I prije početka procesa formiranja 44. Vlade, Spajić je skoro svakodnevno rješavao prepreke koje su naizmjenično postavljali ZBCG, manjine, Demokrate, dio PES-a…Posljednja, čini se nepremostiva, došla je od Bečića uslovom da neće ponuđeno ako pomoć, odnosno 41. glas dolazi od lidera DUA Mehmeda Zenke, jer je, kako oni kažu, Zenka dio koalicije oko DPS-a?!
Koliko god logicirali i tražili razloge za ovako tvrdi stav Demokrata, te načinu i tajmingu postavljanja uslova oko Zenke, teško je doći do valjanog odgovora. Zašto je Bečiću neprihvatljiv Zenka, a jeste, na primjer, lider Bošnjačke stranke Ervin Ibrahimović, koji je takođe godinama unazad bio dio koalicije DPS-a, a funkcioneri te partije pokrivali odgovorne funkcije u Markovićevoj ili Đukanovićevoj vladi.
Ovaj odgovor ne zna niko, a prema informacijama Standarda, i međunarodni partneri su zbunjeni. Nejasno je zašto Demokrate koje su u pregovorima dobile maksimum – od pozicije šefa Parlamenta, preko potpredsjedničke fotelje u Vladi, do značajnih resora u kabinetu Milojka Spajića, postavili, naizgled principijelan uslov koji to nije. Osim toga, Demokrate su ostranjivanjem ZBCG iz Vlade dobili brisani prostor u glasačkom dijelu CG, ex DF je gurnut ili se sam pozicionirao krajnje desno, tako da su Demokrate zauzele centralnu poziciju na političkoj sceni.
Zbog svih ovih razloga ostaje nejasan Bečićev potez pa se sa razlogom spekuliše da su čelni ljudi Demokrata ucijenjeni sa nekim infomacijama, saznanjima, dokazima o njihovim skretanjima u siva područja političkog djelovanja.
U svakom slučaju Spajiću je ostalo manje od 30 dana da riješi stvar. Ako bi se odlučio da u vladu uvede ZBCG izvjesno je da bi manjine odustale, ali to mu ne bi bio jedini udarac. Teži i fatalniji bi bio onaj sa Zapada koji su jasno povukli crvenu liniju ispred Mandića i Kneževića. S obzirom na to da je za uspjeh Spajićevog krucijalnog projekta Evropa sad 2 potreban novac i maksimalna podrška stranih partnera, Spajić bi ostao na čistini bez snage da realizuje obećano.
Sa druge strane moguće je da bi u slučaju kohabitacije sa opozicijom Spajić izgubio podršku makar polovine sopstvene partije, ali i Demokrata i ne tako bitnog SNP-a.
I na kraju treća mogućnost da Spajić vrati mandat i proces dovede do izbora čini se kao najgora opcija za njega i partiju. Skoro sigurno bi bila i formalizovana podjela PES-a, na Milatovićev i Spajićev dio, a tako razjedinjeni ne bi bili u prilici da bitno utiču na procese u CG.
Najnovija opcija kojom “operišu” mediji a koja je došla od “dobro obaviještenih i neimenovanih izvora” je ona u kojoj bi ZBCG podržao vladu, ali ne bi bio dio nje uz uslov da dobiju predsjedničku fotelju u Skupštini CG i 40 odsto mjesta po takozvanoj dubini. Navodno su i manjine spremne za takvu kombinaciju kao i Demokrate. Nemoguće je bilo dobiti potvrdu ove informacije od predstavnika manje brojnih naroda, što bi moglo da znači potvrdu onoga da “gdje ima dima ima i vatre”.
Ipak, kao najoptimalnije ili najmanje loše rješenje u konglomeratu pravaca rješenja krize je stvaranje koncentracione vlade. To bi podrazumijevalo da Spajić pozove sve parlamentarne stranke, te da shodno svojoj snazi participiraju u izvršnoj vlasti. Takva vlada bi imala rok trajanja oročen na 12 ili 18 mjeseci kako bi pokušala da stvari pomjeri sa mrtve tačke, vrati CG na evropski put, zatvori neka poglavlja, riješi većinu insistucionalnih kriza i ono najvažnije – odradi izborne zakone.
Kako kažu sagovornici Standarda i u međunarodnoj zajednici ovo rješenje gledaju kao moguće u datoj situaciji i najmanje loše.
U ovoj situaciji ZBCG ne bi imao ucjenjivački kapacitet, ali to ne bi imala ni opozicija, a PES bi opstao jedinstven. Izvjesno je, međutim, da u takvu vladu skoro pa sigurno ne bi ušle Demokrate zbog poznatog stava – “sa DPS ni u crkvu”, ali bi na taj način ostali sami van institucija što bi ugrozilo ionako padajući rejting partije.
Za ovakvu opciju, kaže sagovornik Strandarda, DPS, odnosno manjine bi trebali da traže i dobiju mjesto predsjednika Skupštine kako bi smanjili opstrukcije u izglasavanju zakona.
Pojam koncentracione vlade može da izgleda veoma neobičan i nejasan, jer se ona uglavnom formira u posebnim situacijama. To su obično elementarne nepogode, vanredna ili ratna stanja. Ako se zna da je Crna Gora duboko politički podijeljena, sa vladom bez legitimiteta i bez kontrole Skupštine CG, većinom institucija u vd stanju jasno je da se to može izjednačiti sa situacijom vanrednog stanja.
Zbog toga je potuno opravdano razmišljati o koncentracionoj vladi koja bi značila učešće svih parlamentarnih partija i koja bi pokušala da prevaziđe krizu.
Preporučeno
Video