Video
Vlast evropske integracije predstavlja kao svoj najveći uspjeh. Može li se istovremeno biti uspješan na evropskom putu i, kako tvrdite, voditi antievropska i anticrnogorska politika?
POPOVIĊ: Odgovor je apsolutno potvrdan. Najbolji dokaz ovoj tvrdnji ponudilo je nedavno glasanje crnogorskog parlamenta za smjenu Andrije Mandića sa pozicije predsjednika Skupštine. Ukoliko ikoga treba podsjetiti, pitanje Mandićevog razrješenja pokrenuto je nakon njegove izjave saučešća presuđenom ratnom zločincu Ratku Mladiću. Naime, Mandićevi koalicioni partneri, mahom predvođeni Pokretom Evropa sad, pravdali su njegov opstanak na poziciji kroz očuvanje stabilnosti eurointegracija Crne Gore. Crnogorsko društvo je tako dovedeno u apsurdnu situaciju gdje njegovi vlastodršci svoje antievropske prakse pravdaju navodnim evropskim aspiracijama.
Nameće se, međutim, sljedeće pitanje – kako im je ovakav igrokaz, u dijelu javnosti, a pogotovo kod naših „Zapadnih partnera“, prošao? Odgovor počiva u činjenici da se, od momenta ruske invazije na Ukrajinu, proces crnogorskih eurointegracija suštinski promijenio. Naime, nakon sramotnog agresorskog čina Ruske Federacije, Evropska unija počela je uviđati neophodnost momentalne ekspanzije svojeg geopolitičkog uticaja na Balkanu, prostoru koji je tradicionalno predstavljao pogodno tlo za širenje antizapadnog uticaja. Učlanjenje Crne Gore bi, u tom kontekstu, poslužilo kao vjeran dokaz evropske geopolitičke konsolidacije i vitalnosti njenog dugo umrtvljenog procesa proširenja.
Tako je, gotovo preko noći, ovaj decenijski, beživotni proces otišao iz jedne krajnosti u drugu – učlanjenje Crne Gore je za Evropsku uniju odjednom postalo imperativ. Od tog trenutka proces crnogorskih eurointegracija prestao je biti pokretačka sila dugotrajnog preporoda našeg društva i pretvorio se u iznuđenu posljedicu svjetskih geopolitičkih okolnosti. Evropskoj uniji najednom je postalo nebitno kakva će joj vrijednosno oblikovana Crna Gora pristupiti – mladićevska, đurišićevska, četnička – sve dok to učini što prije. Od tada odluka o pristupanju Crne Gore u stvarnosti više nije bila naša.
Okvir crnogorskih eurointegracija se tako preko noći našao u potpunosti ispražnjen od svoje vrijednosno-transformativne suštine. Posredstvom ovog novonastalog vakuuma, navedeni okvir pretvorio se u idealan instrument za legitimizaciju retrogradnih, malicioznih ideologija. Uvidjevši ovo, politički eksponenti velikosrpske politike u Crnoj Gori najednom su sprovođenje svog iredentističkog projekta počeli legitimizovati kroz navodne „evropske pretenzije“. Ka ostvarenju svog viševjekovnog cilja – obezdržavljenja Crne Gore – krenuli su novim putem. Unutar ovog političkog bloka, dakle, nastupila je potpuna narativna, ali ne i vrijednosna metamorfoza.
Militantna, šovinistička retorika Andrije Mandića tako je preko noći poprimila pretežno pomiriteljski, ekumenistički ton. Recentna istorija je, takođe, retroaktivno „pozapadnjačena“ radi obezbjeđivanja potrebnog geopolitičkog legitimiteta. Tako su vladu formiranu u Ostrogu, pod patronatom Amfilohija Radovića, njeni ključni akteri naknadno počeli prezentirati kao više evropsku od svih prethodnih. Predsjednik opštine Nikšić istovremeno je počeo zagovarati i obračunavanje sa Crnogorcima „kao sa Turcima“ i kandidaturu svojega grada za prijestonicu evropske kulture. Svakodnevna i sveprisutna glorifikacija ratnih zločinaca, poput Pavla Đurišića i Ratka Mladića, svedena je na tek jednu od mnogobrojnih „seoskih tema“, na čije genocidalne istorijate i zloslutne implikacije treba zažmuriti zarad navodnog ispunjenja našeg evropskog cilja. Aktuelni proces eurointegracija postao je tako groteskna inverzija sopstvene vrijednosne suštine.
