Poslije raznih faza kroz koje su dvije zemlje prošle, Milan Krstić sa Fakulteta političkih nauka ističe da situacije iz avgusta prošle godine kada su bili parlamentarni izbori i prilikom nedavnih izbora u Nikšiću nisu u potpunosti uporedive.
“Mislim da su kritike tada bile neosnovane u najvećoj mjeri i da takve insinuacije u miješanje države Srbije nisu imale osnova. Dok u kontekstu nikšićkih izbora ono što je indikativno kao malo različita situacija nego što je bilo tad jeste ponašanje medija koji su bliski vladajućoj partiji u Beogradu, koji su stavljali fokus na izbore u Nikšiću kao na jedan važan politički događaj koji su bez rezerve i nepodijeljeno podržavali listu Za budućnost Nikšića”, kaže Krstić i podsjeća da je pred prošlogodišnje parlamentarne izbore postojala čak i neka vrsta kampanje protiv nosioca liste, sada premijera Crne Gore Zdravka Krivokapića jer ga Beograd nije doživljavao kao svog igrača.
SNS i Demokratski front
Prema riječima Igora Novakovića iz Isac fonda, neupitno je da postoje veze između Demokratskog fronta u Crnoj Gori i u Srbiji vladajuće SNS.
“Te veze se manifestuju kroz podršku, što aktivista samih SNS-a, ali vjerovatno i sa određenim sredstvima. SNS je najjača politička partija u Srbiji, ona takvim resursima raspolaže. Sad, pitanje je da li su direktno institucije iz Srbije bile umiješane ili ne – ja mogu samo da samo da ulazim u domen spekulacija sako bih bilo šta po tom pitanju tvrdio”, kaže za Glas Amerike Novaković.
Ističe da su izbori u Nikšiću bili mnogo više od lokalnih, da su posmatrani kao repriza prethodnih izbora, ali i kao uvod u sve ono što čeka Crnu Goru na predsjedničkim izborima kroz odmjeravanje snaga dvije suprotstavljene opcije.
I Milan Krstić izbjegava da se bavi spekulacijama o umiješanosti Beograda, prije svega takozvane duboke države u zbivanja u Crnoj Gori, ali primjećuje da postoji razlike u tome kako Beograd gleda na Demokratski front sa jedne strane, i Bečićeve Demokrate, pa i Zdravka Krivokapića sa druge strane.
“Mislim da je vrlo jasno, imajući u vidu i vrlo obazriv stav zvaničnog Beograda prema premijeru Krivokapiću da nije nikako igrač Beograda, da se nikako ne može tumačiti kao marioneta i da su takve kritike veoma neosnovane. Sa druge strane, što se tiče Mandića i Kneževića, ja mislim da bi Beograd naravno trebalo da vodi računa o pravima srpskog naroda u Crnoj Gori, i u tom smislu je komunikacija sa partijama koje se deklarišu kao srpske donekle i logična, ali ne treba preći tu liniju gde se iz komunikacije prelazi u neku vrstu pravljenja od njih nekakvih partija koje bi bile marionetske. To se nije desilo i ne vjerujem da će se desiti – ipak su to partije koje imaju i samostalno, autohtono utemeljenje u Crnoj Gori i vrlo su jake i ozbiljne. Ali mislim da bi i za njih bilo bolje da se ne stvara utisak kako Beograd stoji iza njih i da bi to i ojačalo njihov rejting u Crnoj Gori”, naglasio je Krstić.
SPC kao samostalni igrač u Crnoj Gori
Takođe, sagovornici Glasa Amerike nisu spremni da stave znak jednakosti između Srpske pravoslavne crkve i zvaničnog Beograda, kada je u pitanju odnos prema Crnoj Gori. Ako je i imao razumijevanja za političkih angažman SPC u vrijeme kada je bio aktuelan zakon o vjerskim zajednicama u Crnoj Gori, jer je kako kaže pokušavala da zaštiti imovinu i svoj status, Krstić ističe da bi bilo loše po demokratiju u Crnoj Gori ukoliko SPC nastavi da bude direktan i neposredan politički akter.
” I nekoliko izjava iz posljednjeg perioda, računajući i izjavu Gojka Perovića o tome da se crkva neće miješati u političke, stranačke stvari su ohrabrujuće u tom pogledu. Mislim da bi crkva ipak trebalo da se distancira, a da se eventualno uključuje u političku igru samo kada je njena koža u pitanju. U svakom slučaju, očigledno je da na području Crne Gore ne može da se govori da ono što SPC, Mitropolija crnogrosko-primorska, Eparhija budimljanko-nikšićka i ostali na terenu misle i rade – da je to stav zvaničnog Beograda – takva podudarnost definitivno ne postoji i ne može se govoriti da je to tako”, rekao je Krstić.
Upravo su zvaničnici DPS-a su izjednačavali SPC u Crnoj Gori sa Beogradom i upravo je taj potez i neuviđanje nijansi doprineo gubitku izbora, smatra Novaković.
“Jer je crkva u Crnoj Gori očigledno sposobna da okupi jedan mnogo širi front nego isključivo one koji se osjećaju kao etnički Srbi ili djeluju u okviru prosrpskih organizacija i partija unutar Crne Gore. I te nijanse su, čini mi se i doprinijele da se za nosioca liste Demokrtaskog fronta, odnosno ove liste “Za budućnost Crne Gore”, izabere Zdravko Krivokapić, koji suštinski nije povezan sa Demokratskim frontom i nije prije bio politički aktivan. Ja mislim da se te nijanse sada očituju i u načinu kako je formirana vlast, očituje se i u tome da postoji očigledno različiti stepeni podrške koju su, da li zvanična Srbija ili SNS spremni da pruže. I načinu na koji su spremni da pruže”, smatra Novaković i podsjeća da odnosi preminulog Amfilohija Radovića i predsjednika Srbije Aleksandra Vučića nisu bili najsrdačniji prethodnih godina.
Preporučeno
Srpsko-crnogorska priča definitivno nije završena, a prvi naredni test biće predsjednički izbori u Crnoj Gori. Milo Đukanović i Aleksandar Vučić su lično imali prilično dobre odnose, pa će i iz tog ugla biti zanimljivo vidjeti kako će se Beograd tada postaviti.
Video