On smatra da lider NSD Andrija Mandić sve radi kako bi produbio jaz između Spajića i opozicije, a istovremeno ruši rejting PES-a. Vujović, takođe, smatra da bivši DF i njihovi lideri kontinuirano opstruiraju put CG u EU lansiranjem pitanja poput rezolucije o Jasenovcu, zakona o dvojnom državljanstvu…

STANDARD: Da li je primjer Budve moguće primijeniti i na naredne lokalne izbore u Nikšiću, Mojkovcu..   

VUJOVIĆ: Ako pažljivo pogledamo proruska i prosrpska koalicija i sve partije koje su izašle iz njih, a koje su dovele do promjena 2020.godine, bilježe konstantan trend pada. Taj trend se naizled amortizovao tako što su stvarani novi politički subjekti, koji su redefinisanom političkom ponudom, u marketiškom smislu, privlačili nezadovoljne birače. Jedan od njih je naravno i Pokret Evropa sad, preko koje se povećala podrška tom bloku kroz populističke poteze i obećanja. Kako vrijeme prolazi ta se podrška nevjerojatno brzo troši, pa je partija koja je imala gotovo 25 odsto podrške za godinu i nešto,  prepolovljena.

I podrška Demokratskoj Crnoj Gori je prepolovljena. Za sada se samo drži bivši DF, ali samo zato što je u međuvremenu okupio dodatne političke partije, prosrpske i proruske orijentacije koje nijesu bile dio te priče na posljednjim parlamentarnim izborima. Tako se prividno stiče utisak da su održali podršku, a u stvari, kad saberete ove partije koje nisu prošle, kao što je to Vukšićev blok, pa partija bivšeg ministra pravde Leposavića.., onda je jasno da te kontinuirane podrške zapravo nema, a posebno ne rasta te koalicije. Sve ovo govorim referišući se u odnosu na Budvu gdje se prvi put desilo da neko iz srpske grupacije napravi dogovor sa građanskom, procrnogorskom opozicijom. I to je velika promjena.

Posebno treba akcentovati činjenicu da je Jovanović izdržao sve pritiske nekadašnjih političkih partnera, Srbije ali i Srpske pravoslavne crkve. Pritisak nije bio samo u medijskom iskazu, već je puno toga urađeno sa strane i ispod žita.

Sada je ključna stvar da DPS i partije i koalicije okupljene oko njih ne nastave staru praksu od prije deceniju kad su bili na vlasti i da ušuškani riješavaju klijentelističke zahtjeve, već da rješavaju probleme građana Budve. Od Budve treba da naprave model i primjer kako će biti u drugim opštinama, uključujući i nacionalni nivo.

Ako tu priliku propuste, onda neće moći ostvariti promjene u drugim gradovima. Budva je idealna platforma za takvu vrstu promjene, jer je opština koja ima novac a koja je imala nesposobnu i korumpiranu vlast previše dugo.

STANDARD: Može li se ovo smatrati nekim početkom jačanja koalicionog kapaciteta DPS-a i skidanje stigme kao nepoželjnog političkog partnera?

VUJOVIĆ: Od 2001. godine, kada je Narodna stranka istupila iz koalicije, odnosno kada su izvazvani izbori na kojima je koalicija DPS-a i SDP-a formirala prvo manjinsku, a 2002 većinsku vladu, ovo je prvi put da imamo jednu prosrpsku partiju  u koaliciionom aranžmanu sa DPS-om. Znači 24 godine DPS nije imao koalicioni aranžman sa prosrpskom partijom. Tako da ovo, DPS prije svih, može da koristi u anuliranju napada i stigmatizacije sa narativom da je antisrpska partija.

Ako bi se ovaj trend nastavio i u drugim opštinama, ne bih isključio promjenu i u Podgorici, posebno ako to bude pokazivali rejtinzi partija. Jakov Milatović je svjestan da je napravio ogromnu štetu za svoje dalje političke planove. Ako je pala prethodna vlast u Podgorici, ne vidim zašto se ne bi mogla desiti neka nova politička  kriza u Glavnom gradu, odnosno unutar sadašnje vladajuće koalicije.

Vjerujem da će ipak Nikšić dati dosta odgovora kao i Mojkovac. Postoje realne šanse da opozicija osvoji vlast u tim opštinama u narednom periodu, posebno ukoliko bi se pojavila Jovanovićeva lista u Nikšiću i ostvarila određeni rezultat. Do sad su prosrpske partije imale isključivo jedan, i to agresivan ton i poruku koji je dolazio iz Beograda, a koji je gotovo isključivao bilo kakvu saradnju sa građanskim partijama.

 Ako bi se to promijenilo, onda bi bilo puno više opcija koje bi mogle voditi promjene u smjeru u kome se sada kreće politička scena.

STANDARD: Da li može doći do nekog kompromisa između Vlade i opozicije?

