Od 10. juna na lokalitetu Gradina, u Risnu, traje devetnaesta kampanja sistematskih arheoloških istraživanja, kao dio internacionalnog naučno-istraživačkog projekta „Risinium prijestonica kraljice Teute“. Ovogodišnja kampanja predstavlja nastavak istraživanja započetih 2017. godine na Gradini, gdje su pronađeni arhitektonski ostaci i pokretni materijal od helenističkog do venecijanskog perioda. 

“Otvoreno je više sondi na vrhu i padinama Gradine. Konstatovani su cistijerna i drugi arhitektonski elementi koji su u fazi definisanja. Za snimanje lokaliteta se koristi sistem i mjerna tehnika RTK GPS, projekcija UTM 34N”, kazao je rukovodilac istraživanja dr Dejan Gazivoda.

 Za organizaciju ovog izuzetno značajnog arheološkog poduhvata zaduženi su Centrar za konzervaciju i arheologiju Crne Gore i Univerzitet u Varšavi. Istraživanja se finansiraju kroz „Program zaštite i očuvanja kulturnih dobara“ Ministarstva kulture, kao i Univerziteta u Varšavi.

Foto: Radio Jadran

Nosilac dozvole za istraživanja je JU Centar za konzervaciju i arheologiju Crne Gore. Pored savjetnika i rukovodioca istraživanja, dr Dejana Gazivode, u crnogorskom istraživačkom timu su arheolozi istraživački savjetnici, zamjenik rukovodioca, Đorđe Ćapin i Radmila Ćapin iz JU Gradski muzej i Galerija Herceg Novi, viši konzervator Slavica Orlandić i arh. tehničar-konzervator Vesna Popović iz JU Centar za konzervaciju i arheologiju Crne Gore.

U poljskom timu, koji vodi prof. dr Pjotr Diček su arheolozi dr Martin Lemke, mr Januš Reclav, mr Aleksandra Miernik, dr Krzysztof Narloch, mr Bartosz Wojciechowski i 10 studenata arheologije iz Poljske i SAD. Stručni nadzor nad radovima obavlja JU Muzeji i Galerije Podgorice.

Foto: Radio Jadran

“Cilj istraživanja jeste otkrivanje svih kulturnih horizonata počevši od kraja bronzanog i ranog gvozdenog doba – kada su nastali čuveni crteži u Lipcima, koji mogu biti povezani sa Gradinom. Prvobitna funkcija ovog lokaliteta može biti refugium – pribježište, a posebno je zanimljiva pretpostavka postojanja hrama lokalnog božanstva i zaštitnika Medaura, koji se spominje u natpisu iz II vijeka n.e. pronađenog u Lambezi, rimskom logoru u sjevernoj Africi”, navodi dr Gazivoda.

Postojanje antičkog kulturnog sloja može se povezati sa reprezentativnim arhitektonskim ansamblom konstatovanim na lokalitetu Carine, lociranom neposredno ispod Gradine.

Foto: Radio Jadran

“Postojanje vjerskih objekata od antičkog hrama do srednjovjekovne crkve i džamije i tradiciju kultnog mjesta potvrđuju dosadašnji nalazi sime – antičkog kamenog oluka, kamene plastike i ćiriličnog natpisa, koji bi se za sada mogli datovati u XIV vijek. Ovogodišnja istraživanja rezultirala su veoma značajnim epigrafskim nalazom – natpisom na starogrčkom jeziku u deset redova”, ističe dr Gazivoda.

Prema preliminarnim rezultatima prevoda natpisa, na brdu Gradina je postojao hram Medaura, jer se spominje ime blagajnika hrama, a takođe Risan je moguće u jednom ternutku imao status grada. Ovo su, za sada, pretpostavke, ali, prema riječima rukovodioca istraživanja, detaljna analiza natpisa će pomoći u boljem razumijevanju načina života ili prisustva određenog kulta u ilirskom Risnu.

“Ukoliko ovi navodi budu potvrđeni, dovešće do novih saznanja o statusu ilirskog Risna i definitivne potvrde postojanja hrama boga Medaura. Pored ovog, pronađen je fragment još jednog natpisa na starogrčkom jeziku iz perioda vladavine Rima i dio rijetkog zelenog porfira, što može ukazati na postojanje hrama i u periodu Rimskog carstva”, kaže dr Gazivoda.

Ovi izvanredni nalazi upućuju na veoma veliki značaj antičkog Risna, što su i dosadašnja otkrića potvrdila, poput dvije ilirske palate, djelova grada, hipokausta iz rimskog perioda, ostave novca od preko 4000 novčića iz vremena kralja Balajosa i ostalih izvanrednih nalaza.

Inače, izložba ΣYNÉXEIA – CONTINUUM – TRAJANJE koja je do sada predstavljena na Cetinju, u Risnu, Herceg Novom, Podgorici, Varšavi i Pljevljima, upravo crnogorskoj javnosti na najbolji način ukazuje na značaj lokaliteta Carine i Gradina, odnosno, Rhizona kao najveće urbane ilirske naseobine u Crnoj Gori.

 

Izvor: Radio Jadran