Video
Saopštenje Strukovnih udruženja psihijatara, psihologa i psihoterapeuta Crne Gore prenosimo integralno:
“Incidenti nasilja u kojima je više osoba stradalo ne pogađaju samo pojedince i njihove porodice, već predstavljaju i javnozdravstveni problem. Medijsko izvještavanje o ovakvim događajima posebno je osjetljiva stvar jer lako mogu da se pokrenu intenzivna osjećanja kod građana, unese dodatan nemir ili podstaknu novi događaji nasilja. Senzacionalizam u izvještavanju, korišćenje neadekvatnog rječnika, nagađanja o uzrocima masovnog nasilja i psihološkog profila počinilaca, kao i simplifikacija uzroka ili okolnosti nasilja mogu doprinijeti širenju panike i dezinformacija, te dodatno narušiti zdravlje onih koji su direktno doživjeli traumu kao i svih ostalih koji su indirektno pogođeni.
Smjernice i preporuke relevantnih svjetskih medicinskih i medijskih instanci o odgovornom izvještavanju naglašavaju koliko je dokazano štetno saopštavati da se kompleksni fenomeni masovnog nasilja jednostavno mogu svesti na izolovan problem mentalnog zdravlja. Ovakvim izvještavanjem nanosi se velika šteta, ne samo zbog narušavanja prava i diskriminacije onih koji zaista žive sa poremećajima mentalnog zdravlja, već i zbog toga što se pažnja javnosti i nadležnih institucija skreće na pogrešan kolosjek, i zanemaruju suštinski uzroci i korijeni nasilja u društvu.
Uprkos uvriježenom smatranju javnosti da su počinioci masovnog nasilja vatrenim oružjem teško mentalno oboljela lica, kao i da su ljudi koji žive sa poremećajima mentalnog zdravlja nasilni i opasni po društvo, istraživanja govore u prilog tome da ovo nije tačno i da se radi o pogrešnom uvjerenju i predrasudi. Brojni dokazi govore u prilog činjenici da, u najvećem broju slučajeva, nijesu formalno ustanovljeni ozbiljni poremećaji mentalnog zdravlja kod onih osoba koje su najčešći počinioci masovnog nasilja. Veliko istraživanje američkog Kolumbija Univerziteta pokazalo je da se obziljni poremećaji mentalnog zdravlja, poput psihoza, mogu povezati sa svega oko 11% masovnih ubistava. Američka psihološka asocijacija dodatno potvrđuje da u oko 70% slučajeva masovnih zločina iz vatrenog oružja, teške mentalne bolesti nemaju nikakvu ulogu.
Predstavljajući počinioce nasilja kao mentalno oboljele osobe, stvara se, s jedne strane, pogrešna slika o počiniocu, dok se istovremeno neopravdano stigmatizuju osobe koje žive sa poremećajima mentalnog zdravlja, i koje u velikoj većini slučajeva nisu nasilne. Ogromna većina ljudi koji žive sa mentalnim poremećajima ne predstavljaju opasnost po društvo, već su njegov integralan i neodvojiv dio, naročito ako imamo u vidu da se procjenjuje da će svaka treća osoba barem jednom u životu imati poremećaj mentalnog zdravlja.
Nepromišljenim izjavama u javnosti i neodgovornim medijskim izvještavanjem, povećavaju se predrasude i stigmatizacija prema ljudima koji žive sa poremećajima mentalnog zdravlja, i isti neopravdano izoluju od društva. Dodatno, time se građani koji se suočavaju sa ovim zdravstvenim poteškoćama odvraćaju i obeshrabruju od potraživanja ili prihvatanja stučne pomoći.
Smatramo da je javna komunikacija u ovakvim krznim trenucima od izuzetne važnosti, a da su pogrešne interpretacije za svaku osudu, budući da je takvo izvještavanje nepotrebno, netačno, neetično i neprofesionalno, čime se ne narušava povjerenje samo u zdravstveni sistem, nego i u ozbiljnost i kompetentnost svih drugih aktera u rukovođenju kriznim situacijama.
Preporučeno
Psiholozi, psihoterapeuti i psihijatri Crne Gore, još jednom snažno apeluju na sve javne poslenike kao i na sve medijske radnike, da maksimalno odgovorno i uz dužno poštovanje i pijetet prema žrtvama ovog strašnog zločina, kao i uz posebnu osjećajnost i odmjerenost u komentarima, izvještavaju o slučajevima masovnog nasilja i sve napore ulože u prevenciju nasilja ubuduće. Izražavamo iskreno saučešće porodicama žrtava, svim građanima Cetinja i Crne Gore.”
