Predsjednik Opštine Gusinje Sanel Balić u razgovoru za Standard, u okviru serijala o tome šta građani konkretno dobijaju ulaskom Crne Gore u Evropsku uniju, kaže da Gusinje mora iskoristiti evropske fondove za ono što se vidi i osjeća, infrastrukturu, turizam, poljoprivredu, upravljanje otpadom, vodu, kanalizaciju, podršku mladima i jačanje lokalne uprave.
Za Balića, ključna stvar je da evropski standard ne bude samo mogućnost da se ode u Evropu, već da se evropski kvalitet života može graditi i kod kuće u Gusinju.
EVROPSKI PUT SE NE MJERI PAROLAMA, NEGO KVALITETOM ŽIVOTA
STANDARD: Kada građaninu Gusinja kažete da Crna Gora ide ka Evropskoj uniji, šta on konkretno treba da osjeti: bolji put, jaču lokalnu ekonomiju, više turista, lakši život na granici ili veći razlog da ostane u svom gradu?
BALIĆ: Građanin Gusinja evropski put ne bi trebalo da osjeti kroz političke poruke, već kroz kvalitet života. To znači bolje i sigurnije puteve, stabilnije vodosnabdijevanje, kvalitetnije zdravstvene i obrazovne usluge, više turista tokom cijele godine i nova radna mjesta. Evropske integracije imaju smisla samo ako ljudi osjete da mogu pristojno živjeti i graditi budućnost upravo u svom gradu, a ne van njega.
DIJASPORA NE SMIJE BITI SAMO EMOCIJA, VEĆ RAZVOJNI PARTNER
STANDARD: Gusinje je jedna od opština koje imaju ogromnu dijasporu. Može li ulazak Crne Gore u EU promijeniti odnos dijaspore prema zavičaju da ne dolaze samo ljeti i sentimentalno, već da ulažu, pokreću poslove i vraćaju život u grad?
BALIĆ: Može, ukoliko država i lokalna zajednica stvore povoljno poslovno okruženje. Članstvo u EU donosi veću pravnu sigurnost, pristup evropskim fondovima i jednostavnije poslovanje sa evropskim tržištem. To može motivisati dijasporu da ulaže u turizam, poljoprivredu, preradu hrane i male biznise. Cilj je da dijaspora ne bude samo emotivna veza sa zavičajem, već razvojni partner Gusinja.
PROKLETIJE NE SMIJU OSTATI SAMO LIJEPA FOTOGRAFIJA
STANDARD: Prokletije su jedan od najvećih prirodnih potencijala Crne Gore, ali potencijal sam po sebi ne hrani ljude. Šta konkretno Gusinje mora dobiti kroz evropske fondove da priroda, planine i turizam postanu posao za lokalne ljude, a ne samo lijepa fotografija za promociju?
BALIĆ: Gusinju su potrebna ulaganja u turističku infrastrukturu: uređene planinske staze, biciklističke rute, informativni centri, smještajni kapaciteti, digitalna promocija i obuka lokalnog stanovništva za rad u turizmu. Evropski fondovi treba da pomognu razvoj porodičnih domaćinstava, lokalnih proizvoda i seoskog turizma kako bi prihod od prirodnih ljepota ostajao upravo lokalnim ljudima.
GUSINJE ĆE BITI NA GRANICI EVROPSKE UNIJE, TO JE I ŠANSA I IZAZOV
STANDARD: Gusinje je pogranična opština. Šta bi evropski put trebalo da donese građanima koji žive uz granicu bolju povezanost, brže procedure, više prekograničnih projekata, zajedničke turističke rute ili otvaranje novih ekonomskih šansi?
BALIĆ: Evropski put treba da donese sve navedeno. Građani pograničnih područja trebalo bi da imaju jednostavnije administrativne procedure, bolju saobraćajnu povezanost i više zajedničkih projekata sa susjednim opštinama i državama. Prekogranična saradnja može otvoriti prostor za zajedničke turističke ponude, kulturne manifestacije i nove investicije koje će koristiti cijelom regionu. U Gusinju će biti granični prelaz Evropske unije tako da će to biti izazovno.
MLADI NE SMIJU EVROPU GLEDATI SAMO KAO MJESTO ODLASKA
STANDARD: Sjever Crne Gore se prazni, a male opštine poput Gusinja to posebno osjećaju. Šta bi EU morala da promijeni da mladi iz Gusinja ne gledaju Evropu samo kao mjesto gdje se odlazi, nego kao mogućnost da evropski standard žive kod kuće?
BALIĆ: Mladi ostaju tamo gdje vide perspektivu. Zato su potrebna kvalitetna radna mjesta, podrška preduzetništvu, dostupni stambeni programi, savremeno obrazovanje i brzi internet. Evropski standard ne znači samo mogućnost odlaska u Evropu, već mogućnost da se evropski kvalitet života obezbijedi i u Gusinju.
AKO SE UNIŠTI PRIRODA, GUSINJE GUBI NAJVEĆI KAPITAL
STANDARD: Evropska unija traži stroga pravila u zaštiti životne sredine. Kako Gusinje može razvijati turizam, gradnju i lokalnu ekonomiju, a da ne ugrozi ono što mu je najveća vrijednost vodu, planine, šume, izvore, rijeke i prostor Prokletija?
BALIĆ: Razvoj Gusinja mora biti zasnovan na principima održivog razvoja. To znači plansku gradnju, zaštitu izvora vode, kvalitetno upravljanje otpadom i ograničavanje aktivnosti koje mogu ugroziti prirodu. Upravo očuvana priroda predstavlja najveću ekonomsku vrijednost Gusinja i njen gubitak bi dugoročno značio i gubitak turističkog potencijala.
EVROPSKI NOVAC PRVO ZA OSNOVNE USLOVE ŽIVOTA
STANDARD: Šta su za Gusinje prioriteti koji bi morali da se rješavaju evropskim novcem i pravilima: lokalni putevi, vodosnabdijevanje, kanalizacija, otpad, turistička infrastruktura, podrška poljoprivredi ili jačanje opštinske administracije?
BALIĆ: Prioriteti moraju biti osnovna infrastruktura i uslovi za život: kvalitetni putevi, stabilno vodosnabdijevanje, moderna kanalizaciona mreža i efikasan sistem upravljanja otpadom. Paralelno s tim potrebno je ulagati u turističku infrastrukturu, razvoj poljoprivrede i jačanje kapaciteta lokalne uprave kako bi opština mogla efikasno koristiti evropske fondove i realizovati projekte.
Preporučeno
TEKST JE IZRAĐEN U OKVIRU PROJEKTA “ŠTA GRAĐANI DOBIJAJU ULASKOM CRNE GORE U EVROPSKU UNIJU“, KOJI JE PODRŽAN OD FONDA ZA PODSTICAJ MEDIJSKOG PLURALIZMA MINISTARSTVA – MINISTARSTVA KULTURE I MEDIJA CRNE GORE.
Video