Kada predsjednik crnogorske opštine odluči da ne obilježi dvadesetu godišnjicu obnove crnogorske nezavisnosti, on ne demonstrira neutralnost, nego nepoštovanje. Ne prema jednoj partiji, ili prema jednom političkom bloku, nego prema samoj državi čiji je funkcioner. 21. maj nije privatna svetkovina suverenista, nego datum na kojem počiva današnja Crna Gora i sve njene institucije, uključujući i opštinu na čijem je čelu Stevan Katić. To je datum iz kojeg proizlazi i njegov mandat, i njegova funkcija, i politički sistem koji mu omogućava da vlada. Zato je odbijanje da se taj datum obilježi mnogo više od loše simbolike. To je stav.
SKANDAL U REŽIJI DEMOKRATADa ovakva poruka dolazi iz političke grupacije koja otvoreno i bez stida negira crnogorsku državnost, to bi bilo očekivano. Sramno, ali očekivano. Međutim, ovdje je problem dublji, jer dolazi iz partije koja se godinama predstavlja kao građanska, institucionalna, umjerena i državotvorna. Demokrate vole da govore o pristojnosti. Vole da govore o institucijama. Vole da se predstavljaju kao snaga koja navodno ne razara državu, nego je stabilizuje. Ali kad dođe stvarni test odnosa prema državi, kad dođe datum koji nije moguće relativizovati, onda u Herceg Novom dobijemo upravo ono što sve razotkriva – službeni muk. A službeni muk je često politički iskreniji od deset konferencija za medije.
I nije problem samo Stevan Katić, već i centrala Demokrata. Ako je ovo njegov lični politički hir, neka to javno kažu. Ako nije, onda to znači da je u toj partiji sasvim prihvatljivo da njihov predsjednik opštine prećuti dvadeset godina crnogorske nezavisnosti. U oba slučaja, politička šteta je ista. Jer partija koja ćuti dok njen funkcioner ignoriše Dan nezavisnosti ili saučestvuje u tom stavu ili ga, u najmanju ruku, toleriše.
Upravo zato je Herceg Novi toliko važan slučaj. On pokazuje opasniji, sofisticiraniji oblik odnosa prema Crnoj Gori. Ovdje nema otvorenog urlanja protiv nezavisnosti. Nema frontalnog napada. Nema trobojkaške buke i sirove ideološke demonstracije. Ovdje postoji nešto što je u političkom smislu možda još gore. administrativno, hladno i samouvjereno prećutkivanje države. Jednostavno se saopšti da “nije u planu”. Kao da nije riječ o dvadeset godina nezavisnosti zemlje u kojoj vršite vlast, nego o nekom sporednom kulturnom događaju koji nije ušao u kalendar.
U tome i jeste cijeli problem Herceg Novog. Tamo se država ne vrijeđa galamom. Tamo se država ponižava birokratskom ravnodušnošću.
PLJEVLJA SU GODINAMA NA SUPROTNOJ STRANI OD CRNE GORE
Ako je Herceg Novi primjer umivene političke hladnoće prema Crnoj Gori, onda su Pljevlja primjer otvorene, ideološki ogoljene drskosti. Tamo više nema ni fasade. Predsjednik Opštine Pljevlja Dario Vraneš poručio je da ta opština neće organizovati proslavu 21. maja jer, kako je rekao, “nema zainteresovanih”. Ta rečenica sama po sebi predstavlja političku uvredu za svakog građanina koji Crnu Goru doživljava kao svoju državu. Ali još je važnije to što ona ne dolazi niotkuda. Ona je samo najnovija epizoda jedne duže i sasvim jasne politike.
Jer Dario Vraneš nije neko ko je “slučajno” preskočio jedan jubilej. On je predsjednik opštine koji je kao prvi čovjek Pljevalja organizovao svečanu akademiju povodom Dana državnosti Srbije. Dakle, kao funkcioner crnogorske lokalne samouprave, iz opštinske fotelje i pod okriljem crnogorske institucije, obilježavao je praznik susjedne države. Zbog tog poteza protiv njega je bio formiran predmet u tužilaštvu, a i dio lokalne vlasti i opozicije javno je poručivao da opština nema nadležnost da slavi praznike drugih država.
