Evropski parlament, u brojim amandmanima na Izvještaj Evropskog parlamenta o Crnoj Gori pozdravlja sporazum između premijera i opozicionih lidera da zatraže mišljenje Venecijanske komisije u vezi sa prestankom mandata sudije Ustavnog suda Dragane Đuranović i da se opozicija vrati u parlament, prenosi RTCG.

Navodi se da su međustranačka politička posvećenost i funkcionisanje parlamenta neophodni za postizanje značajnog napretka u ključnim reformama vezanim za EU, posebno u izbornim i pravosudnim reformama i borbi protiv organizovanog kriminala i korupcije.

U amandmanima, poslanici pozivaju vladajuću većinu i opozicione stranke da daju prioritet pronalaženju adekvatnog rješenja za ustavnu krizu kroz parlamentarni dijalog.

Poslanici u izmjenama i dopunama žale zbog promjena u usvojenom reformskom zakonodavstvu ubrzo nakon što je EU dobila pozitivno mišljenje (posebno na skup zakona „IBAR“) i naglašavaju da se usvojene reforme moraju efikasno i dosljedno sprovoditi kako bi se obezbijedio istinski napredak i potpuno usklađivanje sa evropskim zakonodavstvom.

Dodatno, pozivaju crnogorski parlament i vladu da spriječe da politika identiteta skreće pažnju sa dnevnog reda EU ili da zaoštri odnose sa susjedima, osiguravajući da Crna Gora ostane čvrsto na putu ka EU, istovremeno naglašavajući da se svaka diskusija o politici identiteta mora voditi s najvećom osjetljivošću kako bi se izbjegla dalja široka polarizacija i da bi trebalo težiti ka širenju konsenzusa; u tom kontekstu izražava svoju ozbiljnu zabrinutost zbog kontroverznih predloga o državljanstvu i jeziku.

U amandmanima poslanici izražavaju zabrinutost da bi sve izmjene i dopune Zakona o državljanstvu, posebno one koje dozvoljavaju dvojno državljanstvo, mogle imati ozbiljne i dugoročne implikacije na procese donošenja odluka i nacionalni identitet u zemlji.

Pojednini europoslanici osvrnuli su se na učešće predsjednika Skupštine Crne Gore Andrije Mandića na Svesrpskom saboru u Beogradu i izražavaju žaljenje zbog njegove podrške tom prilikom usvojenoj deklaraciji o “podrivanju suvereniteta Crne Gore, Bosne i Hercegovine i Kosova.

Takođe, izražava se zabrinutost zbog “podrške koju su Mandić i drugi članovi vladajuće koalicije dali secesionističkoj i destabilizujućoj politici predsjednika entiteta Republika Srpska Milorada Dodika nakon suđenja u susjednoj Bosni i Hercegovini”.

Konstatuje se da poglavlje 31 nije moglo biti zatvoreno u decembru 2024 i poziva na preduzimanje konkretnih koraka od strane Crne Gore i njenih susjeda kako bi se dugotrajni bilateralni sporovi riješili na konstruktivan i susjedski način, uključujući neriješena pitanja demarkacije granice, što je prije moguće tokom procesa pristupanja, dajući tako prioritet interesima građana. Poslanici pozdravljaju i bilateralne konsultacije između Republike Hrvatske i Crne Gore održane 27. januara 2025. o statusu neriješenih bilateralnih pitanja.

Jedan od predloga amandmana konstatuje i da je Ivan Vuković, predsjednik Odbora za evropske integracije Skupštine Crne Gore i potpredjsednik Demokratske partije socijalista (DPS) priveden u Beogradu 15. marta.

Ističe se i ozbiljna zabrinutost zbog nepravilnog vođenja izbornog procesa u opštini Šavnik u kojem su se izbori ponavljali više od dvije i po godine bez konačnog ishoda. Dodaje se da EP žali zbog izbornih nepravilnosti, uključujući promjenu pravne adrese birača za glasanje u Šavniku i organizovano prevoženje autobusima birača od strane DPS-a da glasaju na dan izbora. Državna izborna komisija i vlada se pozivaju da osiguraju da se izborni proces završi.

