U obrazloženju se pojašnjava da su izmjene neophodne radi usklađivanja domaćeg zakonodavstva sa Direktivom Evropske unije (EU) 2023/2413 (RED III), koja se odnosi na ubrzanje razvoja i integracije obnovljivih izvora energije.

„Posebno je potrebno stvoriti dodatne normativne uslove, usklađene sa EU Direktivom (EU) 2023/2413 o izmjenama Direktive (EU) 2018/2001 (RED III), u dijelu koji se odnosi na ubrzanje razvoja i integracije obnovljivih izvora energije, radi čega se predlaže donošenje ovog zakona“, navodi se u obrazloženju.

Vlada ističe da će nova rješenja doprinijeti stvaranju povoljnijeg investicionog ambijenta i smanjenju administrativnih prepreka.

„Donošenje ovog zakona doprinijeće stvaranju povoljnijeg investicionog ambijenta, smanjenju administrativnih barijera i ubrzanju realizacije projekata, posebno u oblasti obnovljivih izvora energije, čime se podstiče održivi ekonomski razvoj i ispunjavanje međunarodnih obaveza Crne Gore u procesu evropskih integracija“, naglašava se u dokumentu.

Solarni sistemi i toplotne pumpe bez građevinske dozvole

Najznačajnija novina odnosi se na objekte obnovljivih izvora energije. Predviđeno je da se za fotonaponske sisteme i termalne i geotermalne toplotne pumpe snage do 999 kilovata više neće izdavati građevinska dozvola.

Takvi sistemi moći će da se postavljaju na osnovu prijave i odgovarajuće tehničke dokumentacije, dok će za postrojenja snage od jednog do 50 megavata biti potrebni glavni projekat i saglasnosti nadležnih operatora mreže.

U obrazloženju piše da se time ostvaruje jedan od ključnih zahtjeva evropskog zakonodavstva.

„Izmijenjena Direktiva zahtijeva od država članica EU da podrže brže raspoređivanje projekata obnovljivih izvora energije kroz nekoliko ključnih obaveza koje države moraju ispoštovati. U kontekstu Zakona o izgradnji objekata, to znači da je potrebno pojednostavljenje i skraćenje postupka izdavanja dozvola za projekte obnovljivih izvora energije, kao i uspostavljanje efikasnih i proporcionalnih administrativnih procedura“, kažu u Vladi.

Predviđeno je i da postupci po prijavi ne mogu trajati duže od 30 dana od njihovog pokretanja.

Obavezni solarni sistemi na novim i rekonstruisanim zgradama

Izmjenama se uvodi obaveza da glavni projekti za izgradnju i rekonstrukciju zgrada sadrže elaborate sistema za proizvodnju energije iz obnovljivih izvora.

To podrazumijeva ugradnju solarnih panela, solarnih termalnih sistema ili drugih odgovarajućih tehnologija, a kada je tehnički moguće i sistema za skladištenje energije.

Predviđeni su i izuzeci za objekte koji predstavljaju kulturna dobra, objekte u zaštićenim područjima, kao i za slučajeve kada tehničke ili ekonomske analize pokažu da primjena obnovljivih izvora nije izvodljiva.

Primjena ovih odredbi odložena je do dana pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji.

Predlogom zakona proširuje se i definicija adaptacije i sanacije objekata. Ubuduće će se kao adaptacija smatrati i radovi kojima se mijenja snaga postojećih sistema do 15 odsto kapaciteta, bez potrebe za građevinskom dozvolom.

Vlada objašnjava da će se i u tim slučajevima podnositi prijava građevinskom inspektoru, uz opis planiranih radova i tehničkih specifikacija materijala.

Rok od 60 dana za lokalne samouprave

Novim članom propisuje se da lokalne samouprave imaju rok od 60 dana od stupanja zakona na snagu da donesu propise kojima će urediti postavljanje, izgradnju i uklanjanje objekata obnovljivih izvora energije.

Predlažu se i izmjene koje se odnose na lokalne objekte od opšteg interesa, kako bi se obezbijedio kontinuitet realizacije projekata važnih za lokalne zajednice.

„Predložena zakonska rješenja usmjerena su ka stvaranju efikasnijeg, predvidljivijeg i investiciono podsticajnog pravnog okvira u oblasti obnovljivih izvora energije, u skladu sa zahtjevima evropskog zakonodavstva“, navodi se u obrazloženju.

Vlada tvrdi da za sprovođenje zakona nijesu potrebna dodatna sredstva iz državnog budžeta.

Takođe, dodaju da, javna rasprava nije sprovedena zbog hitnosti usklađivanja sa evropskim propisima i planiranog zatvaranja Poglavlja 15 – energetika.

Zbog toga je izvršna vlast predložila da Skupština zakon usvoji po hitnom postupku.