Video
Skoro četvrtini birača u Crnoj Gori nuđen je novac ili usluga da bi glasali za neku partiju na izborima, pokazalo je istraživanje INFORM projekta o političkom klijentelizmu na Zapadnom Balkanu, pišu Vijesti.
INFORM projekat okuplja ekipe iz devet evropskih zemalja za sprovođenje istraživanja o formalnim i neformalnim institucijama ma Balkanu.
Projekat, koji predvodi Univerzitetski koledž iz Londona, sprovodi se u okviru programa Evropske unije – Horizont 2020.
Na pitanje – Da li vam je ikada ponuđen novac ili usluga u zamjenu za glas na izborima, u Crnoj Gori je potvrdno odgovorilo 23 odsto ispitanika, što je najveći procenat u regioinu.
Istraživači INFORM-a, dijeleći ukupno biračko tijelo u Crnoj Gori od 528.917 birača sa tačnim postotkom birača na drugoj decimali, došli do projekcije prema kojoj se u takvoj situaciji našlo čak 118.984 punoljetnih građana.
Na isto pitanje u Albaniji je potvrdan odgovor dalo 21 odsto birača, u Bosni 15 procenata, a na Kosovu 12.
Najmanji broj ispitanika koji je odgovorio da mu je nuđen novac ili usluga u zamjenu za glas na izborima je u Makedoniji i Srbiji sedam, odnosno osam procenata.
U Crnoj Gori je najveći postotak ispitanika dao potvrdan odgovor i na sljedeća dva od seta od četiri pitanja o političkom klijentelizmu koji po definiciji predstavlja raspodjelu određenih prednosti pojedincima ili jasno definisanim grupama u zamjenu za političku podršku.
Tako je na pitanje – da li je ikada vaš direktor, šef ili gazda tražio da glasate za određenu političku grupaciju ili stranim sa ,,da odgovorilo 12 odsto anketiranih, dok je u preostalih pet država zapadnog Balkana taj postotak pet ili šest.
Dalje, osam odsto ispitanika u Crnoj Gori potvrdno je odgovorilo na pitanje – da li je ikada vaš šef ili gazda tražio da učestvujete u određenim aktivnostima političkih stranaka (mitinzima, stranačkim promocijama…).
To je za dva osto više nego u Albaniji ili Srbiji, dok je u Bosni i Makedoniji taj postotak tri odsto.
Procenat onih koji je u Crnoj Gori potvrdno odgovorio na pitanje – da li su se stranačkom zvaničniku/čovje-ku od uticaja, obratili za ne-lcavu pomoć je 13, jedan manje nego u Makedoniji.
U Albaniji je najmanje onih koji su od partijskih funkcionera tražili pomoć, četiri odsto.
Istraživač u okviru INFORM projekta Miša Popović iz skopskog Instituta za demokratiju, objasnio je da je anketiranje na terenu u Crnoj Gori sprovela agencija IPSOS krajem maja i početkom juna na uzorku od 803 ispitanika, dok su upitnik sastavili istraživači iz tog velikog projekta.
“Na osnovu istraživanja mi ne znamo koja je partija ponudila nešto ili da li je birač u zamjenu za uslugu ili novac dao glas baš toj političkoj grupaciji. Ono što pokazuje ovo istraživanje je da, ako posmatramo Srbiju ili Makedoniju gdje je taj procenat od sedam, osam odsto mali u odnosu na ostale države regiona, opet dolazimo do zaključka da se izbori mogu dobiti na taj način”, kazao je Popović.
Dakle, naglašava, u svim držama zapadnog Balkana klijentelizam je široko rasprostranjena pojava.
Ta društva imaće problem da stanu na put klijentelizmu jer, kako kaže Popović, to nije samo pojava odozgo kada partije nude novac ili usluge, već i odozdo – kada građani sami traže od partija neku vrstu pomoći.
Primjera radi, u Makedoniji imamo loše zdravstvo, potreban je slobodan krevet i ljudi se onda obraćaju stranačkom zvaničniku ili čovjeku od uticaja. Kako je kod nas na Balkanu prisutno uvjerenje da se za uslugu mora vratiti usluga, velika je vjerovatnoća da će taj birač glasati za političku opciju onoga kome se i obratio.
“Partije kreiraju nefunkcionalne institucije. To je taj začarani krug iz kog se teško izlazi. Potrebno je liderstvo, nova politička partija ili grupacija koja bi odoljela tim pritiscima odozdo, koja bi toj pojavi stala na put. Primjer za to može biti Makedonija, gdje imamo novu vlast”, rekao je Popović.
Svako treći koristi neformalne veze, četvrtina uspješna u tome
Gotovo trećina ispitanika u Crnoj Gori 32 procenta, odgovorila je da je makar jednom imala iskustvo da koriste poznanstvo ili političku pripadnost prilikom traženja posla u javnim institucijama, upisa djece u školu ili vrtić, sa policijom ili pritikokom dolaska na sud.
Od toga je svakom četvrtom od 10 anketiranih, to uspješno pošlo za rukom, sa uglavnom je odgovorilo 32 odsto, dok je postotak onih koji su sa ponekad ili sa ne odgovorili 23, odnosno šest odsto.
Prijatelji i rođaci najviše “čine u Crnoj Gori”
Prijatelji i rođaci u Crnoj Gori osobe su koje su pomogle u najvećem broju slučajeva 28 procenata. Ispitanici su sa ocjenama od 1 do 10 ocjenjivali bliskost sa osobama koje su im najviše pomogle.
Tako je u Crnoj Gori samo 16 odsto onih koji su sa najmanjom ocjenom od jedan do pet, označili bliskost sa osobom koja im je najviše pomogla.
Preporučeno
Ako se ta dva podatka uporede sa ostalim državama u regionu, onda je Crna Gora slična sa Srbijom gdje takođe najviše u neformalnim kontaktima pomažu rođaci ili prijatelji, dok su najmanje spremne “da učine osobe koje nisu bliske”.