Na nacrt izvještaja Marjana Šareca poslanici su uložili više od 230 amandmana. Do kraja aprila poslanici imaju rok da se dogovore o kompromisnim amandmanima, o kojima će se potom glasati na Vanjskopolitičkom odboru Evropskog parlamenta.

Među brojnim amandmanima na nacrt izvještaja koji je sačinio izvjestilac EP za Crnu Goru, Marjan Šarec ističe se i zabrinutost zbog ranjivosti medija na politički i strani uticaj, sa posebnim naglaskom na RTCG.

Kako prenosi Pobjeda, u amandmanu se poziva crnogorska vlast da osigura uređivačku, institucionalnu i finansijsku nezavisnost javnog servisa, kao i zakonitost imenovanja njegovog rukovodstva i puno poštovanje pravosnažnih sudskih odluka koje se odnose na RTCG. 

Do kraja aprila poslanici imaju rok da se dogovore o amandmanima, o kojima će se potom glasati na Vanjskopolitičkom odboru Evropskog parlamenta.

Opomena ideji Zakona o stranim agentima

Kao naročito zabrinjavajući, naglašava se predlog Zakona o stranim agentima u Crnoj Gori koji je lansirala koalicija “Za budućnost Crne Gore”.

Iako ovaj predlog nikada nije formalno stavljen u proceduru, u dva amandmana govori se o njemu, naglašavajući da nije u skladu sa vrijednostima i standardima Evropske unije i NATO-a.

-Takvi zakoni, koji odražavaju restriktivne mjere zemljama poput Rusije i Gruzije, mogu potkopati temeljne slobode kao što su izražavanje, udruživanje i funkcioniranje živog građanskog društva. Dakle, poziva se Crna Gora da osigura da su njene politike i zakonodavstvo u potpunosti u skladu s pravnom tekovinom EU-a i međunarodnim standardima, piše u amandmanima.

Osuda za Rezoluciju o Jasenovcu uz poziv na popravljanje odnosa sa Hrvatskom

U jednom od brojnih amandmana osuđuje se usvajanje Rezolucije crnogorskog parlamenta o Jasenovcu i naglašava da to šteti odnosima Crne Gore i Hrvatske.

U sledećem amandmanu izražava se žaljenje što Poglavlje 31. u pristupnim pregovorima sa EU nije moglo biti zatvoreno u decembru 2024. i poziva sve uključene strane da pronađu rješenja za otvorena bilateralna pitanja i daju prioritet budućim interesima građana na zapadnom Balkanu.

-Treba izbjegavati korištenje neriješenih bilateralnih i regionalnih sporova za blokiranje procesa pristupanja zemalja kandidata, napominje se u amandmanu. 

Crna Gora se poziva da rješava dugogodišnje bilateralne sporove na konstruktivan i susjedski način, uključujući i neriješena pitanja demarkacije granice, što je prije moguće tokom procesa pristupanja, dajući prioritet interesima svojih građana.

-U tom kontekstu pozdravljaju se bilateralne konsultacije između Republike Hrvatske i Crne Gore održane 27. januara 2025. o statusu neriješenih bilateralnih pitanja, piše u amandmanu.

U sledećem se naglašava multietnički identitet Boke Kotorsk, uz napomenu da je evropska perspektiva Crne Gore usko povezana sa zaštitom manjina i njihovog kulturnog naslijeđa. Zbog toga se poziva crnogorska vlast da njeguje multietničku prirodu države, uključujući tradiciju i kulturnu baštinu hrvatske zajednice u Boki Kotorskoj.

“Prestati sa klevetničkom kampanjom protiv studentske grupe “Kamo Śutra?”

U amandmanu 153 traži se od crnogorskih vlasti da poštuju slobodu izražvanja.

U tom kontekstu, naročito se napominje da se zvaničnici “suzdrže od klevetničkih kampanja protiv studentske grupe Kamo Śutra?”

-Predstavnici vlasti treba da prestanu sa gonjenjem novinara i osiguraju njihovu bezbjednost, posebno novinarki, piše u amandmanu.