Video
Ukoliko crnogorski poslanici usvoje ovakav zakon, digitalne platforme moći će da koriste djeca dobi od 13 do 16 godina, ali isključivo uz saglasnost roditelja, dok su za kršenja ovih zabrana za pravna lica (davaoce usluga digitalne platforme) predviđene kazne do 40.000 eura.
“Zabranjeno je omogućavanje pristupa i korišćenja digitalnih platformi djeci mlađoj od 13 godina. Davalac usluge digitalne platforme dužan je da preduzme odgovarajuće, efikasne i proporcijalne mjere za sprovođenje ove zabrane”, navodi se u predlogu zakona, koji je u skupštinsku proceduru predat 16. juna.
Izuzetno od te zabrane, djeci mlađoj od 13 godina može se omogućiti pristup i korišćenje digitalnih platformi koje su posebno namijenjene i prilagođene njihovom uzrastu i zrelosti, uz saglasnost roditelja/staratelja.
“Pružalac usluga digitalnih platformi dužan je da uspostavi i primjenjuje pouzdane sisteme za provjeru starosne dobi korisnika digitalnih platformi i sisteme za roditeljsku kontrolu. Samodeklaracija korisnika o starosnoj dobi ne smatra se pouzdanim sistemom za provjeru dobi korisnika”, propisano je predloženim zakonom.
Nadzor nad sprovođenjem ovog zakona vršila bi Agencija za audio-vizuelne medijske usluge.
U kaznenim odredbama propisane su kazne od 1.000 do 40.000 eura za preduzetnike, pravna lica i davaoce usluge digitalne platforme ukoliko dozvole korišćenje digitalnih platformi djeci mlađoj od 13 godina, ukoliko omoguće pristup i ne preduzmu odgovarajuće, efikasne i proporcionalne mjere radi sprovođenja zabrane, ili taj pristup dozvole bez saglasnosti roditelja/staratelja.
U obrazloženju zakona navodi se da je potreba za posebnim zakonskim odgovorom u ovoj sferi potvrđena i najnovijim nalazima istraživanja Disrupting Harm in Montenegro: Nalazi o seksualnoj eksploataciji i seksualnom zlostavljanju djece putem tehnologije, koje su 2026. godine objavili ECPAT International, INTERPOL i UNICEF Innocenti, uz podršku Safe Online. Istraživanje je sprovedeno u Crnoj Gori između 2023. i 2025. godine, a pokazalo je da 99 odsto djece uzrasta od 12 do 17 godina u Crnoj Gori koristi internet, 91 odsto njih koristi društvene mreže ili aplikacije za razmjenu poruka najmanje jednom sedmično, a 76 odsto djece igra onlajn igre najmanje jednom sedmično.
“Istraživanje je pokazalo da je 11 odsto djece koja koriste internet bilo izloženo najmanje jednom obliku seksualne eksploatacije i zlostavljanja putem tehnologije u periodu od jedne godine, što se procjenjuje na oko 4.900 djece. Više od 40 odsto djece koja su bila izložena ovim oblicima zlostavljanja doživjelo je više od jednog oblika zlostavljanja, dok je istraživanjem evidentirano 214 slučajeva kod 106 djece”, navodi se u obrazloženju zakona.
Kako se dodaje, to istraživanje je pokazalo da su društvene mreže bile uključene u 82 odsto slučajeva seksualne eksploatacije i zlostavljanja djece putem tehnologije pri čemu su najčešće korišćene platforme bile Instagram, Fejsbuk, Snepčet i Vajber.
Zabrana gruminga
Prema predloženom zakonu, davalac usluge digitalne platforme dužan je da uspostavi i primjenjuje sisteme za zaštitu djece od uznemiravanja, zlostavljanja, prijetnji, vršnjačkog nasilja, seksualnog uznemiravanja i drugog oblika neprimjerene, odnosno štetne komunikacije ili interakcije sa drugim korisnicima.
Preporučeno
“Zabranjeno je uspostavljanje ili pokušaj uspostavljanja kontakta sa djetetom putem digitalne platforme, kao i svaka druga radnja koja ima za cilj pripremu ili izvršenje krivičnog djela protiv polne slobode nad djecom (gruming)”, navodi se u predlogu zakona.
