Predsjednik države Milo Đukanović “potkačio” je prosrpsku opoziciju u Crnoj Gori i tokom obraćanja poslanicima Evropskog parlamenta u Strazburu. On je ponovio da u našem regionu još ima poletnih aktera retrogradne politike koji dalje sanjaju velikodržavne tvorevine za šta traže podršku na nekoj međunarodnoj adresi.
“Dva su krupna uzroka koja podrivaju doskorašnji reformski, proevropski zamah država Zapadnog Balkana. Disonantni tonovi sa raznih evropskih adresa oko izvjesnosti i tempa evropskog proširenja. I drugo, neriješeni problemi i otvorena pitanja u regionu još iz vremena jugoslovenske krize. Mislim na nedovršena rješenja za probleme u odnosima između Srbije i Kosova, u Makedoniji i u Bosni i Hercegovini. Ova dva uzroka su veoma međuzavisna. Konfuzija i neizvjesnost na evropskim adresama hrane iluzije još uvijek poletnih aktera retrogradne politike u našem regionu, koji i dalje sanjaju prekompoziciju regiona, velikodržavne tvorevine i neumorno traže podršku tim idejama na nekoj važnoj međunarodnoj adresi. Računajući na kratko pamćenje međunarodne zajednice i njenu nedovoljnu posvećenost usljed zaokupljenosti svojim važnijim problemima. Zato se ponekad učini da su danas glasniji destruktivni tonovi ‘90-tih nego što su bili tokom posljednje dvije decenije. Stoga vjerujem da će izvjesna i dogledna evropska perspektiva regiona nagoviještena na Samitu u Sofiji i u posljednjem govoru predsjednika Evropske komisije Žan Klod Junkera u ovom visokom domu značiti dodatni vjetar u jedra proevropskim elitama i svim progresivnim snagama koje istrajavaju na kursu integracija”, napomenuo je Đukanović.
{youtube}rT2XlhEL9X4{/youtube}
Zato je odbacio pojedine navode o tome da je njegov interes da izvuče Crnu Goru iz pregovora sa EU zarad ličnog interesa.
“I sam se susrijećem sa nerazumijevanjem, i kod kuće, i na nekim evropskim adresama zbog ovakvih izjava koje se tendenciozno, ili zbog nerazumijevanja, doživljavaju euroskeptičnim. Nije riječ o euroskepticizmu, naprotiv. Kako sam rekao, ideju ujedinjene Evrope smatram apsolutno superiornom, a evropski put razvoja Balkana doživljavam kao put bez alternative”, kaže predsjednik i dodaje da je proces proširenja i punog ujedinjenja EU optimalan put i za Crnu Goru, za region i Evropu u cjelini.
“No, da li će tako biti, to svakako ne zavisi presudno od nas. Ono što mi možemo, mi ćemo i uraditi. Bilo ili ne politike proširenja, išla ona brže ili sporije, mi ćemo sa još kvalitetnijom posvećenošću nastaviti evropeizaciju crnogorskog društva. Uostalom, već smo duboko na kolosjeku koji podsjeća na jednosmjeru ulicu. Mi jednostavno ne možemo u suprotnom smjeru. Crna Gora i ne želi drugi izbor. Kada kritički govorimo o Evropskoj uniji, to je zbog toga što smatramo da kao Evropljani imamo pravo da mislimo i govorimo o temi koja je naš zajednički interes i odgovornost. Dakle, da uočavamo i ono što su deformiteti evropske politike. I to ćemo svakako i dalje činiti, jer vjerujem da tako doprinosimo rastu podrške regionalne javnosti evropskoj budućnosti naših država. A ne stagnaciji, ili padu, kao što je sada slučaj. Ne pristajemo na to da o EU govorimo samo apologetski, kao o novoj religiji. Nego kao o našoj zajedničkoj kući, sadašnjoj ili budućoj. U najgorem slučaju, kao o najvažnijem susjedu svih naš koji još uvijek nijesmo njene članice”, kaže šef države.
On je skrenuo pažnju i na to da smo svjesni značaja vladavine prava za razvoj društva u cjelini, ne samo za dalju dinamiku pregovaračkog procesa.
