Video
Francuska je zemljama članicama Evropske unije (EU) poslala takozvani “non-paper” u kome se traži “obnovljeni pristup” u procesu proširenja prema zemljama Zapadnog Balkana. Od Evropske komisije (EK) se traži i da do januara 2020. godine objavi novu metodologiju u pristupnom procesu koja bi se primjenjivala prilikom otvaranja pristupnih pregovora sa zemljama kandidatima.
Radio Slobodna Evropa (RSE) imao je uvid u ovaj dokument u kojem se naglašava da su “prespore” duboke političke, ekonomske i socijalne transformacije, koje su potrebne za buduće pristupanje Evropskoj uniji, te da su nedovoljne konkretne koristi za građane u zemljama kandidatima.
U ovom dokumentu, zvanični Pariz potvrđuje “nedvosmislenu podršku” evropskoj perspektivi zemalja Zapadnog Balkana i smatra da cijeli region pripada Evropi po svojoj istoriji, kulturi i geografiji.
“Bliže veze sa Evropskom unijom jedini su način da se ove države konsoliduju, zasnivajući se na vladavini zakona i otvorenim i pluralističkim društvima, baveći se svojim ekonomskim i socijalnim razvojem”, stoji u francuskom dokumentu.
Principi na kojima Pariz insistira
Naime, prema francuskom stajalištu, takozvani obnovljeni pristup trebalo bi da se zasniva na četiri principa, koji obuhvataju: stepeno udruživanje, strože uslove, opipljivu korist i reverzibilnost.
“Krajnji cilj bi bio puno i potpuno pristupanje”, podvlači se u ovom dokumentu.
Cjelokupan proces pridruživanja prema francuskom stajalištu bi trebalo da bude “postepeniji i podsticajniji”.
“Jednom kada se pregovori otvore, proces integracije se više ne bi zasnivao na otvaranju velikog broja tematskih poglavlja, već na nekoliko uzastopnih faza, koje bi formirale koherentne blokove politika i šemu koju je EU uspostavila, imajući u obzir specifične karakteristike svakog kandidata, gdje je to prikladno”, stoji u dokumentu.
Vladavina prava i osnovna prava, prema francuskom predlogu, ostali bi integralni zahtjev od trenutka otvaranja pregovora i ostali bi takvi u svim oblastima tokom procesa.
Takođe se predviđa da bi prelazak iz jedne faze u drugu bio detaljno izložen, a uglavnom bi se zasnivao na “stalnom, nepovratnom napretku u oblasti vladavine prava”.
Kandidatske zemlje bi morale da prilagode svoje institucionalne i administrativne sposobnosti potrebi efikasnog učešća u različitim politikama. A konačno pristupanje, prema francuskom predlogu, odlučiće se na osnovu ispunjavanja opipljivih ciljeva ekonomske i socijalne konvergencije.
Francuska predviđa i dodatnu finansijsku pomoć u predpristupnom procesu za Zapadni Balkan što podrazumijeva veće predpristupne instrumente, ali i pristup strukturalnim fondovima koji su sada rezervisani samo za zemlje članice EU.
Ograničavanje pristupanja
Ključni predlog francuske države tiče se usvajanja principa reverzibilnosti jer se smatra da bi to obezbijedilo kredibilitet i podsticajnu prirodu procesa.
Zvanični Pariz je mišljenja da je ovaj princip potreban za rješavanje situacija u kojima država kandidat, djelimično ili uopšte ne ispunjava određene kriterijume, ili prestaje da ispunjava preuzete obaveze.
U tom slučaju, prema francuskom dokumentu, odgovor EU bi bio postepen i proporcionalan veličini i ozbiljnosti propusta, a kretao bi se od obustave finansijske pomoći, pa sve do opšte suspenzije, u slučaju da su dovedene u pitanje osnovne vrijednosti Evropske unije.
Koja je snaga „non-paper“ dokumenta
“Non-paper” je, inače, neformalni dokument koji se uglavnom iznosi u zatvorenim pregovorima unutar institucija EU, posebno među zemljama članicama i ima za cilj postizanje dogovora o nekom spornom političkom pitanju.
Francuska strana je u više navrata isticala neophodnost promjene pristupa u pregovorima o članstvu, te je otvaranje novih pregovora uslovljavala promjenom metodologije. Ovo je bio razlog zašto je Francuska na samitu Evropskog savjeta polovinom oktobra blokirala odluku o otvaranju pristupnih pregovora sa Sjevernom Makedonijom i Albanijom.
Preporučeno
Izvor: Radio Slobodna Evropa
