CEMI predstavio svoje viđenje izbornog sistema: Što znači preferencijalno glasanje?

U Crnoj Gori je potrebno uvesti sistem preferencijalnog glasanja, Zakonom o političkim partijama urediti procedure selekcije kandidata za poslaničke funkcije, kao i demokratizovati procedure unutar političkih partija, ocijenjeno je na panel diskusiji Centra za monitoring i istraživanje (CeMI).

CEMI predstavio svoje viđenje izbornog sistema: Što znači preferencijalno glasanje?Ta organizacija je danas organizovala panel diskusiju povodom predstavljanja finalnog izvještaja o predsjedničkim i lokalnim izborima koji su održani u Crnoj Gori, u okviru projekta “Monitoring predsjedničkih i lokalnih izbora 2018”, kojeg sprovodi uz finansijsku podršku Ambasade Njemačke u Podgorici.

Predsjednik Upravnog odbora CeMI-ja, Zlatko Vujović, ocijenio je da je važno razdvojiti izborni sistem koji se koristi na lokalnom nivou za izbor odbornika, od sistema koji se koristi za izbor poslanika u crnogorskom parlamentu, što je trenutno, kako je podsjetio, unificirano Zakonom o izboru odbornika i poslanika.

„Vjerujemo da, postojeći izborni sistem, treba da bude više personalizovan. To znači da građani utiču ko će ih stvarno predstavljati u parlamentu. Takođe, to znači ako se držimo postojećeg proporcionalnog sistema partijskih lista, koji se koristi u Crnoj Gori, i kojeg odlikuje visoki stepen proporcionalnosti, u tom slučaju potrebno je intervenisati i uvesti preferencijalno glasanje, omogućiti biračima da iskažu preferencijalni glas“, rekao je Vujović.

Prema njegovim riječima, to ne znači jedan preferencijalni glas.

“Po našem prijedlogu, na nacionalnom nivou građaninu treba da stoji na raspolaganju najmanje tri preferencijalna glasa koja može iskoristiti unutar iste kandidatske liste, dok bi taj broj na lokalnom broju iznosio pet. To znači da, ako se građanin opredijeli za partiju A, mora iskoristiti preferencijalne glasove i zaokružiti tri kandidata unutar te političke partije“, pojasnio je Vujović.

On je pojasnio da se CeMI zalaže za ovaj sistem jer bi njime, kako smatraju, bio poboljšan kvalitet rada crnogorskh poslanika.

„Želimo da poslanici budu odgovorni prije svega građanima koji ih biraju, a ne partijskim rukovodstvima. Kad govorimo o lokalnim izborima, smatramo da veza treba da bude još jača, jer se odbornici bave konkretnim pitanjima na lokalnom nivou“, istakao je Vujović.

On je istakao, da će preferencijalno glasanje, u Crnoj Gori biti uvedeno kad država postane članica Evropske unije (EU).

Direktor Pravnog odjeljenja CeMI-ja, Bojan Božović, kazao je da ta organizacija upućuje preporuku Skupštini Crne Gore da se izmijeni i profesionalizuje Državna izborna komisija (DIK) na način što bi, kako je precizirao, sastav komisije činilo pet profesionalaca iz oblasti prava.

„Potrebno je profesionalizovati poziciju predsjednika Opštinske izborne komisije, kojeg bi za tomjesto, na bazi Zakonom utvđenih kriterijuma i na osnovu javnog konkursa birao DIK, ostale članove bi postavljali ostali članovi političkih partija po modelu sličnom današnjem. Neophodno je jasnije zakonski regulisati pojam nevažeći glasaći listić, kako ne bi dolazilo do različitih tumačenja“, rekao je Božović.

Izvršna direktorica CeMI-ja, Nikoleta Đukanović je, govoreći o lokalnim izborima, kazala da je postojao je određeni broj izbornih lista, „koji nije poštovao zakonom propisani raspored žena na listi“.

„SDP i SPP u Rožajama; SPP, Albanska alternativa, Bošnjačka stranka i Koalicija DF i SNP u Plavu i Albanci za Bar nisu poštovale odredbe o broju žena na listi. Sa druge strane, liste DF-SNP na Žabljaku, Složno za Rožaje – bratski i iskreno naprijed nisu poštovale odredbu o rasporedu žena na listi“, navela je Đukanović.

Ona je istakla da se zbog toga jedna od ključnih preporuka CeMI-ja odnosi na to da je neohodno obezbijediti doslijednu primjenu zakonske obaveze poštovanja tih odredbi koje se tiču zastupljenosti žena na izbornim listama, “te da se ne dozvoli prihvatanje izbornih lista koje ne poštuju zakonom propisan broj i raspored žena na listi”.

Đukanović je kazala da su u CeMI-ju uočili nedostatak kad je u pitanju položaj romske populacije, budući da njima, kako je podsjetila, nije obezbijeđeno pravo na pozitivnu diskriminaciju.

“Smatramo da, kroz izmjenu Zakona o izboru odbornika i poslanika i sveobuhvatnu izbornu reformu, neophodno je obezbijediti ravnopravnost pripadnika romske populacije kada je u pitanju njihov položaj, budući da nemaju ravnopravan status sa pripadnicima manjinske zajednice koja u sličnom procentu učestvuje u ukupnoj populaciji“, rekla je Đukanović.