“Boing” na ozbiljnom testu: Sve više država prizemljuje njihove avione

Aviokompanije širom svijeta prizemljile su avione tipa “Boing 737 maks 8”, dok se ne otkrije uzrok pada aviona “Etiopijan erlajns” u kojem je stradalo 157 ljudi u neđelju.

Čak je i američka Federalna vazduhoplovna administracija saopštila da želi da „Boing“ obavi „promjene dizajna“ do sljedećeg mjeseca, iako smatra da su letjelice funkcionalne.

Pojedine civilne avijacije država i aviokompanije iz Kine, Meksika, Australije, Singapura, Norveške, Vijetnama, Indonezije, Etiopije, Malezije, sa Kajmanskih ostrva, iz Brazila, Mongolije, Maroka, Omana, Južne Koreje, Velike Britanije, Tajlanda, Njemačke i Južne Afrike prizemljile su letjelice “Boing 737 Maks 8“, dok čekaju na bezbjednosni pregled.

Velika Britanija je svojim potezom postala prva država EU koja se priključila zabrani.

Kineska civilna avijacija se odlučila prva na ovaj potez, kada je sa neba sklonila avione tipa “Boing 737 maks 8”. Kineski potez bio je motivisan, prema onom što su kineski zvaničnici i piloti rekli, zbog dvosmislenosti američkih zvaničnika i “Boinga” u odgovoru na bezbjednosne upite iz Kine nakon pada “737 Maks 8” u Indoneziji prošlog oktobra.

Zvaničnici južnokorejske aviokompanije “Easter jet” kažu da su se na takav korak odlučili zbog zabrinutosti klijenata.

Aviokompanije u Kini i Indoneziji, kompanija “Aeromeksiko”, brazilska “Gol”, kao i indijska “Jet aviokompanija” su takođe prizemljile svoje “Boinge”.

Australija je otkazala sve letove “Boinga 737 maks 8” koji ulaze ili izlaze iz zemlje.

Iz Boinga su rekli da nema potrebe za povlačenjem aviona i da neće slati nova uputstva kupcima. Poslali su tehnički tim na mjesto nesreće kako bi pomogli istrazi.

“Boing” je suočen sa bezbjednosnim pitanjima oko njegovog sistema za kontrolu leta, za koji se smatra da je uzrok nesreće i u Etiopiji i u oktobru prošle godine u Mediteranu.

Njihov najprodavaniji putnički avion našao se “na tapetu” nakon druge smrtonosne nesreće za manje od pet mjeseci. U oba slučaja do nesreće je došlo svega nekoliko minuta nakon polijetanja. U međuvremenu, Etiopija je pronašla crne kutije i očekuje se da će se saznati uzrok nesreće u kojoj nije bilo preživjelih.

“Do tada, “Boing 737 Maks 8” nije bezbjedan za let”, kaže stručnjak za vazduhoplovstvo Mari Skijavo, bivša glavna inspektorka američkog Ministarstva transporta i dodaje da bi bilo odgovorno prizemljiti sve avione ovog modela dok se ne ustanovi uzrok nesreće.

“Boing” je potvrdio kasno sinoć da će izvršiti softversko unaprjeđenje aviona “737 maks 8”, nekoliko časova nakon što je američka Federalna administracija za avijaciju objavila da će zatražiti “dizajnerske promjene” u avionu do aprila.

Tek u avgustu će biti poznato zašto se krajem prošle godine u Mediteransko more srušio “Maks 8” kompanije “Lajon er”. Ta istraga, čiji se rezultati očekuju u avgustu, pokazaće da li je posada mogla da povrati kontrolu nad avionom, ili je greška u senzoru bila uzrok fatalnog incidenta.

