On je u redovnom šestomjesečnom izveštaju o radu Unmika naveo da su, uprkos izvjesnom napretku u sprovođenju sporazuma postignutih uz posredovanje EU, tenzije između Beograda i Prištine povećane, a da je bezbjednosna situacija na sjeveru Kosova ostala “osjetljiva”.

Iz UN naveli su da je Guteres u izvještaju za period od 19. septembra 2023. do 15. marta 2024. godine, koji treba da bude razmotren na sjednici Savjeta bezbjednosti UN u ponedjeljak, 22. aprila, izrazio zabrinutost zbog primjene nove regulative o platnom prometu koja je, kako je naveo, uticala na ekonomska i socijalna prava Srba i drugih nevećinskih zajednica, posebno najugroženijih.

Generalni sekretar UN navodi da je uredba takozvane centralne banke u Prištini, koja određuje evro kao jedinu valutu za gotovinske transakcije od 1. februara, “dodatno zaoštrila odnose dvije strane”.

Guteres je pozvao na hitan razgovor o otvorenim pitanjima u okviru Dijaloga Beograda i Prištine uz posredovanje EU, kako bi se osigurala prava svih pogođenih zajednica i kako bi se zaštitile najugroženije grupe.

Osim toga, Guteres je pozvao strane da ponovo potvrde svoju posvećenost Dijalogu i da u potpunosti sprovedu postojeće sporazume, uz napomenu da bi obje strane trebale da imaju “otvoren i inkluzivan pristup”.

Napominjući da su podnesene peticije za opoziv gradonačelnika u četiri opštine na sjeveru Kosova, Guteres je istakao važnost blagovremenog održavanja lokalnih izbora u ovim opštinama, uz učešće Srba, “kako bi tenzije bila ublažene i kako bi se krenulo naprijed”.

“Inkluzivnost izbora i njihovo sprovođenje u bezbjednom i mirnom okruženju su od ključne važnosti za uspostavljanje opštinskih institucija koje reprezentuju lokalne zajednice”, navedeno je u izvještaju.

Guteres je pozdravio napredak postignut krajem 2023. godine u sprovođenju sporazuma postignutog uz pomoć EU, uključujući primjenu energetske mape puta i carinski sporazum i recipročno omogućavanje slobode kretanja za vozila.

“Stalno konstruktivno angažovanje usmjereno na obezbjeđivanje kontinuiranog sprovođenja ostaje apsolutno neophodno za sprečavanje bilo kakvog ponovnog zaoštravanja napetosti i obnavljanje sukoba”, naveo je Guteres.

U izveštaju, u kojem se detaljno iznosi hronologija događaja u šestomjsečnom periodu, navode se, između ostalog, događaji u Banjskoj, predstavljanje nacrta prijedloga statuta za osnivanje ZSO, vanredna sjednica Savjeta bezbjednosti UN koja je održana nakon što je Priština usvojila uredbu kojom se zabranjuje dinar, te sakupljanje potpisa za smjenu gradonačelnika na sjeveru Kosova.

Guteres je najoštrije osudio, kako je naveo, ozbiljan bezbjednosni incident 24. septembra u Banjskoj, koji je doveo do tragičnog gubitka života i pozvao na završetak istrage i “privođenje počinilaca pravdi bez odgađanja”.

Generalni sekretar je ponovio da prostorije i imovina UN ne treba da budu meta upada i pozvao nadležne vlasti u Prištini da pruže podršku Unmiku u obnavljanju punog i nesmetanog pristupa svojim prostorijama na sjeveru srpske pokrajine.

On je pozdravio volju privremenih institucija u Prištini o sprovođenju odluke ustavnog suda o imovini manastira Visoki Dečani, ocijenivši to kao korak ka jačanju povjerenja među svim zajednicama.

U izvještaju se ističe da sprovođenje vladavine prava, uključujući radnje u vezi sa eksproprijacijom zemljišta, treba da se vrši u strogoj saglasnosti sa zakonskim okvirom i međunarodnim standardima.

Generalni sekretar pozdravio je prvi sastanak Radne grupe za nestala lica održan 31. januara i pozvao obje strane da nastave angažovanje kako bi bio ostvaren napredak po ovom važnom pitanju, u skladu sa Deklaracijom o nestalim osobama usvojenom uz posredništvo EU, koju su prihvatile obje strane.

Guteres je pohvalio Misiju zbog “davanja prioriteta izgradnji povjerenja i angažovanju na jačanju interakcija među zajednicama u uslovima pojačanih tenzija koje su dokumentovane u izvještaju”.

On dalje navodi da prioriteti Misije ostaju promovisanje bezbjednosti, stabilnosti i poštovanja ljudskih prava na Kosovu i u regionu, te da Unmik u postizanju svojih ciljeva nastavlja konstruktivan angažman sa Prištinom i Beogradom, svim zajednicama na Kosovu i Metohiji i regionalnim i međunarodnim akterima.

Sjednica Savjeta bezbednosti UN, na kojoj treba da bude razmotren izvještaj generalnog sekretara, prema planu objavljenom na sajtu UN, trebalo bi da bude održana u ponedjeljak, 22. aprila, u prijepodnevnim časovima po lokalnom, odnosno poslijepodnevnim časovima po srednjoevropskom vremenu.