Građanski pokret “Odupri se 97.000” i opozicione partije svečano su u srijedu veče, uz propratni aplauz, objavili da su postigli dogovor o Sporazumu za budućnost. Iako je usaglašavanje novog teksta predstavljeno kao velika politička pobjeda, na osnovu novog dokumenta, u koji je Standard imao uvid, da se zaključiti da su se ključne nesuglasice samo “gurnule pod tepih”.

Kako je Standard ranije pisao, Demokratskom frontu bilo je neprihvatljivo da potpisuje Sporazum o budućnosti, zbog tačaka četiri i pet. Te tačke se odnose na obavezivanje da će se parlament bojkotovati i da buduća vlada narodnog jedinstva neće mjenjati spoljnopolitički pravac Crne Gore, što se odnosi i na članstvo u NATO-u i priznavanje Kosova.

Tačka četiri bila je takođe sporna i za SDP, koji nije htio tek tako da prihvati bezuslovni bojkot parlamenta. Sporazum je u startu bio prihvatljiv za Demokrate, URA-u, Demos i nezavisne poslanike, jer je maltene napisan da bi se podudarao sa njihovim političkim djelovanjem.

Privid konsenzusa

Iako tekst novog sporazuma još nije zvanično objavljen, Standard je imao uvid u novu verziju.

U novom tekstu sporazuma prve tri tačke ostaju iste. One ni u jednom momentu nijesu bile sporne za bilo koga iz opozicije, jer u suštini samo definišu načela protesta koje svi opozicionari podržavaju.

Prema prvoj tački opozicija i organizatori protesta će se zajednički zalagati za formiranje vlade građanskog jedinstva čiji će osnovni zadatak biti da omogući uslove za održavanje fer i slobodnih izbora.

Ministre će, kako se navodi u članu dva, birati po paritetnoj osnovi – po jedna trećina iz stranaka vladajuće većine, iz opozicije i iz redova nestranačkih ličnosti. Na funkciji predsjednika te vlade ne može biti pripadnik stranaka koje su sada na vlasti.

I pod tačkom tri potpisnici sporazuma neće učestvovati ni na jednim izborima, koji budu zakazani prije ispunjenja osnovnog zadatka vlade građanskog jedinstva.

Ono što je u sporazumu bilo sporno su tačke četiri i pet koje se odnose na bokot parlamenta i spoljnopolitički kurs Crne Gore. U ovom slučaju opozicija i organizatori protesta, nijesu našli kompromis, kako su javnosti predstavili, već su ova dva ključna problema oko kojih nastaju nesuglasice, do daljenjeg samo gurnuli pod tepih, da bi se stvorio privid konsenzusa.

Sporazum koji nije sporazum

Po prvoj verziji sporazuma tačka četiri je glasila da “potpisnici sporazuma neće učestvovati u radu Skupštine Crne Gore do razrješenja političke krize i ispunjenja zahtjeva građana saopštenih na protestima”. Prema novoj verziji ova tačka je maltene izbačena i glasi da su “potpisnici sporazuma saglasni da se o daljim oblicima zajedničkog vaninstitucionalnog djelovanja dogovaraju u narednom periodu radi ostvarenja ovog sporazuma”.

Isto je tako i sa tačkom pet po kojoj se, prema prvoj verziji sporazuma, Vlada građanskog jedinstva obavezuje da neće nijednom svojom aktivnošću i odlukom mjenjati spoljnopolitički pravac Crne Gore.

Po novom sporazumu ta tačka glasi da će “vlada građanskog jedinstva u potpunosti biti posvećena evropskim integracijama i truditi se da po mogućnosti ubrza pregovarački proces”. U novoj verziji se pominje samo Evropska unija, dok je termin “spoljnopolitički pravac” koji podrazumijeva odnos prema NATO-u, priznaju Kosova i mnoga druga delikatna pitanja, vješto izbačen.

Nakon što se na prošlom protestu pojavilo mnogo manje ljudi nego na prethodnim, postalo je jasno da se DF ne treba ucjenjivati, jer htjeli to organizatori da priznaju ili ne, oni dovode najveći broj građana na podgoričke ulice. Stoga je očigledno da u srijedu veče opozicionari i organizatori protesta nijesu postigli dogovor, već kompromis, ili najmanje loše rješenje da bi održali koliko toliku slogu na subotnjim demonstracijama.

Takođe treba napomenuti da dogovorom oko sporazuma, koji u suštini bez tačaka 4 i 5, nije sporazum već zbir fraza i nerelanih zahtjeva, organizatori pokušavaju da udahnu novu energiju protestima i ponovo privuku građane koji su počeli da se osipaju.

B.Knežević