Uljarević: Mjesto inauguracije – politička, a ne bezbjednosna dilema

“Želim da nakon onakve pobjede, dobijemo jednu mirnu inauguraciju. Konsultovaću se sa nadležnima i Upravom policije i donijećemo odluku narednih dana”, rekao je Milatović 19. aprila.

On je tokom predizborne kampanje u martu imao neprijatnost na Cetinju kada je grupa građana pokušala da spriječi njegov promotivni skup.

Svečana ceremonija polaganja zakletve novog predsjednika Crne Gore tradicionalno se održava na Cetinju.

Da je Cetinje prirodna adresa za polaganje predsjedničke zakletve, Milatovića je podsjetio gradonačelnik Nikola Đurašković.

“Bila bi veoma loša poruka uraditi drugačije. To bi bilo otvoreno nipodaštavanje Cetinja i svojevrsni obračun sa gradom koji je istorijska i sadašnja prijestonica.”

Milatović je saopštio da sumnja u iskrenost poziva da se inauguriše na Cetinju, s obzirom da mu, kako je rekao, Đurašković nije čestitao izbor za predsjednika.

Mjesto ceremonije – politička, a ne bezbjednosna dilema

Dilema da li inauguracija novog predsjednika Crne Gore Jakova Milatovića treba da bude na Cetinju ili u Podgorici primarno je političkog, a ne bezbjednosnog karaktera, ocjenjuje direktorica Centra za građansko obrazovanje Daliborka Uljarević.

“Do sada nismo čuli konzistentnu i argumentovanu priču koja bi ukazala da tu postoje elementi koji se odnose na bezbjednost budućeg predsjednika”, navodi Uljarević za Radio Slobodna Evropa.

Ona ukazuje da ima dosta kontradiktornih izjava o mjestu inauguracije dok zvanično nema indicija da bi moglo biti problema navodeći da je i ministar policije rekao da će svečanost biti na Cetinju ukoliko Milatović bude to želio.

Grad inauguracija

Svečana ceremonija polaganja zakletve, tradicionalno se održava u Vladinom Domu na Cetinju, pred poslanicima, predstavnicima diplomatskog kora i gostima.

Cetinje je Ustavom Crne Gore definisano kao Prijestonica, gdje se nalazi i rezidencija predsjednika države u kojoj, između ostalog, prima akreditive novoimenovanih ambasadora.

Cetinje je vjekovima bilo sjedište crnogorskih vladika, a praksa inaugurisanja izabranih predsjednika u novijem vremenu u tom gradu počela je 1998. godine.

Tim povodom ministar unutrašnjih poslova Filip Adžić je saopštio, na sjednici skupštinskog Odbora za bezbjednost, da će Milatović biti inaugurisan tamo gdje on bude odlučio.

“Ako je njegova odluka na Cetinju, biće na Cetinju. Ako odluči da bude Podgorica, biće Podgorica. To treba da bude svečani čin, a Uprava policije ima pun kapacitet da omogući održavanje bilo kog događaja, a prije svega inauguraciju predsjednika države.”

A predsjednik Odbora za bezbjednost Milan Knežević, inače jedan od lidera proruskog Demokratskog fronta, se usprotivio mogućnosti da Milatović bude inaugurisan van Cetinja.

“Bilo bi važno da se čujemo tužilaštvo u vezi saznanja da se na Cetinju ne može izvršiti inauguracija “, rekao je Knežević.

I poslanik Demosa i nekadašnji diplomata Miodrag Lekić je ocijenio ‘krahom crnogorske države’ ukoliko bi se odložila li promijenila lokacija za inauguraciju predsjednika države.

Da li je Milatović poželjan na Cetinju?

U drugom krugu predsjedničkih izbora, koji su održani 2. aprila, oko 70 odsto građana Prijestonice Cetinje je podržalo kandidata Demokratske partije socijalista Mila Đukanovića, a oko 30 odsto Jakova Milatovića.

Tokom izborne kampanje, na Cetinju je oko pedesetak građana pokušalo da spriječi Milatovića da održi promotivni skup, a teži incident je spriječio špalir policajaca koji su odvojili demonstrante i Milatovićevo obezbjeđenje.

Povod za tadašnje nezadovoljstvo bila je i činjenica što je Jakov Milatović bio ministar u Vladi Zdravka Krivokapića koja je 5. septembra 2021. godine odobrila intervenciju policije nad demonstrantima na Cetinju koji su pokušali da spriječe ustoličenje mitropolita Srpske pravoslavne crkve Joanikija u Cetinjskom manastiru.

U protestima je povrijeđeno više desetina demonstranata, a na grad su bačene ogromne količine suzavca. Mitropolit Joanikije i patrijarh Porfirije su do Cetinjskog manastira umjesto kopnenim stigli vazdušnim putem, vojnim helikopterom kako bi izbjegli demonstrante.

Od početka višepartijskog sistema u Crnoj Gori, građani Cetinja su pružali otpor srpskoj nacionalističkoj ideologiji, protivili su se agresiji vojske tadašnje Jugoslavije i crnogorskih rezervista na Dubrovnik početkom 90-tih, kontinuirano protestvovali protiv ruske agresije na Ukrajinu.

Komentarišući mogućnost održavanja protesta dijela građana na Cetinju tokom inauguracije Milatovića, Daliborka Uljarević kaže da to ne treba da bude razlog da novi predsjednik zaobilazi taj važan događaj.

“Nisu rijetki slučajevi da predsjednički kandidati tokom kampanje imaju određene neprijatnosti u određenim sredinama. Takođe nije rijetko da tokom inauguracije bude određenih izraza nezadovoljstva. Najbitnije je da postoje uslovi da se sve to izrazi demokratski i nenasilno.”

Uljarević kaže da inauguracija predsjednika na Cetinju ima visok značaj, ne samo u crnogorskom već u istorijskom i širem kontekstu.

“Ne treba da dovoditi u pitanje odluku da se, uspostavljena, dobra i simbolički važna praksa – održi na Cetinju. Posebno je obavezujuća za Milatovića čija se pobjeda na izborima slavila zastavama druge države”, kaže Uljarević

Naime, pobjeda Milatovića u drugom krugu predsjedničkih izbora proslavljena kolonama automobila koje su kružile ulicama dominantno srpskim zastavama.

Uljarević dodaje i da Milatović ima obavezu da bude predsjednik svih građana Crne Gore, kako je u kampanji i obećavao.

Inauguracije, protesti i demonstracije

Ispoljavanje javnog nezadovoljstva izborom novog predsjednika i demonstracije tokom inauguracije nisu neuobičajene u Crnoj Gori.

Nezadovoljni što je tadašnji kandidat Momir Bulatović izgubio na predsjedničkim izborima, njegove pristalice su se sukobile sa policijom ispred sjedišta Vlade Crne Gore u Podgorici.

Sve se događalo dan pred inauguraciju tadašnjeg novoizabranog predsjednika Mila Đukanovića 14. februara1998. godine.

Bilans sukoba je bio više desetina povrijeđenih policajaca i nekoliko civila.

Inauguracija Đukanovića je održana na Cetinju, pod nezapamćenim mjerama obezbjeđenja policije naoružane dugim cijevima duž mangistrale Podgorica – Cetinje.

Inauguracija Filipa Vujanovića na Cetinju 2013. godine održana je uz demonstracije ispred Vladinog doma. Učesnici su protest nazvali “Marš protiv mafije”, a Vujanovićev inauguralni govor je praćen zvukovima pištaljki i truba.