On je pozvao policajce da ne prave pritisak na građane koji su ih prijavili nadležnim tijelima zbog povrede ljudskih prava na Cetinju 5. septembra, kada je brutalnom silom razbijen građanski protest organizovan u znak otpora odluci nove crnogorske vlasti i Beograda da se u Cetinjskom manastiru ustoliči mitropolit crnogorsko-primorski Crkve Srbije Joanikije Mićović.

POZIVI

Pobjedi je juče iz Uprave policije saopšteno da se Zeković njima nije obraćao ovim povodom, te da nemaju saznanja o pritiscima određenih policajaca na građane.

” Odjeljenje za unutrašnju kontrolu policije – Ministarstvo unutrašnjih poslova je sprovodilo i spovodi aktivnosti u odnosu na kontrolu primjene policijskih ovlašćenja, odnosno upotrebu sredstava prinude u odnosu na čije nalaze će Uprava policije postupiti u skladu sa zakonom, uključujući i podnošenje odgovarajućih prijedloga za pokretanje disciplinskih postupaka”, odgovorili su na naša pitanja.

Zeković je, s druge strane, za Pobjedu kazao da je dvoje podnosilaca pritužbi na postupanje policije na Cetinju 5. septembra „kontaktirano od strane policijskih službenika sa molbom da povuku“ prijave.

” Pojasnili su da su bili prinuđeni da postupe po naređenju svojih starješina i da su sada u situaciji koja bi mogla da se okonča i gubitkom posla, jer su i ranije dovođeni u vezu sa prekoračenjem ovlašćenja”, objasnio je Zeković.

Kaže da su građani odbili da im pomognu povlačenjem pritužbi, te da se on nada da će i ostati pri tom stavu.

” Zato sam i javno pozvao da se obustave pritisci i kontakti te vrste. Takva vrsta apela u konkretnoj situaciji je zapravo i jedina vrsta oruđa koja je na raspolaganju aktivistima za zaštitu ljudskih prava”, istakao je on.

Duže od dvije decenije, podsjeća Zeković, kontinuirano se bavi monitoringom policije i, kako kaže, sa razočaranjem konstatuje da nakon prošlogodišnjih izbora i promjene vlasti nije došlo do promjene policijske kulture koja je i dalje pogubna po zaštitu ljudskih prava.

” Porazno je da nijedan policijski službenik nije otvoreno progovorio o prekoračenju policijskih ovlašćenja na Cetinju. Ključni problem crnogorske policije i dalje ostaje sakriveno neprofesionalno ponašanje policijskih službenika i policijska kultura koja podstiče odsustvo odgovornosti i ćutanje o nezakonitim aktivnostima”, dodaje on.

Kategoričan je da je „takvu kulturu podržala i politički zacementirala Vlada premijera Zdravka Krivokapića kroz sprovođenje nagrađivanja svih policijskih službenika koji su djelovali na Cetinju 5. septembra“.

” Na taj način su unaprijed obesmišljeni svi postupci provjera postupanja policije koji se vode od strane unutrašnje i građanske kontrole, ombudsmana ili državnog tužilaštva”, upozorio je Zeković.

Posredstvom Crnogorskog helsinškog odbora građani su podnijeli više od 40 pritužbi unutrašnjoj i građanskoj kontroli policije i zaštitniku ljudskih prava i sloboda zbog neprofesionalnog i protivzakonitog postupanja policije na Cetinju 5. septembra.

AKCIJA

U zoru, 5. septembra, policija je žestoko nasrnula na građane – ogromnim količinama suzavca, šok i „fleš“ bombi, te gumenim mecima rastjerani su ljudi koji su mirno iskazivali protest na Dvorskom trgu, pored kojeg je i Cetinjski manastir. Grad je duže od četiri sata bio zasut hemijskim sredstvima – od momenta kada je donešena odluka da Mićović do Cetinja bude transportovan vojnim helikopterom do trenutka kada je ovom letjelicom „evakuisan“ natrag u Podgoricu.

