Video
Stručnjaci Svjetske zdravstvene organizacije i američki Centar za kontrolu i prevenciju bolesti u Atlanti smatraju da je nova pandemija gripa, ako ne neizbježna, onda svakako vjerovatna.
Ako bi čovječanstvo pogodio virus, koji bi po svojoj ubojitosti bio sličan onome iz 1918. godine, umrlo bi između 20 i 100 miliona ljudi. Ali, nije virus influence jedini koji prijeti čovječanstvu — prema SZO, od početka osamdesetih pojavilo se 39 novih bolesti koje su uglavnom prešle sa životinja na ljude.
Mnogi od novih virusa koji su zaprijetili čovječanstvu zapravo su „stari“, jer kod životinja postoje već vjekovima. Najbolji primjer za to je HIV, uzročnik side, koji je nasljednik SIV-a, virusa koji nose šimpanze u Kamerunu. Naučnici smatraju da je do transformacije „miroljubivog“ SIV-a (nije opasan za šimpanze) u zloglasni HIV došlo prije sedamdesetak godina, kada je počelo krčenje šuma i gradnja saobraćajnica u Africi.
Ovo su neki od najopasnijih virusa koje su stručnjaci prozvali „jahačima apokalipse“.
Lasa
Godišnje umire oko 5.000 ljudi.
Prvi slučaj zaraze kod ljudi zabilježen je kod jedne medicinske sestre u nigerijskom gradiću Lasa 1969. godine. Virus prenose glodari u zapadnoj Africi, posebno jedna vrsta pacova koji živi u kućama. Lasa izaziva povraćanje i proliv i hemoragičnu groznicu. Godišnje se tim virusom zarazi oko 300.000, a umre oko 5.000 ljudi.
Marburg
Stopa smrtnosti 90 odsto.
Virus je dobio ime po njemačkom gradu Marburgu, gdje se pojavio 1967. godine kod zaposlenih u jednoj laboratoriji koji su radili istraživanja sa zaraženim zelenim majmunima iz Ugande. Od marburške groznice je tada stradalo sedam ljudi. Virus marburg izaziva hemoragičnu groznicu, bolest obilježenu teškim krvarenjem, otkazivanjem organa i, u mnogim slučajevima — smrću. Stopa smrtnosti od marburga kod zaraženih osoba je 90 odsto. Ove je jeseni u Ugandi od marburške groznice umrlo troje, dok je više od 100 ljudi u karantinu pod ljekarskim nadzorom.
Nipa i hendra
Opasnost skrivena u slijepim miševima.
Kao inspiracija za film „Zaraza“ Stivena Soderberga iz 2011. godine poslužio je virus nipa, koji se 1998. godine pojavio u istoimenom selu u Maleziji. Taj virus prenose slijepi miševi, a te godine je nipa prvo ubio hiljade svinja, da bi već za nekoliko nedjelja „skočio“ na čovjeka i usmrtio stotinak ljudi. Nipa je ubrzo svrstan u četvrtu, najvišu kategoriju biološke opasnosti, što znači da se proučava u specijalnim laboratorijama uz najveće moguće mjere opreza. Bliski rođak nipe jeste hendra, virus koji je 1994. godine u Australiji s konja prešao na čovjeka i usmrtio nekoliko ljudi. Virus hendra, takođe, prenose slijepi miševi koji žive u južnoj Aziji.
Krimsko-kongoanska hemoragična groznica
Postoji na Balkanu.
Prvi je put opisana 1944. godine na Krimu, a zatim je 1969. godine zabilježena u Kongu. Međutim, posljednjih desetak godina bolest se pojavila u jugoistočnoj Evropi, Grčkoj, Albaniji i Bugarskoj, a u Srbiji na Kosovu. Divlje i domaće životinje, poput ovaca i goveda, prirodni su rezervoari virusa koji se smatra jednim od profitera klimatskih promjena i globalnog zagrijavanja. Zaraza se prenosi ubodom inficiranog krpelja ili direktnim kontaktom s krvlju zaraženih životinja, najčešće pri klanju. Virus kod zaraženih ljudi najčešće izaziva blagu groznicu, ali neki sojevi mogu da rezultiraju hemoragičnom groznicom i otkazivanjem organa.
Zika
Prenose ga tropski komarci.
Virus je porijeklom iz Afrike, a nazvan je prema tropskoj šumi Zika u blizini jezera Viktorija u Ugandi, gdje je 1947. godine prvi put izolovan kod majmuna. Virus zika se zatim proširio duž ekvatorijalne Afrike i kasnije po Aziji, Polineziji i prije nekoliko godina u Americi. Prenosi ga tropski komarac aedes aegupti. Zaraza se kod ljudi javlja nakon uboda agresivne ženke komarca. Većina zaraženih ne primjećuje nikakve simptome, ali zika je vrlo opasan za trudnice jer zaraza tim virusom u trudnoći može da rezultira rađanjem djece s mikrocefalijom. Riječ je o rijetkoj urođenoj deformaciji kod koje se, zbog nenormalnog razvoja ploda u materici, dijete rađa s manjom glavom i oštećenjima mozga.
Denga groznica
Godišnje se zarazi više od 50 miliona ljudi.
Denga groznica je poznata i kao kostolomna groznica. Riječ je o tropskoj bolesti koju uzrokuje virus denge, a prenose ga tropski i tigrasti komarac. Simptomi su visoka temperatura, glavobolja, bolovi u mišićima i zglobovima i osip sličan ospicama, a u težim se mogu javiti jaka krvarenja koja rezultiraju smrću. Godišnje se denga groznicom zarazi između 50 i 100 miliona ljudi.
Ebola
„Rezervoar“ su slijepi miševi.
Pojavila se 1976. godine u jednom selu uz obalu rijeke Ebole u Kongu, a nakon toga je zabilježeno dvadesetak epidemija te bolesti u Africi. Najgora i medijski najeksponiranija bila je epidemija u zapadnoj Africi, koja je od 2013. do 2016. godine odnijela živote 11.300 ljudi. Ipak, globalizacija i gusti avionski saobraćaj tada su rezultirali s nekoliko slučajeva ebole na zapadu. Najvjerovatniji „rezervoar“ virusa su voćni slijepi miševi.
Preporučeno
Ljudi se zaraze kontaktom s krvlju, organima ili drugim tjelesnim tečnostima zaraženih šimpanzi, gorila, slijepih miševa, majmuna, šumskih antilopa i drugih vrsta. Simptomi bolesti su: visoka temperatura, groznica, bolovi u mišićima, glavobolja, povraćanje i proliv i, na kraju, obilno krvarenje, koma i smrt, piše “Sputnjik”.
