Video
Ruski diplomata i pripadnik vojne obavještajne službe za koga se vjeruje da je Georgij Kleban snimljen je kako daje novac jednom navodno visokopozicioniranom zvaničniku Srbije, koji je njegova obavještajna veza u toj zemlji, otkriva nedavno objavljeni snimak primopredaje novca, javljaju srpski mediji. Ovo nikako nije prvi put da se o djelovanju ruskih obaveštajaca čuje na ovim prostorima, agenti GRU-a Eduard Šišmakov i Vladimir Popov osuđeni su na višegodišnje zatvorske kazne za pokušaj terorizma u Crnoj Gori na dan izbora 2016.
Snimak je 17. novembra objavljen na Jutjubu, njegova autentičnost potvrđena je za “Blic”, a potvrdio ga je i ugledni istraživački novinar Hristo Grozev na svom Tviter nalogu. Prema saznanjima “Blica”, na snimku sa ruskim obavještajcem je srpski zvaničnik sa činom oficira. Video su prenijeli brojni mediji u Srbiji i regionu, među kojima je i portal Radija “Slobodna Evropa” (RSE), koji je prenio i mišljenje eksperata da je snimak autentičan.
Predsjednica Vlade Srbije Ana Brnabić izjavila je danas za “Blic” da se VBA, po nalogu predsjendika Srbije Aleksandra Vučića bavi mogućom špijunskom aferom u kojoj ruski špijuni vrbuju srpske agente.
Šta je na snimku?
Na video-snimku vidi se susret dvojice muškaraca na parkingu u Zemunu. Jednom od njih lice je blurovano kako bi mu se zaštitio identitet i za njega se tvrdi da je srpski zvaničnik “agent, oficir”; drugi je Georgij Kleban, potpukovnik ruske vojske koji je (kako je za RSE potvrđeno u ministarstvu spoljnih poslova) bio na poziciji pomoćnika izaslanika odbrane pri Ambasadi Rusije u Beogradu, ali je sa te pozicije odjavljen u junu 2019. Snimak počinje kadrom u kojem nepoznati muškarac, “srpski oficir”, sa crvenom plastičnom kesom u ruci, odlazi do svog automobila koji se (navodi se u analizi RSE) nalazi na parkingu nedaleko od Zemunskog keja.
Nešto kasnije, snimak prikazuje susret tog muškarca i Klebana u blizini istog parkinga. Kleban u ruci nosi bijelu kesu. Potom dvojica aktera snimka odlaze u obližnji pab, gdje su snimljeni kako piju pivo. Zatim ih snimak prikazuje ponovo na ulici gdje se vidi kako Kleban predaje “srpskom oficiru” bijelu kesu koju je nosio. U sledećem kadru, njih dvojica odlaze do kola „srpskog oficira“ iz kojih on vadi crvenu kesu sa nepoznatim sadržajem i predaje je Klebanu. Grle se, pozdravljaju i rastaju. Snimak potom prikazuje kadrove iz automobila “srpskog oficira” gdje se vidi kako ovaj otvara kesu, iz nje izvlači flašu (čini se alkoholnog) pića, a potom i kovertu iz koje vadi svežanj novčanica koji na brzinu prebrojava.
Interpretacija
Hristo Grozev, novinar portala “Bellingcat”, objavio je na društvenim mrežama da je u pitanju Georgij Kleban, kao i da je njegov identitet utvrdio putem alatke za upoređivanje lica “Microsoft Azure”. “Bellingcat” je, inače, renomirana mreža novinara istraživača koji se – najšire gledano – bave provjerom autentičnosti fotografija i video-snimaka objavljenih na internetu. Grozev, istovremeno, navodi da je Kleban pripadnik GRU. On, najprije, tvrdi da adresa na kojoj Kleban prijavljen adresa na kojoj se nalazi Opšta vojna akademija, što, konstatuje, ni na koji način ne upućuje na to da je Kleban pripadnik tajne službe.
Ipak, Klebanova supruga, prijavljena je na adresi doma ruske specijalne vojne jedinice “Specnaz” (skraćeno od “Spetsialnoye nazhacheniye”, u prevodu “specijalne namene“), koja se dovodi u vezu upravo sa GRU.
Fakta
RSE je, s druge strane, dobio potvrdu da je Kleban zaista bio na službovanju u Srbiji. Kako je u Ministarstvu spoljnih poslova potvrđeno za ovaj medij, on je bio na poziciji pomoćnika izaslanika odbrane pri Ambasadi Rusije u Beogradu, ali je sa te pozicije odjavljen u junu 2019. Kleban se tako, kako je objašnjeno u MSP, ne nalazi na diplomatskoj listi aktivnih diplomatskih predstavnika stranih država u Srbiji dostupnoj na sajtu Ministarstva koja je poslednji put ažurirana 15. novembra 2019. Klebanovo ime pojavljuje se na sajtu Ministarstva odbrane Srbije u vesti od 23. oktobra 2017, kada je, kako je navedeno, kao predstavnik izaslanstva odbrane Ruske Federacije povodom Dana oslobođenja Novog Sada u tom gradu obišao grobove šestorice mornara Crvene armije.
Georgij Viktorovič Kleban je pripadnik GRU i do juna 2019. godine bio je zamjenik vojnog atašea u ruskoj ambasadi u Srbiji
Nije prva afera: Špijuni GRU osuđeni u Crnoj Gori
Ovo nikako nije prvi put da se o djelovanju ruskih obavještajaca u Srbiji piše u javnosti. Posljednja velika afera datira iz oktobra 2016. godine, nakon državnog udara u Crnoj Gori, za čije su organizovanje okrivljena dvojica agenata GRU.
Kako je “Blic” pisao tada, glavni ruski bezbednjak Nikolaj Patrušev boravio je u Srbiji da bi u Moskvu vratio trojicu ruskih špijuna za koje se sumnja da su bili upleteni u dešavanja u Crnoj Gori. Patrušev, koji je tada slovio za šefa svih ruskih tajnih službi, tokom dvodnevne posjete imao je nekoliko bilateralnih susreta sa najvišim državnim funkcionerima. Glavni cilj mu je bilo izglađivanje situacije posle razotkrivanja trojice ruskih operativaca. Prema saznanjima “Blica”, oni su otkriveni tokom angažmana srpskih bezbjednjaka povodom dešavanja u Crnoj Gori uoči izbora, a kada je uslijedio pokušaj terorizma.
Tom prilikom dvojicu pripadnika GRU, Eduarda Šišmakova i Vladimira Popova, optužilo je crnogorsko Specijalno tužilaštvo za terorizam i državni udar u pokušaju.
Preporučeno
N1, Blic, All Jazeera