“Predano radimo na ispunjavanju privremenih mjerila što će, nadamo se, biti vrednovano kroz pozitivan izvještaj i završna mjerila, i biti smjernica za dalje postizanje dobrih rezultata. Posvećeni smo snaženju pravosuđa, stvaranju uslova za potpunu garanciju sloboda izražavanja i medija, i konstruktivnoj saradnji sa civilnim sektorom. U tome imamo podršku Evropske komisije, Savjeta Evrope i OEBS-a, s kojima radimo na dostizanju evropskih standarda”, dodao je on.
Crna Gora ide ka prirodnoj evropskoj luci
Đukanović je objasnio i gdje je danas, 12 godina kasnije Crna Gora, država čiju su obnovu nezavisnosti mnogi u zemlji i okruženju, kao i u Evropi i u svijetu, dočekali sa skepsom?
“Vašu pažnju zadržaću na dva ključna ostvarenja. Učvršćena je unutrašnja stabilnost i obezbijeđen dinamičan ekonomski, institucionalni i demokratski razvoj. Na međunarodnom planu ostvaruju se i premašuju veoma ambiciozno postavljeni ciljevi. Crna Gora je već godinu i po članica NATO alijanse; zemlja kandidat za članstvo u EU, koja treba da otvori još samo dva pregovaračka poglavlja; odgovoran susjed i važan činilac regionalne stabilnosti i saradnje. I kao posljedica svega toga – investiciona destinacija, inspirativna mnogim veoma referentnim inostranim partnerima“, istakao je on.
Sa moralnim i političkim kapitalom ex-yu republike, na čijoj teritoriji ‘90-tih nije bilo rata, dodaje Đukanović, Crna Gora razvija građansko društvo multietničkog i multikonfesionalnog sklada, bez otvorenih pitanja sa susjedima, što potvrđuju i ratifikovani sporazumi o granici sa BiH i Kosovom, prvi te vrste među državama nastalim na jugoslovenskom prostoru.
“Uprkos naslijeđenom statusu jedne od najnerazvijenijih jugoslovenskih republika, crnogorska ekonomija je danas vodeća na Zapadnom Balkanu. U prošloj godini zabilježen je realni rast BDP od 4,7%, što je među najvišim stopama rasta u Evropi. Na još višem nivou je i rast u prvoj polovini 2018. U čitavom periodu nakon referenduma o nezavisnosti ostvarena je prosječna godišnja stopa realnog rasta ekonomije od preko 3%. Time je unaprijeđen životni standard stanovnika, koji je sada na najvišem nivou u regionu. Sa 34% prosjeka EU prije 12 godina došli smo u 2017. do 46%. Sve druge balkanske zemlje su ispod 40%, a neke nažalost i ispod 30%. BDP je od 2006. do kraja prošle godine nominalno povećan za 100%“, objasnio je on.
{youtube}P7NzrgNAcq8{/youtube}
Sledstveno tome, BDP per capita u tekućim cijenama u 2017. godini, tvrdi predsjednik, dostigao je blizu 7.000 eura, u odnosu na nepune 3.500 eura u 2006.
“Povećanje životnog standarda ogleda se i u prosječnoj plati i penziji. U avgustu ove godine prosječna plata je iznosila 511 eura, što je nominalno za oko 80% više u odnosu na 2006. Prosječna zarada u Crnoj Gori je najviša u regionu, ali je nažalost još uvijek tri puta niža od prosjeka u EU, što je posljedica istorijskog zaostajanja Jugoistočne Evrope u ekonomskom razvoju. Važan impuls ekonomskom rastu u ovom vremenu dale su strane direktne investicije, čiji je neto priliv iznosio preko 6 milijardi eura, ili blizu18% BDP prosječno godišnje, odnosno oko 800 eura po glavi stanovnika na godišnjem nivou, što je u evropskom vrhu. Crna Gora već godinama bilježi veoma dobre rezultate u turizmu, koji čini 20% BDP. U zemlji koja ima tek preko 600.000 stanovnika, broj turista u kolektivnom i privatnom smještaju u 2017. godini iznosio je oko 2 miliona. Nedovoljna zaposlenost, posebno mlade generacije i dalje ostaje najveći izazov socijalnog razvoja Crne Gore u predstojećem periodu. Neophodno je daljim strukturnim reformama učvrstiti makroekonomsku stabilnost i unaprijediti konkurentnost crnogorske ekonomije na međunarodnom tržištu“, saopštio je Đukanović.