Snagama bezbjednosti ključno je bilo da na Dvorskom trgu naprave „brisani prostor“ kako se velikodostojnici Crkve Srbije ne bi ni na koji način suočili sa otporom Cetinja zbog njihove sramne odluke kojom su željeli da ponize i prijestonicu i Crnu Goru.

Plan Beograda i Crkve Srbije bio je da Mićović i patrijarh srpski Porfirije Perić u crnogorsku prijestonicu ušetaju iz Podgorice preko Belvedera i da procesija prođe cetinjskim ulicama do Manastira, ali građani su ih osujetili, barikadama koje su napravili. Na prvoj liniji odbrane grada od poniženja bio je još od 4. septembra popodne živi štit – desetine žena tijelima su prepriječile magistralni put.

Procjena bezbjednosnih službi u susret ustoličenju, kako javne tako i tajne policije, bila je da je ovaj čin novi ogroman bezbjednosni rizik, ali premijer Zdravko Krivokapić, kojeg je na tu poziciju i dovela Crkva Srbije, bio je odlučan da se hirotonija obavi u Cetinjskom manastiru i po cijenu građanskog mira u Crnoj Gori.

Prema dostupnim informacijama, napad policije na građane naložio je lično on, a akcijom je, nezakonito, rukovodio njegov tim – direktor Agencije za nacionalnu bezbjednost Dejan Vukšić, ministarka odbrane Olivera Injac, poslanici Marko Milačić i Momo Koprivica, ministri finansija i socijalnog staranja i ekonomskog razvoja Milojko Spajić i Jakov Milatović, generalna sekretarka Vlade Žana Milačić i šefica kabineta premijera Ivana Malović.

Oni su, mimo zakonskih ovlašćenja, donosili odluke o akciji na Cetinju, ali do danas niko zbog toga nije pozvan na odgovornost.

Potpredsjednik Vlade i koordinator službi bezbjednosti Dritan Abazović, ministar unutrašnjih poslova Sergej Sekulović i direktor Uprave policije Zoran Brđanin nijesu bili sa njima, već su boravili u drugoj kancelariji i odvojeno od njih pokušavali da utiču na događaje.

Javnosti nikada nije pojašnjeno zašto je policija, u potrazi za građanima, upadala u svaku uličicu u centru Cetinja i sve koje zateknu, pa čak i starije, zasipala suzavcem i ostalom hemijom. Do danas niko nije odgovarao ni zbog toga što je policija tog jutra suzavcem blokirala i prilaze zdravstvenim ustanovama u prijestonici, pa su mnogi građani ostali uskraćeni za medicinsku pomoć dok akcija nije obustavljena.

Desetine građana su povrijeđene, ali procesuiranih policajaca zbog prekoračenja ovlašćenja i primjene nepotrebne sile – nema.

Uprava policije je 22. septembra članovima skupštinskog Odbora za bezbjednost i odbranu dostavila dokument koji je uradio njen tim povodom događaja na Cetinju u kojem je građanski protest predstavljen kao skup ekstremista.

Nova vlast pokušava i da napravi krivičnu prijavu kojom bi građane okupljene na Cetinju 4. i 5. septembra i zvanično proglasili ekstremistima i teroristima, a na spisku „za odstrijel“ su i neki ugledni građanski aktivisti.

Policajci koji su bili uključeni u akciju na Cetinju, po nalogu Krivokapića, nagrađeni su novcem građana Crne Gore pola miliona eura neto, odnosno milion bruto. 

Obaveza odbijanja protivzakonitih naređenja

Aleksandar Saša Zeković istakao je za Pobjedu da su policajci bili dužni da odbiju protivzakonita naređenja starješina.

” Pozivam ih da umjesto pritiska na građane kontaktiraju Osnovno državno tužilaštvo na Cetinju i upoznaju ih sa izdatim naređenjima i odgovornošću starješina u vezi sa prikrivanjem upotrebe hemijskih sredstava i gumene municije i ispaljivanja istih direktno u tijela građana koji nijesu pružali nikakav otpor”, naglasio je Zeković.