Pod istom izvrnutom krinkom krenulo se i u legitimizaciju posljedica spornih, kulturocidnih dekreta, silom nametnutih Crnoj Gori nakon njene aneksije 1918. godine. Naime, monopol Srpske pravoslavne crkve nad tada otuđenom crnogorskom sakralnom imovinom, počeo se u javnosti predstavljati kao njeno prirodno pravo, utemeljeno na evropskim konvencijama o slobodi vjeroispovijesti. Stogodišnje duhovno obeskućenje crnogorske nacije, postalo je nešto normalno i očekivano, dok se konstatacije Crnogoraca o trajanju ovog duhovnog aparthejda tretiraju kao izlivi vjerske netolerancije i nacionalnog ekstremizma. Dok Crnogorci sa otuđenih oltara predačkih bogomolja slušaju kako crnogorska nacija, jezik, duhovnost i državnost ne postoje, dio njihovih političkih predstavnika istovremeno ih poziva da svoje nacionalno nasljeđe pretope u nekakvu bezličnu, građansku masu, oslobođenu od onog nacionalnog dostojanstva koje se garantuje ostalim narodima. Građanski karakter Crne Gore jeste preduslov državnog opstanka, pa time i naš imperativ, ali postojanost takvog vrijednosnog uređenja nikada ne smije biti prepreka na putu crnogorske nacionalne samoaktuelizacije.
U jednom autorskom tekstu napisali ste da „sa zlom nema kompromisa“. Na koga se riječ „zlo“ odnosi – na određenu ideologiju, političke partije, njihove lidere ili i na građane koji za njih glasaju?
POPOVIĊ: Zlo isključivo treba promatrati u kontekstu ideologije, jer se poopštavanje istog na šire grupe, po pravilu, završava tragično. Smatram da ne postoji nijedna urođena kolektivna karakteristika koja bi čovjeka, po rođenju, mogla odrediti kao inherentno zlog, ali sam takođe apsolutno ubijeđen da postoje ontološki zle i zločinačke ideologije, koje neminovno dovode do tragičnih ishoda. Ne možemo, stoga, birati kojoj naciji pripadamo, isto kao što ne možemo birati sopstveno prezime, porodicu ili pleme. No, odluka o tome da se priklonimo određenoj ideologiji, koja naše nacionalno ime stavlja u službu izopačenih, razarajućih, genocidnih ciljeva, jeste isključivo naša. Nema i ne može biti zlih naroda, jedino zlih ideologija.
Smatram da vjetrovi jedne takve ideologije već više od vijeka prohujavaju Crnom Gorom. Njihovoj proliferaciji trenutno doprinosi nekolicina ljudi koja, potpomognuta velikim stranim kapitalom i robusnom infrastrukturom, ovom zlu svjesno udiše život. Zlo za ovu kliku ne predstavlja cilj sam po sebi, već služi kao pogodno sredstvo za ostvarenje jednog imperijalističkog, velikodržavnog projekta. Kada državni ekspanzionizam postane cilj kojem se podređuju sva sredstva, glorifikacija ratnih zločinaca i negiranje genocida prestaju biti moralna odrednica, i postaju nužnost.
Najveći broj ljudi koji slijedi ovu ideologiju, ipak, to radi predvođen lažnim uvjerenjem da istinski doprinosi nečemu što jeste plemenito i dobro. Ideologija zloupotrebljava njihovu primordijalnu ljudsku potrebu za kolektivnom identifikacijom i nastoji izjednačiti sebe sa cjelokupnom nacijom uopšte. Neophodno je stoga tim ljudima neprestano ukazivati na činjenicu da je ovo izjednačavanje maliciozno i lažno, te da u konačnici uvijek dovodi do destruktivnih ishoda. Istovremeno, neophodno je stvoriti potrebne društvene uslove za emancipaciju ovih ljudi od njihovih duboko ukorijenjenih predrasuda i zabluda. Sa takvim idejama nikada ne smije biti kompromisa.
