Video
Piše: Stevo Vučinić
Propagandna izjava iz Moskovske patrijaršije, da će Vartolomej dati autokefalnost Crnogorskoj pravoslavnoj crkvi izazvala je salvu oduševljenja kod neupućenih. Zato ćemo problem izložiti po nekom redosljedu: U svom mišljenju na nacrt Zakona o slobodi vjeroispovijesti ili uvjerenja i pravnom statu vjerskih zajednica koje je Venecijanska komisija usvojila na 119. plenarnom zasijedanju održanom od 21. do 22 . juna 2019. u odjelu B. (istorijska pozadina) u tački 12. piše: „Sledeći prikaz istorijske pozadine prvenstveno je zasnovan na informacijama koje su dale crnogorske vlasti“. A onda nastavlja u tački 15: „Crnogorsku pravoslavnu crkvu osnovao je 31. oktobra 1993. godine Antonije Abramović, koji je kasnije imenovan za mitropolita Crne Gore i vođu Crnogorske pravoslavne crkve“. Iz Brisela je traženo mišljenje od kabineta predśednika države u vezi izjave crnogorskih valsti da Crnogorska crkva nije istorijska nego ju je osnovao Antonije Abramović 1993. godine, na koju kabinet i predśednik države lično odgovorili riječima: „Tako treba da ostane“. Ova izjava predśednika države 2019., objašnjava dugogišnje ispisivanje crkvene imovine s crnogorske države na Srpsku crkvu, odnosno Srbiju, koju je isti predśednik države lično i pismeno odobrio i podstica (ukupno 12,3 kvadratna kilometra zemljišta, oko 720 crkava i 84 manastira). Prvi pokušaj upisa u registar vjerskih zajednica koji je Crnogorska crkva dostavila 26. jula 1995. i drugi 29. septembra 1999. ostali su bez odgovora. Tek 17. januara 2000 je prvi put upisana u registar vjerskih zajednica. Od te godine CPC je mjesečno finasirana s mizernih 5000 eura – tek toliko da se može kazat da je država nije izopštila iz budžeta. Razlog u sebi sadrži zadnje namjere.
VLASTI SU POKUŠAVALE DA ANEKTIRAJU CRNOGORSKU SRPSKOJ CRKVI
Iako kao domicilna crkva u neredovnom statusu u zemlji, 2009. godine, istraživanjem javnoga mnjenja utvrđeno da ima podršku od 35,4 % stanovništva a SPC 49,1 %. Te činjenice su na noge digle cijelu državnu administaciju, koja je združena sa Srpskom crkvom, tajno i javno frontalno napala vladiku Mihaila, njegovo okruženje i cijelu Crnogorsku crkvu. U dogovoru sa vladikom Amfilohije trebalo se riješiti Crnogorske crkve njenom aneksijom unutar Srpske promijenjenoga imena u Pravoslavna. Podršku su imali i od dijela klira iz CPC-a, koji se podmuiklo uključio u kampanju protiv Crkve kojoj je bio zaklet na jevanđelje. Političke i klerikalne strukture iz Crnogorske crkve koje su pokušale crnogorsko državno, nacionalno i crkveno pitanje da riješe na taj način, zemlju su bačile na koljena. Svako razuman zna da nije moguće transfromisati jednu nacionalnu crkvu, kao što je Srpska, u bilo kakvu drugu, iz dva razloga:
– Prvi, nije moguće transformisati nacionalno biće jedne crkve, u ovom slučaju Srpske, u drugo, recimo crnogorsko ili napraviti neku anacionalnu vjersku zajednicu. Takav pokušaj komunističkih vlasti u Jugoslaviji, da liše Srpsku crkvu nacionalnoga znaka i svetosavskoga nacionalizma, propao je u velikome stilu.
– Drugi razlog: Srpska crkva je geostrateški instrument Beograda i Moskve kojim ,,drže šaku u perčin“ Crne Gore. Svim sredstvima braniće i odbraniti njen srpski karakter, privezan neraskidivim nitima za Srbiju i njene interese na Jadranu.