Predsjednik države je istakao da je Crna Gora “nakon istorijskog lutanja vanevropskim bespućima svoj državni brod” usmjerila ka prirodnoj evropskoj luci.
“I nećemo posustati u svojoj namjeri. Zapadni Balkan je takođe na prekretnici – da li će završiti svoju političku i ekonomsku tranziciju i priključiti se klubu država Evropske unije, ili će nastaviti da tavori sa međunacionalnim i međuvjerskim konfliktima, komplikovanim otvorenim pitanjima, zaostalošću i niskim životnim standardom, kao bomba sa odloženim dejstvom koja uvijek može ugroziti evropsku bezbjednost. Svi pojedinci koji su na bilo koji način politički angažovani na nacionalnom nivou, ili unutar evropskog okvira, imaju odgovornost za promišljanje bolje i sigurnije budućnosti ujedinjene Evrope na cijelom kontinentu, utemeljene na tradicionalnim vrijednostima, protkanim duhom novoga vremena u kojem živimo. Veoma je važno da se u tom pozitivnom ozračju pripreme i dočekaju predstojeći izbori za Evropski parlament, čiji će odnos snaga u značajnoj mjeri trasirati put Evrope i odrediti budućnost evropskih naroda”.
Đukanović je poručio i da svi mogu računati da “u maloj Crnoj Gori, koja Evropsku uniju doživljava kao svetionik kojem se približavamo, uvijek imate pouzdanog partnera”.
Preporučeno
Decenijska zapuštenost u Makedoniji se nije mogla nadoknaditi za nekoliko mjeseci
Rezultat referenduma u Makedoniji, kako je rekao, najbolje ilustruje stanje o kojem govori.
“Decenijska zapuštenost ovog problema nije se mogla nadoknaditi intenzivnijom podrškom sa zapadnih adresa u toku nekoliko posljednjih mjeseci. Takođe, prerano i nedovoljno pripremljeno se ušlo u raspisivanje referenduma. Možda je domaćoj javnosti poslije toliko godina trebalo ostaviti još vremena da se shvati i razumije značaj tako važne odluke za budućnost zemlje. Ipak ne treba gubiti nadu da se propušteno može nadoknaditi dvotrećinskom većinom u parlamentu, ili da se pokuša do tog nivoa doći kroz nove izbore. Nadam se da će se u Briselu, i na drugim relevantnim adresama rezultat makedonskog referenduma shvatiti kao alarm za uzbunu, kao posljednje upozorenje da se mora daleko serioznije analizirati odnos prema politici proširenja i da je nužno povlačiti odlučnije strateške političke poteze”, kaže predsjednik i nada se da se to neće negativno odraziti na dijalog Srbije i Kosova, koji je i bez toga, kaže, veoma komplikovan.
“Potrebno je uložiti dodatne napore da rezultat ne izostane, utoliko prije što za to ima entuzijazma i u Prištini i u Beogradu. Najvažnije je da je dijalog uspostavljen, i da traje, bez obzira na povremene incidente i političku temperaturu koja se podiže s obje strane. Iskreno se nadam da će svi koji su involvirani u ovaj proces uzeti u obzir tradicionalno rovitu stabilnost Zapadnog Balkana, i težiti rješenju koje će ići u korist prevazilaženja tog istorijski opterećujućeg jaza između Beograda i Prištine, istovremeno ne ugrožavajući šire regionalne bezbjednosne interese”.
Đukanović skreće pažnju i na to da, nažalost, ostaje i neriješeno pitanje funkcionalnosti Bosne i Hercegovine “sa izraženim osjećanjem nezadovoljstva rezultatima svih aktera domaće i međunarodne politike u četvrt vijeka dugoj implementaciji Dejtonskog sporazuma”.
“Bosna i Hercegovina je danas pred izborima. No bez obzira na personalni sastav budućeg tročlanog Predsjedništva, ne očekujem lakši konsenzus i veću posvećenost vodećih političkih struktura i ličnosti reformama koje bi zemlju pokrenule u pravcu usvajanja evropskog sistema vrijednosti i integracija. Za ostvarenje tog cilja biće potrebna nova, šira međunarodna akcija sa naglaskom na konstruktivni konsenzus ključnih zemalja susjeda i najvažnijih činilaca međunarodne zajednice koji imaju posebnu ulogu u tom dijelu Evrope”, rekao je on.
Video