VUJOVIĆ: Nakon jednog složenog ali uspješno realizovanog procesa, kao što je popis, bez obzira na sve manjkavosti,  napravljen je kompromis između vlasti i opozicije. Zato je bilo za očekivati da su dogovori mogući i o nekim drugim značajnim pitanjima. Ako tome dodamo da nema velike razlike između javno proklamovane platfome Vlade i stavova opozicije, onda je apsurdna činjenica da se Vlada i opozicija ne mogu dogovoriti i oko bitnijih pitanja.

Odgovor zašto je to tako možemo tražiti u Mandićevom permanentnom pravljenju političkih kriza. Te krize su usmjerene, ne samo na produbljivanju jaza između, prije svega PES-a i opozicije, već na rušenju rejtinga Spajićeve partije.

Podsjetiću, IBAR je bio ogroman uspjeh Vlade koji je na neki način omogućio ubrzavanje procesa pregovora. Zato je bilo logično a i sa pravom se očekivalo da Vlada na tom uspjehu plovi narednih, možda, i godinu dana. Umjesto toga, Mandić je napravio diverziju izglasavanjem deklaracije o genocidu u Jasenovcu čime je anulirao sav uspjeh Vlade dobijanjem IBAR izvještaja. Koje je nakon toga pričao o IBAR-u? Mandić je, dakle, fokusirao temu koja je bila u potpunosti kontra interesa Vladi premijera Spajića. I umjesto da rejting PES-a raste on je padao i to strmoglavo. Kad god je Vlada, odnosno Spajić, trebao da kapitalizuje neki realan uspjeh Vlade, Mandić je izlazio sa krizom, koja ruši tu priču. Tako da Mandić ne radi samo na produbljavanju jaza između PES-a i opozicije već i na rušenju samog rejtinga PES-a, posebno premijera. Sa jedne strane za DF je važno da PES ostane u njegovoj orbiti, odnosno da mu sruši mostove kao opoziciji, a sa druge strane da ga oslabi i sruši rejting PES-u i Spajiću da bi ga eliminisao kao mogućeg narednog premijera.

STANDARD: Zašto?

VUJOVIĆ: Zato što, ako bi se desili neki novi izbori, onda PES ne bi imao najviše glasova čak ni sa Demokratama. Ili čak i kada bi ta vlast imala nadpolovičnu većinu, što je veoma upitno, Spajić ne bi bio premijer, jer bi lista koju bi predvodio DF imala više glasova i Mandić bi tražio da on bude predsjednik vlade. U tom rušenju rejtinga PES-a najviše pomaže sam PES i  neki njihovi poslanici, koje ja zovem “jastrebovi DF-a”, jer više prate agendu DF-a nego svoje partije. Primjer je odnos prema studentskim protestima koji apsolutno nijesu imali za metu Spajića.

Meta im je bila, a i dalje jesu dvojica lidera Demokratske Crne Gore. Nije meta bila čak ni njihova partija, jer bi njihova mjesta pokrili njihovi partijski kadrovi a oni bili skrajnuti na druge pozicije. Međutim, poslanici PES-a neznaveno pokušavaju isturiti Spajića da i on bude uključen i bude jedna od meta protesta, što je apsurdno. Na taj način kao da žele da i oni ruše rajting PES-a. Da li to rade svjesno ili su to samo politički neiskusni pojedinci, ne znam. Mislim da ima i jednog i drugog.

STANDARD: Kako Vi vidite opozicionu blokadu, a sada i bojkot Skupštine?

VUJOVIĆ: Kad imate ovakvu vlast koja apsolutno ne želi dogovor ni oko čega, onda opoziciji ne preostaje ništa drugo nego da radikalizuje odnos kako bi privukla pažnju međunarodne zajednice. Opozicija ne može ćutke da prelazi preko inicijativa za uvođenje dvojnog državljanstva, zakona o stranim agentima, promjene vlasništva groblja i drugim najavljenim akcijama Mandića i bivših kadrova DF-a…. Koliko god građanskim i procrnogorskim partijama bio prioritet da CG uđe u EU, to ništa ne bi značilo, ako bi Mandič uspio da uvede u birački spisak 400.000 lažnih birača koje bi autobusima dovodili iz Srbije i koji bi odlučivali o svemu u Crnoj Gori.

Ako vlast opoziciji ne omogućava da kroz institucionalni dijalog dolaze do dogovora, onda vlast gura opoziciju da koristi vaninstitucionalni, vansistemski pristup kako bi se nametnula agenda Vladi da pregovara. I to se dešava.

STANDARD: Da li Brisel ima dovoljno sluha za naše problem?

VUJOVIĆ: Moramo biti svjesni da Brisel doživljava  Crnu Goru kao projekat. Cilj toga projekta je Crna Gora u EU u 2028. godine i oni će sve uraditi da se to desi, zanimarujući pitanja koja su, iz njihove perspective, nebitna, a koja bi mogla da ugroze taj projekat.

Ako se zatvaraju poglavlja, ako držimo tempo koji je zacrtan, oni će veliki broj tih pitanja staviti po strani.