DIRIGOVANI RASKOL U CPC-u U KORIST SRPSKE CRKVE
Marginalizovana Crnogorska pravoslavna crkva, gonjena kao u antička vremena, 2020. godine imala je četvoricu episkopa, 22 klirika, tri eparhije u Crnoj Gori i dvije vani: u Argentini i Zapadnoj Evropi. Parohije je imala u Rimu, na Sardiniji, Briselu, Hanoveru i Beču. Te činjenice natovarile su joj na vrat, i vlast i opoziciju, koga bez duše koga bez glave. Posebno nakon što je na poziv pape Franciska, 11. novembra 2022. godine, mitropolit Mihailo bio je u zvaničnoj višednevnoj pośeti Vatikanu. Nedugo potom, portparolka ruskoga ministarstva spoljnjih poslova, Marija Zahrova, 7. jula 2023. izjavila je da ulogu Crnogorske pravoslavne crkve “vještački naduvavaju sile koje nastoje da naruše jedinstvo pravoslavnoga svijeta”. Ubrzo, jedinstvo Crnogorske pravoslavne crkve narušile su unutrašnje političke sile, koje su 3 septembra 2023. godine izazvale raskol u njoj. Na javnom necrkvenom skupu na Cetinju, civilni organ imenovan kao “Odbor za očuvanje CPC”, temeljeći se vaninstitucionalno i vanustavno, političkom i laičkom odlukom odrekli su pravo mitropolitu Mihailu da bude poglavar CPC-a (članovi od 12 do 17 Ustava CPC) i Svetom Sinodu da predlaže i bira mitropolita (članovi od 18 do 32 istoga Ustava). Donijeli su laičke, za crkvu neobavezujuće odluke. Zasnovali su ih na dvije iluzije: prvoj, da se vancrkveno, politički može intervenisati unutar ckrve i drugoj da CPC u tim novim okolnostima može od Vaseljenske crkve dobiti tomos o autokefalnosti. Zato su bez pravnoga utemeljenja, pokrenuli spor pred Upravnim sudom, s namjerom da evidentiraju promjenu lica ovlašćenoga za zastupanje CPC, brisanjem imena mitroplita Mihaila kao odgovornoga lica i poglavara CPC-a. U ovom slučaju, takvu promjenu priječi član 14 Ustava Crne Gore (Vjerske zajednice odvojene su od države). Zato civilni sudovi nijesu nadležni za unutrašnja pitanja crkve (rukopoloženja, izbor poglavara, arhimandrita, monašenje i.t.d.), niti je ta pitanja rješavao bilo kada bilo koji civilni sud. Jer se unutarcrkvene odluke donose nakon priziva Duha Svetoga, pa u te odluke ne može da se sudski interveniše i arbitrira. Druga iluzija vezana za očekivano priznanje autokefalnosti CPC od Vaseljenske patrijaršije, nije računala sa sadržinom toga pitanja.
NE POSTOJE USLOVI DA BI CPC BILA PRIZNATA OD VASLJENSKE CRKVE
Preporučeno
Da bi jedna pravoslavna crkva bila priznata od pravoslavne vaseljene i Vaseljenske patrijaršije treba da bude pod zaštitom države kao što je Srpska u Srbiji ili Ruska u Rusiji, da ima stotine crkava, manastira, klirika, monaha, desetak vladika, teološki fakultet ili Bogosloviju. Na kraju, u našem kao i ukrajinskom slučaju, i obaveznu podršku međunarodnih političko-crkvenih faktora (mi nemamo ništa od toga). Upravo, da bi spriječili CPC da bude priznata crkva unutar pravoslavne vaseljene, u kontituitetu, od 1988. do danas, s podrškom države, crkvena imovina i kulturna baština ispisuju sa crnogorske države i nezakonito upisuju na Srpsku crvu, indirektno na Srbiju. Iz istoga razloga dovodi joj se u pitanje domicilni status kakav je imala do 1918. godine. Nažalost, u XXI-om vijeku, neposredno prije ulaska u EU, Crnogorska pravoslavna crkva doživjela je taj unutrašnji frontalni napad na njeno crkveno biće, s ciljem da se pred državnim oraganima i organima EU liši duhovnoga autoriteta i skoposti da povrati domicilni status u zemlji.