“Treba da se sprovede zvanična istraga nove nesreće. Važno je sada ne spekulisati o mogućim uzrocima. Finalni, zaključni izvještaj tek treba da se objavi povodom slučaja “Lajon era”. Dvije nesreće sa potpuno novim modelom aviona u ovako kratkom vremenu su bez presedana. Ovo će neminovno uticati na povjerenje u porodicu “737 Maks”, kazao je Greg Voldron, zvaničnik firme za istraživanje avijacije u Aziji “FlajtGlobal”.

Let ET302 srušio se blizu grada Bišoftu, 60 kilometara jugoistočno od Adis Abebe, šest minuta nakon polijetanja. Pilot je prijavio poteškoće i zatražio da se vrati u etiopsku prijestonicu. Vidljivost je bila dobra, ali je kontrolor leta izvijestio da je vertikalna brzina aviona bila nestabila nakon poletanja.

Pilot – kapetan Jared Getačev, imao je više od 8.000 sati leta. U avionu je bilo putnika iz 35 zemalja, uključujući 32 Kenijca, 18 Kanađana, sedam Britanaca i jednog Srbina. Najmanje 19 žrtava bile su povezane sa Ujedinjenim nacijama. Slovački parlamentarac Anton Hrnko izgubio je ženu i dvoje djece na ovom letu.

U Etiopiji je prekjuče proglašen nacionalni Dan žalosti. Nakon nesreće, “Etiopijan erlajns” prizemljio je čitavu svoju “Maks 8” flotu. Avion koji je pao je jedan od šest ove kompanije, od 30 naručenih u okviru širenja poslovanja.

Prošao je kroz “rigorozne provjere” 4. februara, istakli su iz kompanije. “Etiopijan erlajns” ima dobar bezbjednosni dosije, izuzev nesreće 2010, kad je njihov avion srušio u Mediteransko more, nakon polijetanja iz Bejruta.

“Iako još ne znamo šta je uzrok nesreće, odlučili smo da prizemljimo te avione radi predostrožnosti”, saopšteno je iz aviokompanije.

OTKAZANO LANSIRANJE “777X”

Sam “Boing” je u ponedjeljak otkazao lansiranje svog ogromnog, novog modela “777X”. Iz kompanije su prošle neđelje saopštili da će svoj “777X”, u koji staje čak 425 putnika, predstaviti svijetu u sredu.

Portparol “Boinga” nije rekao za kada je pomjeren ovaj događaj. Iz kompanije su rekli da je istraga o padu aviona “Etiopijan erlajnsa” u preliminarnoj fazi i da nema potrebe da se objavljuje novo uputstvo za operatore o “Maks 8”, na osnovu dosadašnjih informacija.

“Bezbjednost je naš prioritet i preduzimamo sve mjere da potpuno shvatimo sve aspekte ove nesreće. Blisko sarađujemo sa istražnim timom i regulatornim agencijama”, istakao je portparol “Boinga”.

Istragu nesreće u Etiopiji vodiće tamošnje vlasti, u saradnji sa timom stručnjaka iz “Boinga” i članovima Bezbjednosnog odbora američkog Ministarstva transporta. Prioritet za istražitelje biće da prouče dvije crne kutije iz aviona – jednu sa podacima a drugu sa audio snimcima pilota, koje su juče pronađene.

U međuvremenu, akcije “Boinga” pale su 10 odsto na preliminarnom trgovanju prije današnjeg otvaranja berze.

Dionice kompanije su na Njujorškoj berzi izgubile 9,12 odsto vrijednosti, spustivši se na 384 dolara po akciji.

“Boing” je lansirao “737 Maks” krajem avgusta 2011, sa 500 narudžbina od pet mušterija.

Ovo je bio odgovor na model evropskog rivala “Erbasa SE” A320 i iako se pojavio na tržištu devet mejseci kasnije sakupio je 5.000 narudžbi.

Serija “737 Maks” je najprodavanija u istoriji kompanije, a “Maks 8” i “Maks 9” su već u upotrebi.

Njima će se kasnije ove godine pridružiti “Maks 7”, a “Maks 10” 2020.

Izvor: CNN/BBC/The Washington Post/Blic