Dakle, oni neće čuti opoziciju kada kaže – znate kako, u Šavniku nije završen izborni proces. Ali, ako imate blokadu Skupštine, koja znači da se ugrožava dinamika integracionog procesa, to veoma čuju  i što ih motiviše da se dođe do rješenja, jer u krajnjem to remeti planove zvaničnog Brisela.

Ulazak Crne Gore u EU bi bio ogromni uspjeh, ne samo za Crnu Goru, nego i za EU, za procese integracije. To bi bio akcelerator promjena na Zapadnom Balkanu, to je rušenje moći Vučića u regionu…, veliki njegov neuspjeh i tako dalje. Opozicija mora, kao neka građanska, proevropska opcija u Crnoj Gori, da balansira između toga.

S jedne strane, da koristi energiju  EU da pozitivno mijenja stvari u Crnoj Gori, da se nastavi proces usvajanja evropskih vrijednosti i standarda, a sa druge strane, kada se dotaknu neke crvene linije, alarmira Brisel, uključujući i takve akcije kao što su protesti, blokade ulica, Parlamenta…

STANDARD: Da li je Brisel alarmiran?

VUJOVIĆ: Smatram da je opozicija trebala isključivo selektivno da blokira neke procese. Na primjer kada je Marta Kos bila na sjednici Skupštine nije je tu sjednicu trebalo bojkotovati. Znači ne treba  bojkotovati sve. U svakom slučaju alarmiran je Zapad i oni vide da ovdje postoji veliki problem. Sastanci između lidera opozicije Živkovića i Spajića kod ambasadora EU su pokazali da se opozicija i Spajić mogu dogovoriti oko svega. I da tu nema značajnijeg problema. Problem se javlja unutar vladajuće koalicije jer Mandić ne smije ni po koju cijenu dozvoliti da se napravi neki dogovor između njih.

I zbog toga je reakcija Mandića bila da se napravi skandal i sukob u Budvi, da se radikalizuje odnos između Spajića i opozicije izbacivanjem poslanika opozicije, uz njegovu jasnu poruku da neće dozvoliti parcijalne razgovore i dogovore između dijela vlasti i opozicije.

STANDARD: Blokada Skupštine i bojkot nastali su nakon odluke Ustavnog odbora o penzionisanju jedne sutkinje. Šta je zapravo bio krajnji cilj takve odluke?

VUJOVIĆ: Odluka Ustavnog odbora je dovela do svega ovoga. Svi smo smatrali da je to potez DF-a, jer je čak u Ustavnom odboru jedan od od poslanika PES-a jasno govorio da je to neustavno. Onda smo imali intervju Milana Kneževića, koji kaže da je to inicijativa i projekat PES-a. Tu dolazimo do apsurda, jer izgleda da PES minira samog sebe, što je prosto nevjerojatno.

Ključna motivacija za takvu odluku Ustavnog odbora i Skupštine je bila kontrola okončavanja izbornih procesa i strah da bi moglo doći do promjene vlasti u Kotoru, koji je za Demokrate ekstremno važan. Jer ne zaboravimo uspjeh Demokrata je počeo sa tri opštine na primorju, a to su Budva, Kotor i Herceg Novi.

Vidjeli smo u slučaju Budve da su se sveli na dva odbornika, da je to totalni fijasko, pa onda značajan pad i u Kotoru. Ukoliko bi ga izgubili njhova pregovaračka pozicija, za neke druge pregovore, bi bila slaba. Tada bi bili svedeni na jednu od mnogobrojnih prosrpskih partija i zato im je veoma važno da se sačuvaju u Kotoru.

STANDARD: Bošnjačka stranka, njihova uloga u vlasti?

VUJOVIĆ: Mislim da BS plaća političku cijenu toga što je ušla u koalicione aranžmane sa prosrpskim partijama i da se ti aranžmani svode isključivo na klijentelistički odnos. Nema nikakvog programskog zadovoljenja. Dobili su puno pozicija koje njima relano, po rejtingu i snazi, ne pripadaju. Reći će da su nešto uradili u Rožajama, Plavu…. ali realno ta njihova bespogovorna spremnost da slijede DF-ovu agendu kako bi ostali što duže u vlasti, pravi štetu partiji. To se već vidi u više lokalnih izbora gdje gube povjerenje građana. BS će biti pred velikim izazovom i izborom iz prostog razloga što za takvu politiku nemaju podršku dijaspore, Islamske zajednice a ni velikog broja birača. Oni su na prošlim izborima dobili šest odsto, ali su sada dobili i konkurenciju u partiji gospodina Seada Šahmana, koja se prema onome što znam veoma širi i jača infrastrukturu uz pomoć dijaspore. Lagano je biti jedina partija jedne nacionalne zajednice, ali kad dobijete konkurenciju onda počnete plaćati cijenu za neke poteze koje ste radili dok ste bili monopolista a protivno