Video
U dijelu izvještaja Stejt departmenta koji se odnosi na Crnu Goru, navodi se da je Ustavom zagarantovana sloboda vjeroispovjesti, pravo da se vjera mijenja, da nema državne religije, a da su sve vjerske zajednice slobodne i jednake.
Ističe se i da su vjerska diskriminacija i govor mržnje zakonom zabranjeni, a da vjerske grupe mogu da dobiju pravni status bez registracije.
Stejt department podsjeća da su premijer Dritan Abazović i patrijarh Srpske pravoslavne crkve (SPC) Porfirije 3. avgusta 2022. godine potpisali “okvirni sporazum” kojim se regulišu odnosi države i SPC “uprkos protivljenju civilnog društva, drugih vjerskih organizacija i opozicionih političkih stranaka koji su svi tvrdili da su aspekti sporazuma neustavni i optužili Abazovića da je požurio da potpiše sporazum bez adekvatne javne rasprave”.
“Nevladina organizacija Akcija za ljudska prava (HRA) identifikovala je nekoliko odredbi po kojima sporazum odstupa od postojećeg vladinog pravnog okvira, uključujući one koji se odnose na davanje određenih javnih pravnih ovlašćenja Srpskoj pravoslavnoj crkvi, kao i odredba o vjerskom obrazovanju u državnim školama kroz mehanizam van Zakona o slobodi vjeroisposvjesti”, ističe se u izvještaju.
Takođe se dodaje da su HRA i drugi predstavnici civilnog sektora naveli da je vjersko obrazovanje u državnim školama u suprotnosti sa Zakonom o obrazovanju.
Podsjeća se i da je Demokratska partija socijalista predsjednika (Mila) Đukanovića, zajedno sa drugim opozicionim stranama, izglasala nepovjerenje Abazovićevoj vladi, “navodeći da je vlada potpisala neustavan sporazum, koji je nanio “nemjerljivu štetu državnim ineteresima”.
Abazović je, kako se navodi u izvještaju”, branio tekst ugovora ističući da “ni jedan sporazum ne može da bude iznad zakona i ustava”, te da će njegovo potpisivanje omogućiti vladi da se “okrene drugim prioritetima”.
“Građanski aktivisti naveli da je sporazum neophodno izmijeniti da bi bio usklađen sa izmjenama Zakona o slobodi vjeroispovjesti iz 2021. godine i pravnim statusom drugih vjerskih zajednica, kao i sa građanskim i sekularnim karakterom države…SPC je navela da je potpisivanjem sporazuma ispravljena višedecenijska nepravda i okončana diskriminacija crkve, s obzirom na to da druge velike vjerske zajednice imaju slične ugovore sa vladom. Lideri Crnogorske pravoslavne crkve (CPC) naveli su da ugovor ograničava prilike za CPC da koristi 750 pravoslavnih objekata koje SPC drži u zemlji”, navodi Stejt department u izvještaju.
Takođe, ističe da je predsjednik Đukanović davao izjave kojima je SPC označavao “kriminalnom i paravojnom strukturom”. SPC je, napominje se u izvještaju, navela da Ministarstvo unutrašnjih poslova nastavlja da odobrava vize sa sveštenstvo koje je došlo u zemlju, ali da nije riješilo postojeće slučajeve sveštenika kojima je prethodna vlada odbila boravišne dozvole.
U izvještaju se navodi i da je nekoliko vjerskih zajednica prijavilo zabrinjavajuće incidente. Islamska zajednica je, kako se navodi, prijavila anti-islamske i srpske nacionalističke poruke navijača iz Petrovca, tokom gostovanja tima iz Plava (FK Jezero).
Stejt department u izvještaju ukazuje i na to da su neidentifikovane osobe bacale kamenice na prostorije CPC, a da su mediji izvijestili i o tome da je jedna kaluđerica iz SPC navodno skinula nacionalnu zastavu postavljenu na ogradu Cetinjskog manastira i bacila je na zemlju.
Kaluđerica je, kako podsjeća Stejt department, tvrdila da je savila zastavu i predala je pojedincu koji je, ustvrdila je ona, prijetio sveštenicima. U izvještaju se navodi da je tužilaštvo na Cetinju naložilo podnošenje krivične prijave protiv kaluđerice zbog sumnje da je počinila krivično djelo “nanošenje štete reputaciji Crne Gore”, ali da je nejasno da li je krivično gonjena.
“Odvojeno, u slučaju da je to relevantno, tokom nedavne posjete smo primijetili da i dalje ima mnogo zastava na ogradi oko manastira”, ističe Stejt department u izvještaju.
Takođe napominje i da je jevrejska zajednica u Crnoj Gori prijavila da se osjeća ugroženom zbog postavljanja bilborda na kojima se pominje “nakba” – čime se aludira na, kako je ukazano, raseljavanje Palestinaca tokom nastanka izraelske države.
Stejt department u izvještaju ukazuje i na to da su zvaničnici Katoličke crkve nastavili da navode da su, kao jedan od najvećih vlasnika imovine u zemlji, i dalje uključeni u brojne imovinske sporove sa vladom i SPC.
Imovinske sporove sa vladom i Srpskom pravoslavnom crkvom, napominje se u izvještaju, ima i Crnogorska pravoslavna crkva “čiji zvaničnici tvrde da imaju samo dvije crkve u cijeloj zemlji, jednu u Kotoru, i jednu na Cetnju, u kojoj mogu da drže vjerske službe, dok SPC koristi više od 750 pravoslavnih objekata”.
“Prema predstavnicima CPC, vlada štiti ‘ovu ilegalnu imovinu policijskim snagama u korist srpske crkve’. Navode da tokom godine, vlada nije preduzela nikakvu akciju da riješi sporove između SPC i CPC u pogledu vlasništva nad vjerskim objektima”, navodi Stejt department.
Takođe se dodaje da su predstavnici islamske zajednice ukazivali na “zabrinjavajući trend marginalizacije manjinskih vjerskih zajednica”, da je Građanski pokret 21. maj, “koji se opisuje kao pro-opozicioni i pro-CPC politički pokret” optužio vladu za diskriminaciju protiv Crnogorske pravoslavne crkve, a da je Mitropolija SPC optuživala predsjednika Đukanovića i njegove političke partnere za diskriminaciju i javno vrijeđanje crkve i njenih članova tvrdnjama da su “izdajnici”.
Stejt department navodi da su američka ambasadorka i drugi službenici ambasade sa vladinim zvaničnicima razgovarali o tome kako se tretiraju vjerske grupe, “o slučajevima vjerske diskriminacije, rastu vjerskih tenzija posle potpisivanja okvirnog sporazuma SPC i vlade, pitanjima restitucije i odnosima vjerskih grupa i vlade”.
Navodi se i da su se predstavnici američke ambasade zalagali za vjersku toleranciju u kontaktima sa predsjednikom i drugim vladinim zvaničnicima, uključujući i zvaničnike kabineta, Ministarstva za ljudska i manjinska prava, kancelarija gradonačelnika i opština širom zemlje.
Preporučeno
Ambasadorka i drugi službenici ambasade sastali su se sa predstavnicima svih glavnih vjerskih grupa, a redovni kontakti održavani su i sa liderima dvije male vjerske zajednice, navodi se u izvještaju.