Zašto suverenističke partije, uprkos upozorenjima da je država ugrožena, ne uspijevaju da pridobiju većinu građana? Da li je problem u biračima ili u politici koju im nude?
POPOVIĊ: Zato što se vođenje ozbiljne politike ne može svesti na ponavljanje par prezasićenih parola i reaktivno pisanje kritičkih saopštenja. Suverenističke partije pravilno prepoznaju činjenicu da je država egzistencijalno ugrožena, ali to samo po sebi ne znači mnogo, ukoliko nijesu sposobne ubijediti građane da u tu borbu ulaze svom snagom, bez vrijednosnih kompromisa i sitnih kalkulacija. Odgovornost nikada ne može pasti na pleća birača, već ona uvijek i isključivo počiva u rukama političara koji objašnjenje za svoje nedovoljno dobre izborne rezultate mogu pronaći jedino ukoliko se pogledaju u ogledalo.
Kao kardinalni grijeh aktuelne opozicije izdvojio bih njen nedovoljan elan i organizacionu poletnost prilikom odbrane onoga što suštinski jesu superiorne vrijednosti i ideje. Smatram da izvorište ove anemičnosti predstavlja manjak sveopšteg nacionalnog samopouzdanja. Ovaj osjećaj je u potpunosti neosnovan, odnosno bez uporišta i argumenta u dubokoj, gordoj crnogorskoj istoriji. On se, ipak, ispoljava kao hronična potreba crnogorskog naroda da se bespotrebno unižava pred drugima, izvinjavajući se svijetu zbog činjenice da postoji, i što mu stoga, po prirodi stvari, pripadaju određena prava. Moramo razumjeti da ovo beskrajno samoposipanje pepelom nije nužno odraz nacionalne moralnosti i odgovornosti, već naše doktrinarne, organizacione i samospoznajne nesigurnosti koja protivnicima crnogorske nacije omogućava da Crnogorcima vječito imputiraju nezasluženu, neoduživu krivicu.
Crnogorci, onda, zaslužuju ne samo biološki već i idejno mlade političke predstavnike – one koji će milenijum dugoj crnogorskoj oslobodilačkoj borbi, ponuditi novu, čeličnu rezolutnost. Njihovo pregnuće, vođeno nesalomljivom snagom nacionalne volje, pokazaće crnogorskom narodu da se ključ korjenite, sveoprožimajuće promjene oduvijek nalazio u njegovim rukama. Crna Gora, dakle, nazire neku novu Stegu.
Stvarna politička moć prebiva u Beogradu
Ko danas, po Vašem mišljenju, ima stvarnu političku moć – premijer Milojko Spajić, predsjednik Skupštine Andrija Mandić ili centri političkog uticaja izvan Crne Gore?
POPOVIĊ: Moć počiva u rukama onih koji kontrolišu vjersku, političku i ideološku infrastrukturu, medije i novac. Ona, dakle, danas prebiva u Beogradu, odnosno u posjedu je onih koji su 30. avgusta 2020. godine ustoličili novu crnogorsku vlast. Granice političkog uticaja Milojka Spajića ocrtane su rukom Andrije Mandića. Nijedna od Spajićevih odluka, a pogotovo ne ona krucijalna za njegov politički opstanak, poput novoobećanog „Euro modela“, nema šansu biti sprovedena bez prethodnog odobrenja „reformisanog“ četničkog vojvode.
Preporučeno
Spajićeva politička karijera, dakle, počiva u Mandićevoj milosti i nemilosti. Sam Mandić, ipak, svoj autoritet posuđuje od njegovog beogradskog vožda, trgujući svoju apsolutnu poslušnost za progresivno istaknutije političke pozicije i bezuslovni imunitet. Povodom drugopomenutog, dovoljno je tek prisjetiti se incidenta koji je uključivao njegovog bratanića, odnosno njegovog, u najmanju ruku, upitnog sudskog epiloga. Crnogorska vlast tako danas opstaje kao ucijenjena vazalska hijerarhija, čiji se konci sa manje ili više posrednosti vuku iz Beograda.
