Organizovano prosjačenje koje karakteriše zloupotreba djece od strane trećeg-ih lica u cilju njihovog ličnog bogaćenja je nešto o čemu se javno ne govori, ali postoji i izraženo je naročito tokom ljetnjih mjeseci. To je saopštio metodolog Miloš Bešić na predstavljanju istraživanja „Dječije prosjačenje u Crnoj Gori – ključni nalazi i preporuke“. Istraživanje je realizovao CEDEM u saradnji sa njemačkom organizacijom HELP, u periodu od 25. do 30. septembra 2017. godine u Beranama, Bijelom Polju, Podgorici, Nikšiću, Baru i Tivtu.
Preporučeno
“Svi ste upoznati sa tim koliko je inicijativa bilo do sada i koliko se istraživanja radilo konkretno na temu dječjeg prosjačenja. Međutim, ovo se istraživanje razlikuje od dosadašnjih, jer je imalo za cilj da se dublje uđe u probleme, tj. da se vidi konkretno koji su uzroci ove pojave i da se nađu praktična rješenja i preporuke za suzbijanje ovog problema”, kazala je ona.
Kao metod istraživanja koristio se grupni intervju relevantnih predstavnika institucija koji su na različite načine uključeni u problematiku inkluzije Roma i Egipćana. Teme koje su formulisane i kojima se grupni intervju rukovodio su opšti problemi inkluzije Roma i Egipćana, pojavni oblici, frekventnost i iskustva vezana za problem prosjačenja djece, odnos i prakse nadležnih institucija kada je riječ o suzbijanju prosjačenja, problemi komunikacije i saradnje sa romskom zajednicom, kao i predlozi mjera za suzbijanje dječjeg prosjačenja.
Dječje prosjačenje u Crnoj Gori, kao i u zemljama u regionu, uglavnom je problem koji se vezuje za romsku i egipćansku zajednicu i sastavni je dio ‘kulture siromaštva’ i prevashodno predstavlja strategiju porodičnog i ličnog preživljavanja.
Regionalni koordinator Help-a Klaus Mock je naglasio da je dječije prosjačenje tema koja se tiče svih nas i treba da nas zabrinjava.
“Ono nije izolovan problem. To je stvarno rezultat socioekonomskih karakteristika u kojima Romi i Egipćani žive. Zbog toga borba protiv prosjačenja mora biti usmjerena ukupnom poboljšanju socioekonomskih uslova u kojima oni žive i borbi za sveukupnu inkluziju ove zajednice. To je u stvari i cilj svih naših aktivnosti – sveukupna inkluzija Roma kojom može da nestane problem dječijeg prosjačenja“, rekao je on.
Praksa je pokazala da, iako se radi o nepopularnoj mjeri, metod prijetnje roditeljima penalizacijom u slučaju da djecu zloupotrebljavaju, ne šalju u školu i tjeraju da prose je efikasan. Potrebno je unaprijediti institucionalni okvir i raditi na otvaranju prihvatilišta za djecu žrtve prosjačenja, koje bi moglo da pruži adekvatnu psihosocijalnu podršku djeci i njihovim roditeljima i u koordinaciji sa ostalim službama i organima omogućilo sklanjanje djece sa ulice i sprovođenje čitavog seta akcija.
Metodolog Miloš Bešić, kazao je da je ključ u aktivnom radu sa roditeljima.
“Ukoliko se ne radi sa roditeljima i ukoliko roditelji ne postavljaju prepreke djeci za prosjačenje već ih naprotiv iniciraju da rade takvu stvar, ako se taj dio problema ne riješi, vrlo teško se može očekivati smanjenje dječjeg prosjačenja i uopšte zaštita te djece. Efikasan rad sa roditeljima traži efektivne romske medijatore, bilo pojedince bilo organizacije.To je nešto bez čega ne može da se riješi problem“, smatra Bešić.
Ključni uzroci dječijeg prosjačenja jesu loši socijalni i ekonomski položaj Roma i Egipćana, nebriga roditelja prema djeci, deficiti u primarnoj socijalizaciji RE djece i efekat sekundarne socijalizacije. Porodično prosjačenje je najizraženiji oblik prosjačenja u kojem roditelji iniciraju prosjačenje svoje djece koje na taj način postaje sastavni dio ekonomije domaćinstva i strategija porodičnog preživljavanja. Prisutno je i spontano dječje prosjačenje koje odlikuje tolerancija ali ne i iniciranje prosjačenja od strane roditelja.
Organizovano prosjačenje koje karakteriše zloupotreba djece od strane trećeg-ih lica u cilju njihovog ličnog bogaćenja je nešto o čemu se javno ne govori, ali postoji i izraženo je naročito tokom ljetnjih mjeseci. To je,
Bešić je naglasio da su pored navedenih uzroka ključne barijere u efikasnijoj borbi protiv dječijeg prosjačenja nepostojanje potrebne dokumentacije, nedostatak integracije djece u školski sistem, nedostatak ili neefikasna komunikacija sa roditeljima, nedostatak romskih medijatora, nedovoljna senzitivnost zaposlenih u nadležnim institucijama ali i nedostatak kapaciteta, distanciranje, predrasude i stigmatizacija romske populacije, neefikasnost penalizacije prosjačenja djece i nedostatak efikasne saradnje između nadležnih institucija.
Nadležne institucije ne ulažu dovoljno napora u borbi protiv ovog problema, intersektorska radna grupa – Tim za podršku RE populaciji je formiransa ciljem sprovođenja konkretnih akcija koje imaju za cilj zaštitu djece od zloupotreba poput prisilnih dječijih brakova i dječijeg prosjačenja, ali taj Tim za sada ne funkcioniše. Usljed nedostatka porodične podrške i uticaja romske zajednice, recidivizam je redovna pojava. Osim u izraženosti problema, efektivnost borbe protiv prosjačenja u različitim opštinama varira, i prevashodno zavisi od dva faktora: koordiniranog rada nadležnih institucija i organa, i efektivnosti romskih medijatora. Inkluzija u sistem obrazovanja djece, posebno u predškolskom periodu, ključ je efikasne borbe protiv dječjeg prosjačenja, i najbolji mehanizam sveukupne inkluzije Roma.
Ovo istraživanje predstavlja dio projekta „Promocija i zaštita ljudskih prava Roma/kinja, Egipćana/ki i ostalih ranjivih grupa“ koji sprovodi Help, u saradnji sa CEDEM-om, Romskim obrazovnim fondom i Crvenim krstom Crne Gore, a uz podršku Evropske unije, posredstvom Delegacije EU u Crnoj Gori.
Video