VRANEŠ ODAVNO NE KRIJE PREZIR PREMA 21. MAJU
Vraneš je još 2023. govorio da će prekinuti praksu da se grad 21. maja “pretvara u cirkusku predstavu” i tako saopštio politički stav prema Danu nezavisnosti Crne Gore. Kada predsjednik jedne opštine državni praznik zemlje u kojoj vrši vlast opisuje kao “cirkusku predstavu”, on time ne polemiše sa partijama, nego sa državom.
Isto tako, Vraneš je 2023. javno najavljivao da će na opštinskim zgradama u Pljevljima biti srpske trobojke što je dosljedna simbolička i politička kampanja protiv crnogorske državnosti u jednom crnogorskom gradu. Kada se tome doda slavljenje Sretenja iz opštinske vlasti, onda više nema nikakve dileme o kakvoj se politici radi.
NEOČETNIČKA I REVIZIONISTIČKA AGENDA
Ovdje stvari treba nazvati pravim imenom. Politika Darija Vraneša nije puka konzervativna poza, niti nečiji benigni identitetski folklor. To je ideološki obrazac koji se hrani negiranjem crnogorske državnosti, veličanjem tuđeg državnog okvira i revizionističkim odnosom prema istoriji. Radio Slobodna Evropa je, izvještavajući o Sretenjskoj akademiji u Pljevljima, podsjetio i na njegove ranije sporne istorijske izjave, uključujući relativizaciju četničkih zločina u pljevaljskom kraju, na šta su reagovali antifašisti. U tom kontekstu, govoriti o neočetničkom i revizionističkom naboju te politike nije pretjerivanje, nego politički tačan opis jednog kontinuiteta.
Upravo tu dolazimo do suštine. Pljevlja su brutalna. Tamo je sve otvoreno. Tamo se Dan državnosti Srbije obilježava iz opštinske pozicije, a 21. maj tretira kao cirkus ili kao datum za koji “nema zainteresovanih”. Tamo se Crna Gora ne prećutkuje, nego joj se otvoreno prkosi.
Herceg Novi je drugačiji, ali ne i manje problematičan. Naprotiv. Herceg Novi je opasniji upravo zato što isto radi bez buke. Bez ideološke histerije. Bez otvorene provokacije. Bez rečenica koje bi odmah izazvale sablazan. Tamo se samo fino, uredno i administrativno saopšti da proslave nema. I baš zato je Herceg Novi savršena slika lažnog građanskog patriotizma – spolja pristojan, iznutra prazan.
Pljevlja su skandal bez maske, a Herceg Novi skandal u odijelu.
DRŽAVA BEZ SNAGE DA ODBRANI SMISAO SOPSTVENOG PRAZNIKA
U isto vrijeme, Vlada priprema centralno obilježavanje jubileja. Program je najavljen za 20, 21. i 22. maj. Dakle, država će imati binu, program, ceremoniju, protokol i poruke o važnosti jubileja. Ali čemu sve to ako nema ni minimum političke volje da se jasno kaže da je neprihvatljivo da minimum dvije crnogorske opštine, među njima i jedna pod vođstvom partije koja se predstavlja kao državotvorna, ignorišu ili omalovažavaju Dan nezavisnosti
Možda je upravo to najteže u cijeloj priči. Ne samo to što postoje političari koji ne osjećaju Crnu Goru kao svoju državu. Takvih je uvijek bilo. Nego to što je Crna Gora očigledno navikla da je ne poštuju ljudi koji njome upravljaju. Navikla je da predsjednik jedne opštine slavi Dan državnosti Srbije. Navikla je da predsjednik druge opštine ćuti na 21. maj. Navikla je da se sve to svede na dvodnevnu galamu, a onda utone u redovnu političku banalnost.
To je najdublji poraz. Ne što država ima protivnike, nego što je oguglala na njih kada sjede u njenim institucijama.
21. MAJ NIJE FAKULTATIVAN
Dvadeset godina od obnove nezavisnosti Crna Gora ne bi smjela da dozvoli da joj najvažniji datum zavisi od raspoloženja predsjednika opštine. 21. maj nije fakultativan. Nije stvar lokalne procjene. Nije pitanje političkog ćefa. Nije datum koji se obilježava samo ako je partijski oportuno. To je dan države.
Ko ga prećuti, prećutkuje državu.
Ko ga ismijava, ismijava državu.
Ko slavi praznik susjedne države, a ignoriše sopstvenu, taj je već sve rekao o sebi.
Zato je Herceg Novi danas velika sramota Demokrata.
Zato su Pljevlja otvorena sramota države.
Preporučeno
A zato je ćutanje Podgorice možda i najgore od svega.
Video