Ta neprofitna organizacija nadgleda ugrožena kulturna i istorijska mjesta širom svijeta, podiže svijest javnosti o važnosti njihovog očuvanja i prikuplja sredstva za ona kojima prijeti najveća opasnost. Do danas je prikupila preko 110 miliona dolara za projekte na više od 300 mjesta.

Ove godine lista je sastavljena nakon dobijenih 225 nominacija iz cijelog svijeta, koje je analizirao Međunarodni savjet za spomenike i lokalitete (ICOMOS), nezavisni panel međunarodnih stručnjaka za kulturno nasljeđe.

Odabrani spomenici nalaze se u 24 zemlje, a prijetnje koje ih ugrožavaju su klimatske promjene, nedovoljna vidljivost, prekomjerni turizam i politička kriza.

Svjetski fond za zaštitu spomenika navodi da su zbog rasta globalnog zagrijevanja, potrebne inovativne metode, kao i podsticanje tradicionalnih znanja i vještina, za umanjenje njegovog uticaja na spomenike kulturnog nasljeđa.

Na listi se nalazi Herst zamak u Velikoj Britaniji, čiji se jedan zid srušio usled udara vjetra u februaru 2021. godine, kao i groblje i džamije Koaganu na Maldivima, ugroženi podizanjem nivoa mora.

Iz Fonda ističu i značaj očuvanja drevnih sistema distribucije vode fontana poznatih kao hitije u Nepalu i rezervoare vode u Hauaki u Peruu koji su i danas u upotrebi.

Fond je takođe istakao mjesta koja su zanemarivana uprkos njihovom značaju, među kojima je pašnjak Garsija, tradicionalna teritorija Karizo/Komekrudo plemena, kao i Dom za aboridžinske dječake u Kinčeli u Australiji, koji čuva sjećanje na djecu nasilno odvođenu od njihovih roditelja za vreme segregacije Aboridžina.

Na listi su i spomenici iz Temišvara u Rumuniji – sinagoga u takozvanom Fabričkom gradu, kao i cjelokupno jevrejsko nasljeđe, koje smanjenjem jevrejske populacije u tom gradu, neumitno propadaju. 

Prekomjerni turizam počeo je da ugrožava mnoge spomenike kulture, a naročito drevni grad Teotivakan nadomak Meksiko Sitija, kao i Afrikataun, zajednicu u Alabami, koju su nakon sticanja slobode osnovali nekadašnji robovi iz Zapadne Afrike.

Lista uključuje i spomenike koji se nalaze na ratom pogođenim područjima, poput istorijskih građevina u Bejrutu, oštećenih u velikoj eksploziji u avgustu 2020. godine, kao i istorijski grad Bengazi, oštećen u pobuni 2011. godine.

Predstavljamo vam kompletnu listu najugroženijih spomenika i kulturnog nasljeđa:

• Zamak Herst u Velikoj Britaniji
• Grad džamija, Bagerhat, Bangladeš
• Hiti fontane, Katmandu, Nepal
• Groblje i džamija u Koaganuu, Maldivi
• Kulturni pejzaž Jananča-Huakis u Peruu
• Kuća naroda, Uagadugu, Burkina Faso
• Kulturni pejzaž Bunong naroda, Kambodža
• Pašnjaci Garsija, Teksas, Sjedinjene Američke Države
• Dom za aboridžinske dječake u Kinčeli, Australija
• Abidos, staroegipatski sveti grad, Egipat
• Afrikataun, Alabama, Sjedinjene Američke Države
• Arheološko nalazište Lamanaj, Belize
• Drevni grad Teotivakan, Meksiko
• Monte Alegre park u Brazilu
• Utvrđenja Jongtaj u Fuđenu, Kina
• Tradicionalne zgrade civilizacije Asante u Kumasiju, Gana
• Sumba ostrvo, Indonezija
• Tireta bazar u Kolkati, Indija
• Građevine od kulturnog značaja u Bejrutu, Liban
• Istorijski centar grada Bengazi, Libija
• Grobnica Džahangira u Lahoru, Pakistan
• Pomorske stanice Alkantara i Roča do Konde, murali Almade Negrejruša, Lisabon, Portugalija
• Sinagoga u Fabričkom gradu i jevrejsko nasljeđe u Temišvaru, Rumunija
• Oblast Nuri sa piramidama u Sudanu
• Arhipelag Sokotra u Jemenu