravstveno, ekonomski i na još mnoge načine iscrpio.
Preporučeno
Dvije godine poslije, epidemiji ne naziremo kraj…
Video