Inicijative nevladinog sektora da se iz popisa izostave izjašnjavanje građana o identitetskim pitanjima, odnosno da se ne prikupljaju podaci o nacionalnoj i vjerskoj pripadnosti kao i jeziku, su glatko odbačene jer popis nije popis, smatrao je DF i partije slične prosrpske ideologije, ako ne prebrojimo krvna zrnca, i sa tim podatkom kao alibijem, navodno zaštite prava srpskog naroda u Crnoj Gori. I popis 2011. godine bio je pun političkih tenzija, bilborda, kampanja i promocija nacionalizma, a ovaj 2023. biće intezivniji.

„Na žalost u Crnoj Gori, od 2011. godine, nacionalizam se nije smanjio nego višestruko povećao i već dugo godina bilježimo tendenciju koja vodi razaranju građanske Crne Gore i podjeli na nacionalne i nacionalističke atare. Taj ambijent je kulminirao u prethodnom periodu i popis bi u mogao da vodi u nekakav ambijent postdejtonske Bosne i Hercegovine sa bizarnim primjerom „dvije škole pod jednim krovom“, kazala je Milica Kovačević iz CDT-a.

U propisima Evropske unije (EU) o popisu stanovništva nema pitanja koja se odnose na naciju, vjeru i jezik, ali se ostavlja prostor zemljama članicama da samostalno odluče hoće li ih uvrstiti u svoj popis.

Nasljednica DF-a, koalicija Zajedno za budućnost Crne Gore je u procesu formiranja 44. Vlade mandatara Milojka Spajića vratila sve na fabrička podešavanja. Nakon kratkog “oblačenja tuđeg ruha” i retorike koja miriše na evropske standarde u predsjedničkoj kampanji Andrije Mandića, prosrpski blok je pojačao priču o navodnoj ugroženosti srpskog naroda u Crnoj Gori. Sinhronizovano i iz Beograda stižu poruke da je Srbija odogovorna i da mora štititi “obespravljeni” srpski narod koji je godinama gurnut na margine.

Jasno da je taj narativ diktiran iz jednog centra i ima dva cilja. Prvi je, da se napravi pritisak na Spajića i u Vladu uvuče ZBCG odakle bi lakše ostvarili ciljeve Beograda i Moskve, i drugi da agresivnom kampanjom i pritiscima konvertuju što veći broj Crnogoraca u Srbe, kako bi u sljedećoj fazi mogli da stvore pretpostavke da se čak promijeni Ustav i CG od građanske države postane nacionalna, da se promijeni grb, zastava, himna…i uopšte suština crnogorskog društva.

Iako je prvi cilj prividno nedostižan, jer je za sada ZBCG daleko od Vlade, prosrpski blok je u prethodne tri godine pokrenuo proces kadrovima po dubini koji se itekako pitaju i već mijenjaju suštinu društva u Crnoj Gori. Dovoljno je pogledati Nikšić i Pljevlja pa shvatiti da je proces poništavanja Crne Gore kao građanske države u poodmakloj fazi.

U tom smislu popis će doći kao kec na deset kao još jedna poluga da se erozija građanskog koncepta Crne Gore nastavi. U tu svrhu neće se štedjeti ni novac ni vrijeme jer je iz Susjedne Srnbije jo prije nekoliko godina popis u CG označen kao vanredno važan događaj.

Predsjednik Srbije Aleksandar Vučić je rekao da je „za Srbiju najvažniji popis, odnosno da se ne smanji broj Srba u Crnoj Gori, jer tada možemo da kažemo da smo mirnim djelovanjem uspjeli da pomognemo svom narodu“.

„Meni je važno što se podigao srpski narod u Crnoj Gori da štiti svoja identitetska prava i to je ono što smo kao država pomogli, sa najvećom sumom novca srpskim organizacijama“, rekao je Vučić dan poslije parlamentarnih izbora u Crnoj Gori koji su održani 30. avgusta.

U istraživanju podgoričkog Centra za demokratsku tranziciju (CDT), među zemljama koje tokom popisa ne prikupljaju podatke o nacionalnoj i vjerskoj pripadnosti su Francuska, Italija, Danska, Švedska, Norveška, Finska, Belgija, Holandija, Luksemburg, Austrija, Island, i druge.

Van EU, neke od država koje ne prikupljaju podatke o vjerskoj pripadnosti su i Sjedinjene Američke Države, Kanada i Rusija, navodi CDT.

Među zemljama na Zapadnom Balkanu samo Slovenija na popisu nema pitanja o vjerskoj ili nacionalnoj pripadnosti.

Posljednji popis stanovništva u Crnoj Gori održan je 2011. godine i bio je prvi od sticanja nezavisnosti.

Prema rezultatima, u zemlji je živjelo 620.145 ljudi, od čega je 44,98 posto bilo Crnogoraca, a 28,73 posto Srba, dok su najbrojnija manjina bili Bošnjaci, 8,65 posto.